Sunday, May 16, 2021
Home बिचार कूटनीतिक क्षमता र सीमाविवाद

कूटनीतिक क्षमता र सीमाविवाद

,

आज हामी संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणालीभित्रका नागरिक भएर जीवनयापन गरिरहेका छौं । देशमा ठूलाठूला राजनीतिक परिवर्तन भए प्रणाली बदलिए तर व्यक्ति र प्रवृत्ति भने फेरिएन । पञ्चायतको अन्त्यसँगै गठित बहुदलीय व्यवस्थामा जेजस्ता पात्र उच्चतहमा आसीन थिए । आज ३० वर्षपछि पनि राज्यसत्ता तिनैका वरिपरि नै घुमिरहेको छ । आमनागरिकको जीवनस्तर उक्साउन सकिएन । आर्थिक समृद्धि बढाउन सकिएन । शिक्षा र स्वास्थ्यमा चरम व्यापारीकरणलाई रोक्न सकिएन भने समग्रमा राज्यको मुहार बदल्न सकिएको छैन । २००७ सालदेखिको थाती रहेको संविधानसभाबाट निर्मित संविधानको जुन चाहना थियो, त्यो पनि अर्बौं खर्चेर पूरा त भयो तर त्यसपछिका राजनीतिक परिदृश्य पनि अग्रगमनतर्फ बढेको देखिएन । जनतामा जेजस्ता अपेक्षा थियो बहुमतको सरकारले जुन स्थिरता र विकासको मार्ग पहिल्याउँछ भत्रे आशा थियो । त्यसैले, आज पूर्णतः निराशामा बदलिएको अवस्था छ ।

लामो समयपश्चात् प्रचण्ड बहुमतको वर्तमान सरकार शक्तिशाली भएर पनि निरीह र पक्षघातको विरामीझैं देखिनु दुःखद पक्ष हो । चाहेको र आवश्यकता पर्दा संविधानका धारा नै संशोधन गर्न सक्ने अधिकारिकता भएर पनि ठोस र गतिलो कार्य सम्पादन गर्न नसक्नु नै विडम्बना नै हो । राष्ट्र जनता र लोकतन्त्रप्रति प्रतिबद्ध र दूरदर्शी राजनेता नहुनुले आजको यो अवस्थाको सिर्जना भएको हो । हरेक दलमा कम्तीमा दुई÷तीन जना नेतामा इच्छाशक्ति राष्ट्रभक्ति तथा लोकतन्त्रप्रति अटल विश्वास भएका नेता भएमा अझै पनि मार्ग भुलेको राजनीति पुनः सही मार्गमा हिँडाउन नसकिने हो भने होइन ।

कोरोनाको कहरमा समेत अपारदर्शिता र भ्रष्टाचारको भूमरीमा फसेर सरकारलाई थप बदनाम गराउने कार्य भएको छ । भाषणमा भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलता भत्रे तर व्यवहारमा भ्रष्टाचार नै सदाचार बनेको देखिन्छ । भ्रष्टाचाररूपी तालमा चुर्लुम्मै डुबेर जुन किसिमले नग्नता प्रदर्शन गरिँदै छ, त्यसले नेकपाको लोकप्रियता मात्रै घटाएको छैन, समग्र राष्ट्रको विकासको गतिमा पनि अवरोध सिर्जना भएको छ ।

विदेश नीति पञ्चशील र असंलग्नता हिसाबले तटस्थ तथा सामाजिक दृष्टिले सन्तुलित र प्रतिरक्षात्मक हुनुपर्छ

राष्ट्रवादका नाममा खोक्रो र क्षणिक राष्ट्रवादको प्रदर्शन गर्ने कामले अन्ततः सम्बन्धमा चीसोपन बढाउने मात्र कार्य हुने भएकाले आवश्यक र सच्चा राष्ट्रियताका सवाल तर्कसंगत हुनेगरी प्रस्तुत हुनुपर्छ । अमेरिकी सहयोगसँग सम्बन्धित मिलियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन–एमसीसी) को सवाल झनै जटिल बन्दै गएको देखिन्छ । नेकपाभित्रै यसको पक्ष र विपक्षमा मतहरू जहेर भइरहेका छन् । कुनै पनि अनुदानमार्फत हुने कार्यमा दाताराष्ट्रको केही स्वार्थ निश्चित रूपमा हुने गर्छ । त्यसैले, कुन हदसम्मका र कस्ता स्वार्थ छन् भत्रे निक्र्यौल गरी आफ्नो हितमा छ भने एकमतका साथत्यस्ता सहयोग लिन सक्नुपर्छ । विकासका लागि दातृराष्ट्रको सहयोग महŒवपूर्ण भएर पनि स्वीकार गर्ने वातावरण निर्माण गर्न विलम्ब गर्दा अनेकौं प्रश्नहरू उठेका छन् ।

हाम्रो विदेश नीति पञ्चशील र असंलग्नता कूटनीतिक हिसावले तटस्थता तथा सामाजिक दृष्टिले सन्तुलित र प्रतिरक्षात्मक हुनुपर्नेमा वर्तमान सरकार यसबाट चक्दै गएकाले हाम्रो कूटनीतिक क्षमता दिनप्रति दिन क्षय हुँदै छ । शक्तिमा नभएर पनि लुलो र वैधानिकतामा मजबुत भएर पनि कमजोर अनि खतरा नबनेको देखिने वर्तमान सरकारले देश जनता र लोकतन्त्रका पक्षमा कुनै कार्य भने सकेको देखिन्न । हाम्रो भूराजनीतिक परिवेश अनि आर्थिक रूपमा कमजोर राष्ट्रले भारत चीन र अमेरिकासँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विस्तार गर्दै देशको हितमा हुने सबैखाले सहयोग लिन सक्ने वातावरणको सिर्जना गर्नु पनि आजको आवश्यकता बनेको छ ।

हाम्रो संविधान २०७२ जारी भएपश्चात् भारतले अघोषित नाकाबन्दी लगाई ६ महिनाभन्दा बढी समय जसरी दुःख दियो । त्यसबेलाको र हालका प्रधानमन्त्री खरो राष्ट्रवादीका रूपमा उत्रिएका थिए । तर, दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री त्यो पनि झन्डै दुई तिहाइ बहुमतको शक्तिशाली हुँदा पनि झनै दुर्बल र भारतसामु ‘त्वम् शरणम्’ हुँदा उदेक लाग्छ । एउटै व्यक्तिको विलकुलै फरक प्रस्तुति, त्यो पनि छोटो समयको बीचमा । हामी दुवै सीमासँग जोडिएको भारत र चीनलाई छिमेकीबाट बदल्न सक्दैनौं । त्यसैले, सहज रूपले लाग्नुपर्छ । चीन पनि नेपालसँग सम्बन्ध बिगार्न चाहँदैन । दुवै उत्तिकै महŒवका छन् भन्ने भावनाका साथ वार्ता बसेर सम्बन्ध सुमधुर बनाउनुपर्छ ।

भारत र नेपालका बीचमा अनेकौं विषय मिल्ने धर्म संस्कृति, भाषा संस्कृति, संस्कार चाडपर्व तथा वैवाहिक सम्बन्धसमेत ज्यादा भएकाले एक ढंगले भत्रे हो भने दाजुभाइको जस्तो निकटता रहेको देखिन्छ । आपसमा मिलेर सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सीमाका बारेमा उठेका विवादलाई दीर्घकालीन रूपमा टुंग्याउनुपर्छ । हामी सबल र सच्चा मित्र बन्दै अनावश्यक हस्तक्षेप र थिचोचिोबाट पनि मुक्त हुने मार्ग सुनिश्चित बन्दै जानेछ ।

(Visited 87 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

सुनसरीमा सेना परिचालन

इटहरी । सुनसरीमा सेना परिचालन गरिएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले शुक्रबार मध्यरातिदेखि जेठ १५ गतेसम्म लागू हुनेगरी फलफूल, तरकारी, माछामासु तथा दूध डेरी...

काेराेना संक्रमणबाट १८७ जनाकाे मृत्यु

काठमाडाैं । पछिल्लाे २४ घन्टामा कोरोना संक्रमणबाट थप १८७ जनाको मृत्यु भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार योसँगै नेपालमा कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)...

काेराेना नियन्त्रणका लागि सहकार्यका साथ अघि बढन युवा संघकाे अपिल

  काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) निकटको युवा संघ नेपालले कोरोना भाइरसको नियन्त्रण, व्यवस्थापन तथा न्यूनीकरणका लागि हातेमालो गर्दै सहकार्यका साथ अगाडी बढन युवाहरुमा...

टी–२० विश्वकपमा २० टोली

दुबई । अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी)ले हाल १६ टोलीबीच हँुदै आएको टी–२० विश्वकपमा २० टोलीलाई खेलाउने प्रस्ताव अघि सारेको छ । यसै वर्ष भारतमा...

आमालाई ढुंगा हानेको बद्लामा छोराले गरे बञ्चरो प्रहार गरेर बाबुको हत्या

दैलेख । आमालाई कुटपिट गरेको बदलामा बञ्चरो प्रहार गरेर दैलेखमा एक युवाले बुबाको हत्या गरेका छन् । डुंगेश्वर गाउँपालिका–६ माथिल्लो डुंगेश्वरबजारका २१ वर्षीय विकास...

साताका लोकप्रिय समाचार

विश्वासको मत नदिए मार्ग प्रशस्त गरिदिन्छु : प्रधानमन्त्री

काठमाडाैं ।  प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले संसदले विश्वासको मत नदिए आफूले मार्ग प्रशस्त गरिदिने बताएका छन् । प्रतिनिधिसभा बैठकमा विश्वासको मत लिनुअघि सांसदहरुले उठाएको...

एभरेस्ट ग्यासले चीनबाट ४५ सय अक्सिजन सिलिन्डर ल्याउने

काठमाडौं । हाल खाना पकाउने एलपी ग्यासको कारोबारमा संलग्न निजी कम्पनी एभरेस्ट ग्यास उद्योगले चीनबाट ४ हजार ५ सयवटा अक्सिजन ग्यासका सिलिन्डर ल्याउने भएको...

सर्वोच्चमा ‘भर्चुअल’ बहस पैरवी

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले कोभिड–१९ संक्रमण ध्यानमा राखेर मुद्दा बहस पैरवी ‘भर्चुुअल’ माध्यमबाट गर्ने भएको छ । सर्वोच्चको शुक्रबार बसेको पूर्ण बैठकले यस्तो निर्णय...

कैलालीमा यस्ता समस्या, पिसिआर रिपोर्ट नै सात दिन कुर्नुपर्छ

टीकापुर । कैलालीको टीकापुर नगरपालिका–१ की २५ वर्षीया एक महिलामा वैशाख १७ गते कोरोनाको लक्षण देखाप¥यो । उनी टीकापुरमा एक सरकारी कार्यालयमा काम गर्छिन्...

प्राण माग्नका लागि कारखाना धाउनेहरु (फोटोफिचर)

काठमाडौं । कोरोना संक्रमणले गाँज्दै लगेपछि सर्वसाधारणका लागि अक्सिजन सबै भन्दा महत्वपूर्ण अस्त्र हुन थालेको छ । अक्सिजन मानव जीवनकै प्राण हो भन्ने त...

ट्रेन्डिङ

डर्टमन्डले प्रशिक्षण थाल्यो

म्युनिख । जर्मन क्लब बोरुसिया डर्टमन्डले कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)को त्रासबीच प्रशिक्षण सुरु गरेको छ । क्लबले सोमबारदेखि केही खेलाडीलाई समावेश गर्दै प्रशिक्षण थालेको...

रु ९७ लाख चोरी गर्ने पक्राउ

भरतपुर । चितवन प्रहरीले रु ९७ लाख चोरी गर्ने एक व्यक्तिलाई पक्राउ गरेको छ । कालिका नगरपालिका–६ बस्ने ४० वर्षीय कविराज थापा पक्राउ परेका...

काठमाडाैंमा देखिएन दसैंकाे राैनक

काठमाडाैं ।  राजधानी काठमाडौँमा विगत वर्षमा जस्तो बडा दशैँको रौनक भेट्न सकिँदैन । कोरोना भाइरसको बढ्दो सङ्क्रमणका कारण नेपालीले राष्ट्रिय पर्वका रुपमा मनाउने दशैँमा चहलपहल...

कैलाली भन्सारबाट चार महिनामा सवा अर्बको चामल र गहुँ आयात

धनगढी। कैलालीमा चालू आर्थिक वर्षको पहिलो चार महिनाको अवधिमा गत आर्थिक वर्षभरीको आयातको तुलनामा दोब्बर बढी चामल तथा गहुँ आयात भएको छ । कैलाली भन्सार...

दैलेखको चिनो, सावँर छाला हराउँदै

दैलेख । कुनै बेला दैलेख सावँरको छालाका लागि प्रसिद जिल्ला मानिथ्यो । सावँरको छालाको जुत्ताका लागि देशका ठुल ठुला शहर र विदेशसम्मबाट...

फ्रेन्च फुटबलमा पीएसजीको दबदबा

पेरिस । फ्रेन्च क्लब पेरिस सेन्ट जर्मेन (पीएसजी)ले सिजनको तेस्रो उपाधिको रूपमा फ्रेन्च लिग कपको उपाधि जितेको छ । शुक्रबार राति भएको खेलमा लिग...

प्रहरी हुँ भन्दै रकम असुल्ने तीन जना पक्राउ

धनगढी । प्रहरी हुँ भन्दै रकम असुल्ने तीन जनालाई कैलाली प्रहरी पक्राउ गरेको छ । नक्कली प्रहरी बनेर रकम असुल्ने उनीहरुलाई धनगढीबाट पक्राउ गरेको...

गण्डकी प्रदेशका १४६ प्रहरीमा कोरोना, ६० जना निको भए

पोखरा । गण्डकी प्रदेशका आठ जिल्लाका एक सय ४६ प्रहरीमा कोरोना सङ्क्रमण देखिएकोमा ६० जना निको भएका छन् । प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रहरी वरिष्ठ...

कर्मचारीको मनोबल गिराउने प्रयास

सरकारले निजामती कर्मचारीका लागि बनाउने कानुन कर्मचारीमैत्री नै हुनुपर्छ । यद्यपि, सो कानुनमा कर्मचारीले जनताप्रति उत्तरदायी भएर काम नगरेमा उनीहरूलाई सशक्त कारबाही हुने व्यवस्था...

तुलसीपुरका किसानले प्रहरीलाई सित्तैमा खिर खुवाए

तुलसीपुर । तुलसीपुरका दुग्ध उत्पादक किसानले खिर खानका लागि भन्दै प्रहरीलाई निशुल्क रुपमा एक सय साठी लिटर दुध दिएका छन् । कोरोनाको...

पन्तलाई सहकारी पत्रकारिता सम्मान

बागलुङ । आदर्श सञ्चार सहकारी संस्था लिमिटेडका सहसम्पादक सिर्जना पन्तलाई केशव बडाल सहकारी पत्रकारिता सम्मान २०७७ प्रदान गरिने भएको छ । रिलायव वचत तथा...

२ जना संक्रमित समुदायमा घुमफिर गरेपछि कविलासीवासी त्रसित

सर्लाही । सर्लाहीको कविलासी नगरपालिकामा यतिबेला स्थानियहरु त्रसित बनेका छन् । गए साझ कबिलासी नगरपालिका वडा न ८, अगर्वास्थित जन्ता मा .वि. क्वारेन्टाइनमा बसेका...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 155 times, 1 visits today)