कारबाही रोक्न दुगड ग्रुपबाट आर्थिक प्रलोभन आएकै हो : विक्रमसिंह थापा, पूर्वएसएसपी

कारबाही रोक्न दुगड ग्रुपबाट आर्थिक प्रलोभन आएकै हो

thapa

 विक्रमसिंह थापा, पूर्वएसएसपी

ठगीमा संलग्न दुगड ग्रुपका सञ्चालकलाई कडा कारबाही नभएका कारण ठगी तथा कालोबजारी धन्दालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । मुलुकमा अप्ठ्यारो परेका बेला धोका दिने, जनता ठगी गर्ने दुगडजस्ता व्यापारिक समूहलाई त्यतिबेलै कडा कारबाही गरेको भए अहिले टाउको उठाउन सक्दैनथे । उनीहरूलाई प्रहरी प्रशासनले दह्रो रूपमा कुनै बहानाबाजी नगरी कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढायो वा सम्मानित अदालतबाट कारबाहीको दायरामा ल्याइयो भने उपभोक्तालाई राहत मिल्छ । त्यसैगरी, स्थानीय प्रशासन सक्रिय भए जनता लुट्ने वा कालोबजारी गर्नेहरूले टाउको उठाउनेछैनन् ।

० अवकाशपछि तपाईंको दिनचर्या कसरी बित्दै छ ?

अवकाशपछिको जीवन एकदमै सुन्दर छ । नेपाल प्रहरीमा मैले ३० वर्ष बिताएँ । अहिले आफूलाई स्वतन्त्र भएको महसुस गरिरहेको छु । म सधैं सत्य र न्यायका लागि लड्ने मानिस भएकाले अहिले पत्रकारितामा आबद्ध छु । म आफैं पत्रकार होइन, तर पत्रकारिताकै माध्यमबाट सत्य र न्यायको पक्षमा उभिन सकिन्छ भन्ने लागेर एउटा न्युज पोर्टल ‘नेपाल तारा’ सञ्चालन गर्दै आएको छु । प्रहरीमा रहँदा मैले जे विषयवस्तुहरूसँग जुधें मेरो अवकाशपछिको जीवन पनि सत्य र न्यायकै पक्षमा उभिने अठोटका साथ यस पेसामा आएको हुँ ।

० तपाईं जुनजुन स्थानमा सरुवा भएर जानुभयो त्यहाँ वस्तुनिष्ठ काम गरें भन्ने आत्मसन्तोष भएको हो कि होइन ?

एकदमै आत्मसन्तोष छ । ३० वर्षमा २५ वर्षजति इन्चार्ज भएर काम गरें । यसमा मलाई कुनै आत्मग्लानी छैन । अझ ठूला तस्कर गुन्डा तथा सरकारी आडमा ठगी गर्ने गिरोहलाई पक्राउ गरी कानुनी दायरमा ल्याउँदा आफूलाई सन्तोष प्राप्त हँुदो रहेछ । सर्वसाधारणले पनि राहत पाए । हिजो म जुन ठाउँमा बसेर काम गरें त्यतिखेर म राज्यको निकायमा थिएँ । आज सर्वसाधारण नागरिक भएको छु । आज अरू ठगिँदा भोलिका दिनमा म पनि ठगिन्छु भन्ने मेरो बुझाइ भयो । हो पनि, हिजो जसजसले ठगी गरे उनीहरूलाई म राज्यको तहमा हुँदा छुट दिएको भए मेरो गल्ती हुन्थ्यो, सर्वसाधारण पनि ठगिन्थे । यस्ता विषयलाई मैले ध्यान दिएर ठगी कालोबजारी, गुन्डागर्दीजस्ता विषयलाई सधैं निरुत्साहित गरें । जहिले पनि प्रचलित ऐन कानुनअनुसार कारबाही गरें । जसले मौजुदा संविधान, कानुन, नियमलाई उल्लंघन गर्छ उनीहरूलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता थियो अहिले पनि त्यो मान्यतामा म अडिग छु ।

० तपाईंलाई अवकाश हुनभन्दा एक वर्षअघि युनिट इन्चार्ज दिइयो, यसको वास्तविक कारणचाहिँ के हो ?

हो, प्रहरीमा एउटा थिति बसालिएको थियो अवकाश पाउनुअघि कुनै पनि प्रहरी अधिकृतलाई युनिट इन्चार्ज नदिने । तर, मेरो हकमा त्यो लागू भएन । यसमा तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्यालको विषेश योगदान छ । मुलुकमा नाकाबन्दी चलिरहेको काठमाडौंको जनजीवन अस्तव्यस्त भइरहेको र कालोबजारी घूसखोरी तथा गुन्डागर्दीसँग कहिल्यै सम्झौता नगर्ने राजनीतिक दबाबलाई कानुनी परामर्शद्वारा सही समाधान दिने मेरो स्वाभावलाई बुझेर संगठनले मलाई पठायो । अपेक्षित रूपमा संगठन आम नागरिक र सरकारले दिएको जिम्मेवारी पूरा गरें भन्ने मलाई विश्वास छ ।

० काठमाडौंमा प्रवेश गरेको दुई महिनामै ठूला व्यापारिक घरानामाथि तपाईंले ठगीको कसुरमा धावा बोल्नुभयो होइन ?

जनता अत्यन्तै कठिन अवस्थामा थिए । समग्र मुलुक अप्ठ्यारो परिस्थितिमा थियो । महँगी बढिरहेको थियो, कालोबजारी भइरहेको गुनासा आइरहेका थिए । मुलुक अप्ठ्यारो परेको अवस्थामा प्रत्येक नागरिकले मुलुकलाई सहयोग गर्नुपर्ने, हरेक व्यापारीले, सर्वसाधारणले सहयोग गर्नुपर्ने अवस्था थियो । जो उद्योगपति छन्, धनाढ्य छन् उनीहरू सर्वसाधारण र राज्यकै सहयोगमा धनाढ्य भएका हुन्, उद्योगपति भएका हुन, त्यसकारण मुलुकलाई असजिलो भएको अवस्थामा सहयोग गर्नुपथ्र्यो । तर, मैले कारबाही अघि बढाएका मध्ये व्यापारिक घराना केएल दुगड ग्रुपका हकमा भने त्यसको ठीक विपरीत भयो । जसको सहयोगविना सर्वसाधारण तथा विपन्न नागरिकको चुलो नै बल्दैन, त्यस्तो बेलामा धारा तेलमा एक महिनामा चारपटकसम्म मूल्य वृद्धि गरेको पाइयो । त्यतिबेला हामीले कारबाही नगरेको भए धारा तेल मात्र होइन खाद्यान्नको हरेक वस्तुहरूमा यही विधि अपनाइन्थ्यो र सर्वसाधारणहरू झन् ठगिने अवस्था आउँथ्यो ।

० मुलकमा अप्ठ्यारो परेका बेला दुगड ग्रुपले सर्वसाधारणलाई करोडौं रुपैयाँ ठगी गरेको विषयमा गोदममा सिलबन्दी गरिदिनुभयो, मुद्दा चलाउनुभयो, तर उनीहरूलाई यस्तो विषयले छोएजस्तो छैन ?

म काठमाडांै परिसरमा भर्खरै आएको थिएँ । मुलुकमा नाकाबन्दी लागेको थियो । यस्तो परिस्थितिमा पेट्रोलियम पदार्थदेखि खाना पकाउने ग्याँससम्मको हाहाकार थियो । काठमाडौंलगायतका देशभरका जनता पीडित थिए । यस्तो बेलामा दुगड ग्रुपले बजारमा ल्याएको धारालगायतका तेलको मूल्य एकै महिनामा चारपटक बढाइयो । किन्न नसकिने भो भन्ने गुनासो मलाई प्राप्त भयो । त्यसको अनुगमन गर्ने निकाय प्रहरी थिएन, तर जनतामा परेको समस्याका बारेमा प्रहरी टुलुटुलु हेरेर बस्दैन । मैले सूक्ष्म अनुसन्धान गरेपछि उपभोक्ता वास्तविक रूपमा ठगिएका रहेछन् ।
जडीबुटीस्थित उसले सञ्चालन गर्दै आएको गोदाममा छापा मारें र त्यसमा कार्यरत कर्मचारीलाई पक्राउ गरें । मेरो पुरै युनिटले सहयोग ग¥यो । त्यतिबेला बानेश्वर वृत्तका प्रमुख डीएसपी दानबहादुर कार्कीको सहयोग म बिर्सन सक्दिनँ । उनी र मेरो सबै युनिटले सहयोग ग¥यो । पक्राउ परेका व्यक्तिहरूका विरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरें । अदालतबाटबाट पनि भरपुर सहयोग भयो । पक्राउ परेकाहरू पूर्पक्षका लागि थुनामा गए । तर, अहिले उनीहरूको विषयमा के भइराखेको छ ? मलाई थाह छैन । कानुनविरुद्ध जानेहरूसँग मैले कहिल्यै सम्झौता गरिनँ । मैले उनीहरूले गरेका ठगीविरुद्ध जे कदम चालें त्यसले अन्य कालाबजारियाहरूले टाउको उठाउने मौका पाएनन् ।

० दुगड ग्रुपको गोदममा छापा मार्नु पनि उनीहरू सोही प्रकारको ठगीमा संलग्न भएको देखिन्छ । तपाईंले पुरानो फाइल पल्टाउने कोसिस गर्नुभएन ?

जतिखेर मैले सूक्ष्म अध्ययन अनुसन्धान गरेको थिएँ । बेच्नुपर्ने मूल्य १ सय २० रुपैयाँ तर बजारमा ४ सय रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ भनेपछि यसमा गडबढ छ भन्ने लाग्यो । यसको अनुगमन गर्ने निकाय अन्य छन् भनेर केही दिन कुरें, तर चासो दिएनन् । प्रहरीले चासो दिँदैन भन्ने बुझे वा अन्य केही बुझे त्यो थाह भएन । ती निकायबाट चासो नदिएपछि गलत गर्ने, कानुनविपरीत काम गर्ने अनि प्रहरी हेरेर बस्ने कुरा त सम्भव नै छैन । हस्तक्षेप गर्छ, कालोबजारी गर्नेलाई प्रहरीले कारबाही गर्न सक्छ । त्यो तेल बेच्ने दुगडको कम्पनीलाई मैले कारबाही नगरेको भए मुलुक कठिन अवस्थामा थियो । त्यसको फाइदा सोझै कालोबजारी गर्नेहरूलाई हुन्थ्यो ।

० तपाईंलाई आफू अवकाशको नजिक छु, व्यापारिक घरानालाई चलाउनुहुन्न भन्ने लागेन ?

हेर्नुस् , यदि तपाईं डराउनुहुन्छ भने इमान र निष्ठासँग डराउनुहोस् । एकदिन मरेर नै गइन्छ, मृत्यु छ भनेर अब केही पनि नगर्ने ? जागिर खाएपछि अवकाश हुन्छ, सबैलाई थाह छ । त्यसकारण मृत्यु हुन्छ वा अवकाश हुन्छ भनेर केही पनि नगर्ने गलतलाई पनि सही हो भनेर बस्ने ? अवकाश यतिबेला हुन्छ भन्ने मलाई थाह छ, अनि म हात बाँधेर बसूँ ? जनता ठगिएर, लुटिएर, गुन्डागर्दी सहेर बसौं ? त्यो नपुंसकता हो । नृकृष्टताको उच्चतम नमुना हो ।
त्यसकारण, यसमा म कहिल्यै चुप लागेर बसिनँ । मैले जनताप्रतिको निष्ठा, देशप्रतिको निष्ठालाई तिलान्जली दिन सकिनँ । नेपाली जनतालाई समस्या परेको अवस्थामा म टुलुटुलु हेरेर बस्न सकिनँ । शान्ति सुरक्षाको सवालमा होस्, ठगीको सवालमा वा अन्य जुनसुकै विषयमा होस् मैले मेरो जिम्मेवारी निभाएको छु । जनताले तिरेका करबाट तलब खाने, उनीहरूले तिरेको बर्दी लगाउने अनि उनीहरूलाई नै धोका दिने कुरा मबाट सम्भव थिएन ।

० दुगड ग्रुपमाथि कारबाही थालेपछि त्यसका सञ्चालकहरू तपाईंको सम्पर्कमा आएक कि आएनन् ?

उनीहरू आएनन्, मैले मेरो सामू आउने मौका नै दिइनँ । दुगडको कालोबजारी र ठगीबारे कारबाही अघि बढाउँदा त्यसबीचमा मलाई राजनीतिक दबाब र आर्थिक प्रलोभनचाहिँ आएकै हो । यस विषयमा त्यतिबेलाका छापा माध्यममा पनि आएको थियो । कस्तोकस्तो दबाब आयो, मैले के गरें भन्ने विषयतिर म जान चाहन्नँ । ठूलाठूला दबाब आए, तपार्इं काठमाडांैबाट  हट्नुहुन्छ, तपाईं चार–पाँच महिनामा रिटायर्ड हुनुहन्छ, यसो नगर्नुस्, हामीले भनेको मान्नुस् जस्ता विषयलाई मैले त्यही रूपमा सामना गर्दै गएँ । केहीलाई मैले तपाईं मर्नुहुन्छ त्यसकारण केही पनि नगरी बस्नुस् भन्ने जस्ता उत्तर पनि फर्काउनुपरेको थियो । जनतामाथि अत्यचार गर्ने अनि म ती अत्यचारीसँग मिल्ने कुरा असम्भव थियो । उनीहरूसँग मिल्ने प्रहरी कर्मचारी होस्, नेता होस् वा अन्य जो कोही होस्, त्यो जनताप्रति बेइमानी राष्ट्रप्रति बेइमानी हो ।

० तपाईंलाई आर्थिक रूपमा चाहिँ कस्तो प्रलोभन आएको थियो ?

आर्थिक रूपमा ठूलै प्रलोभन आएको थियो । अप्रत्यक्ष रूपमा ठूलै लोभ देखाइएको हो । मसँगै आएर भनेको भए मैले त्यसलाई पनि जेल हालिदिन्थे, त्यसलाई पनि किन छोड्थे र ?

० आठ वर्षअघि पनि यस्तै ठगी धन्दामा संलग्न रहेछन् नि उनीहरू ?

ठगीमा संलग्न दुगड ग्रुपका सञ्चालकलाई कडा कारबाही नभएका कारण ठगी तथा कालोबजारी धन्दालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । मुलुकमा अप्ठ्यारो परेका बेला धोका दिने, जनता ठगी गर्ने दुगडजस्ता व्यापारिक समूहलाई त्यतिबेलै कडा कारबाही गरेको भए अहिले टाउको उठाउन सक्दैनथे । उनीहरूलाई प्रहरी प्रशासनले दह्रो रूपमा कुनै बहानाबाजी नगरी कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढायो वा सम्मानित अदालतबाट कारबाहीको दायरमा ल्याइयो भने उपभोक्तालाई राहत मिल्छ । त्यसैगरी, स्थानीय प्रशासन सक्रिय भए जनता लुट्ने वा कालोबजारी गर्नेहरूले टाउको उठाउनेछैनन् ।

० तपाईंले बुझाएको मुद्दा त अहिले १ देखि ९ लाख लाख रुपैयाँ धरौटीमा छुटे नि ?

म जतिबेला प्रहरी प्रमुख थिएँ, त्यतिबेला सम्मानित अदालतले मलाई साथ दियो । मलाई साथ दिनु भनेको कानुनबमोजिम कारबाही प्रक्रिया अघि बढायो । सरकारी वकिलले मलाई साथ दिए । उनीहरूले मुद्दा सही ढंगले बुझाएका कारण पक्राउ परेका अभियुक्तहरू पूर्पक्षका लागि थुनामा गए । यसले मुद्दालाई झन् बलियो बनायो । म अवकाश भएपछि थप के भयो मलाई थाह छैन ।

० भैरहवाको भूमिगत पेट्रोल पम्प, ललितपुरमा युनिटी प्रकरण, नेपालगन्ज भगतसिंहको आतंक तपाईंकै पालामा समाप्त भयो । काठमाडौंमा दुगडको ठगी भने तपाईंले समाप्त पार्न कोसिस गर्नुभयो, त्यसलाई अन्तिम बिन्दुमा पु¥याउन नपाउँदै अवकाश पाउनुभयो होइन ?

गर्ने मान्छेलाई धेरै समय चाहिँदैन । मैले मेरो कार्यकालमा जति गरें त्यो मेरा लागि र जनताका लागि राम्रो भएको थियो । फरार अभियुक्तलाई पक्राउ गर्ने जस्ता काम बाँकी नै थिए । उनीहरू भागेर कहाँ जालान् भन्ने लागेको थियो । मेरो अवकाश भयो, तर त्यसलाई निरन्तरता दिनुपर्छ । यहाँ त के छ भने आफू काम पनि नगर्ने, अरूले गरेको कामलाई पनि जस नदिने परम्परा छ । त्यस्तो नहोस्, अपराधीहरूलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ । अहिलेको प्रहरी प्रशासनले यसलाई टुंगोमा पु¥याउँछ । अब अहिले चाहिँ दुगडको मुद्दा के भइराखेको छ म त्यसमा  अपडेट छैन ।

० अहिले पनि बजारमा विभिन्न सामानहरूको मूल्यवृद्धि भइरहेको छ । यसको असर जनतामा परेको छ । यसलाई रोक्नचाहिँ केके गर्नुपर्ला ?

प्रहरी मात्रैले कालोबजारी रोक्न सक्छ भन्ने होइन । यसको अनुगमन गर्ने निकाय छन्, ती निकायले ध्यान दिनुपर्छ । यदि, जनताको करबाट आफूले तलब खाएको महसुस गरेका छन् भने ती निकायले अवश्य पनि बजार अनुगमन गर्नुपर्छ र गल्ती गर्नेलाई कारबाही गर्नुपर्छ । अर्थ मन्त्रालय, उद्योग मन्त्रालय, वाणिज्य मन्त्रालयका सशक्त टिम निर्माण भएको छ ।
त्यो टिमले यसलाई नियन्त्रण गर्न सक्नुपर्छ, जनताबाट गुनासो आउन दिनुहुन्न । उनीहरू के हेरेर बसेका छन् ? कसको आदेशमा मौन बसेका हुन् ? औषधिमा पनि कालोबजारी भइरहेको छ, अत्यावश्यक सामग्रीमा मूल्यवृद्धि भइरहेको छ । सम्बन्धित निकाय किन मौन बसेका छन् ? त्यसमा उपभोक्ता, उपभोक्ताकर्मी तथा सञ्चार जगत् सबैले आवाज उठाउन जरुरी छ । सशक्त कानुनको अभाव छ । कालोबजारी गर्नेहरूले जनताको जीवनपद्धतिसँग खेलबाड गर्छन् । बढी पैसा लिएर सामान बेच्छन् । यस्तालाई कडा कानुन लागू गरेर सजाय दिनुपर्छ । भारतमा ५ पैसा मूल्यवृद्धि भयो भने कालोबजारियाहरूविरुद्ध जनता उठ्छन् । यहाँचाहिँ दिनदिनै ठगिएका हुन्छन् । केही हदसम्म जनता पनि सचेत हुनु जरुरी छ ।