Monday, March 1, 2021
Home भर्खरै कहाँ हराए प्रकृतीका कुचिकार ‘गिद्ध’

कहाँ हराए प्रकृतीका कुचिकार ‘गिद्ध’

बर्दिया । गिद्ध प्रकृतीका कुचिकार मानिन्छन् । मरेका सिनो खाएर गिद्धले वरपरको वातावरण स्वच्छ राख्न मद्धत गर्छ । पारिस्थितिक प्रणालीलाई जोगाइ राख्न पनि गिद्धको महत्वपूर्ण भूमिका रहने गर्छ । गिद्धहरुले मरेको पशुपन्छीको सिनो खाएर वातावरण दुर्गन्ध हुनबाट जोगाउँछन् ।

तर, पछिल्लो समयमा यिनै प्रकृतीका कुचिकार मानिने गिद्धहरु लोप हुँदै गएका छन् । नेपालमा हाडफोर, सेतो, डंगर, लामो ठूँडे, सानो खैरे, हिमाली, खैरो, राज र सुन गिद्ध गरी जम्मा ९ प्रजातीका गिद्धहरु रहेका छन् । जसमध्ये डंगर गिद्ध, सानो खैरो गिद्ध, लामो ठुँडे गिद्ध र सुन गिद्ध अति संकटापन्न अवस्थामा रहेका छन् ।

नेपालमा पाइने गिद्ध मध्ये डंगर गिद्ध भने पूर्णरुपमा लोप हुने अवस्थामा पुगेको पंछी संरक्षणकर्मीहरु बताउँछन् । ‘अन्य गिद्धहरु पनि लोप हुने अवस्थामा छन् । तर, डंगर गिद्ध भने निकै संकटमा परेको छ,’ बर्दिया प्रकृती संरक्षण क्लबका अध्यक्ष रामबहादुर शाहीले भने ।

गिद्धहरु लोप हुँदै जानुमा पशुहरुको उपचारमा प्रयोग गरिने औषधी डाइक्लोफेनेक नै प्रमुख कारण भएको अध्ययनले देखाएको छ । यो औषधी प्रयोग गरेर उपचार गरिएको पशु मरेमा त्यसको सिनो गिद्धहरुले खाने र त्यही कारणले मृगौलामा संक्रमण भएर मर्ने गरेको संरक्षणकर्मीहरुको भनाई छ । प्रकतिबाट गिद्धहरु विनाश भएमा सिनोबाट उब्जने रोगहरु हैजालगायतका महामारी जन्य रोगहरुको प्रकोप बढ्ने खतरा निकै रहने स्वास्थ्यकर्मीहरुको भनाई छ । वन्यजन्तु, घरपालुवा तथा मावनलाई सिनोबाट उब्जन सक्ने विभिन्न प्रकारका रेबिज, बु्रस्रालोसिस र एन्थ्राक्स जस्ता रोगहरु फैलिने सम्भावना निकै रहने अध्ययनले देखाएको छ ।

गिद्धहरु लोप हुँदै जानुमा पशुहरुको उपचारमा प्रयोग गरिने औषधी डाइक्लोफेनेक नै प्रमुख कारण भएको अध्ययनले देखाएको छ । यो औषधी प्रयोग गरेर उपचार गरिएको पशु मरेमा त्यसको सिनो गिद्धहरुले खाने र त्यही कारणले मृगौलामा संक्रमण भएर मर्ने गरेको संरक्षणकर्मीहरुको भनाई छ

गिद्धको बासस्थानका रुपमा मानिएको अग्ला सिमलका रुखहरु काटिनु पनि गिद्ध लोप हुनुको अर्को कारण मानिन्छ । खुला सिमाका कारण डाइक्लोफेनेक औषधी भारतबाट नेपाल भित्रदा गिद्ध संरक्षणमा चुनौती थपिएको संरक्षणकर्मीहरुको भनाई छ । हाल नेपालमा करिव १५ देखि २० हजार गिद्ध रहेको बताइन्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस   राउत क्षत्री सेवा समाज नेपालको १३ औ साधरणसभा सम्पन्न

गिद्ध प्रकृतीको एक अभिन्न अंग रहको तर यो लोप हुँदै गएकोले यसको संरक्षणमा सबैले चासो देखाउने पर्नेमा संरक्षणकर्मीले जोड दिए । ‘गिद्ध वातावरणको अभिन्न अंग हो । यिनीहरु अहिले संकटमा छन् । सबै सरोकारवालाहरुले गिद्धको संरक्षणमा ध्यान दिनु जरुरी छ,’ बर्दिया प्रकृति संरक्षण क्लबका सचिब राजन चौधरीले भने ।

विगत वर्षको तुलनामा केही वर्ष यता भने गिद्धको संख्या बढ्दो क्रममा रहेको संरक्षणकर्मीहरु बताउँछन् । नेपालका विभिन्न ठाउँठाउँमा गिद्ध शुद्ध आहार केन्द्र स्थापना हुनु, जनस्तरमा चेतना बढ्दै जानु र सरकारले केही वर्ष अघि डाइक्लोफेनिक नामक औषधीमा प्रतिवन्ध लगाउनुले गिद्ध संरक्षणमा टेवा पुगेको बर्दिया प्रकृती संरक्षण क्लबका अध्यक्ष रामबहादुर शाहीले बताए ।

अग्ला र गिद्ध वासस्थानका लागि उपयक्त रुखहरु कटानमा बन्देज, काल गतिले मरेका, विषादीमुक्त सिनाहरुलाई गिद्ध वासस्थान भएको क्षेत्रको खुला ठाउँमा फालेर गिद्ध संरक्षणमा सहयोग पुग्ने संरक्षणकर्मीहरुको भनाई छ । पछिल्लो समय लोपउन्मुख गिद्धहरु संरक्षणका लागि कैलालीको खुटीया, दाङ्गको लालमटिया र बिजौरी, रुपन्देहीको कडौवाताल, नवलपरासीको पिठौली र कास्कीको घाटुकमा पनि गिद्ध शुद्ध आहार केन्द्र खुलेका छन । चितवनको कसरामा गिद्ध प्रजनन् केन्द्र स्थापना गरिएको छ ।

१२ औँ अन्तराष्ट्रिय गिद्ध सचेतना दिवसको अवसर पारेर शनिबार बाँके, बर्दिया, दाङ्ग, नवलपरासी र चितवनमा गिद्ध संरक्षणका लागि संरक्षणकर्मीहरुले सचेतनामूलक कार्यक्रम संचालन गरे । कोरोना महामारीका कारण विभिन्न ठूलो समूहमा कार्यक्रम संचालन गर्न नपाए पनि यस वर्ष बर्दियामा गिद्ध अवलोकन, वन्यजन्तु फोटाग्राफर र नयाँ प्रकृति पथ पर्दशकहरुलाई गिद्ध तथा पंछी अवलोकन गराइएको प्रकृती संरक्षण क्लब बर्दियाका अध्यक्ष रामबहादुर शाहीले बताए । ।
गिद्धहरु लोप हुँदै जानुमा पशुपन्छीमा डाइक्लोफेनेक औषधीको प्रयोग नै मुख्य कारण रहेको ठहर गर्दै नेपाल सरकार, औषधी ब्यवस्था विभागले २०६३ सालदेखि नेपालमा यसको उत्पादन, प्रयोग र बिक्रिवितरणमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । यसको उत्पादन, प्रयोग, बिक्रिवितरण, आयात निर्यात र भण्डरण गरेको पाइएका ३ वर्ष कैद वा ५ हजार रुपौँया जरिवाना वा दुबै सजाय हुने कानुनी व्यवस्था छ ।

फोटो सौजन्य : प्रकृती संरक्षण क्लब बर्दिया

(Visited 136 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

नेपालका लागि सुनौलो अवसर

आउँदा पाँच वर्षभित्र नेपाल विकासशील देश बन्नु नेपालका लागि आफंैमा अवसर र चुनौती दुवै हो । आन्तरिक रूपमा यो बढी चुनौती हो भने बाह्य...

राजस्व छलीका कर्तुत धमाधम बाहिरिँदै

काठमाडौं । संसद् विघटन तथा पुनस्र्थापनासँगै राजनीतिक संक्रमणको मौका छोपेर राजस्व छलीमा संलग्न भएकाहरूको कर्तुत धमाधम बाहिरिन थालेको छ । राजस्व छल्नेहरू विरुद्ध आक्रामक...

साताका लोकप्रिय समाचार

चैत २७ देखि सुरू हुने अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलनमा २५० जना सहभागी हुने

काठमाडौं । आगामी चैत २७ देखि २९ सम्म अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन हुने भएको छ । नेपाल गणित समाजको आयोजनामा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन...

प्रचण्डसँग वामदेवको प्रस्ताव :ओलीलाई सम्मानजनक ढंगले बिदा गरौं, नेकपाबाटै प्रधानमन्त्री चुनौं

काठमाडौं । नेकपा प्रचण्ड नेपाल समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले नेकपा उपाध्यक्ष वामदेव गौतमलाई बिहीबार खुमलटारमा भेट गरेका छन् । नयाँ सत्ता समीकरणको तयारी तीव्र...

सरकार र ‘विप्लव’ समूहबीच भित्रभित्रै वार्ता

काठमाडौं । सरकारले नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ नेतृत्वको प्रतिबन्धित नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीसँग अनौपचारिक रूपमा भित्रभित्रै वार्ता गर्दै आएको छ ।
यो पनि पढ्नुहोस   कोरोनाबाट विदेशमा थप तीन नेपालीको निधन
सरकारी पक्षले वार्तालाई परिणाममुखी बनाउन भन्दै...

सुरक्षा निकायका प्रमुख र मन्त्रीहरु बालुवाटारमा

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्रीहरु र चारवटै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरुलाई बोलाएका छन् । आज बिहान बसेको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदको बैठकलगत्तै प्रधानमन्त्री ओलीले...

समाजसेवी पशुपति गुरुङद्वारा विद्यालयलाई ५ लाख सहयोग

काठमाडौं । समाजसेवी एवम् साहित्यकार संस्कार समाज नेपालका अध्यक्ष पशुपति गुरूङले आफूले अध्ययन गरेको विद्यालयलाई ५ लाख सहयोग गरेकी छिन् । आफ्ना हजुरवुवा लक्ष्मण...

ट्रेन्डिङ

ग्राहक बनेर मन्त्री नुन किन्न खोज्दा…

कास्की । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री लेखराज भट्टले दैनिक उपभोग्य वस्तुको अभाव नरहेको र अभाव सिर्जना गर्न खोज्ने माथि कडा कारवाही गर्ने जानकारी दिएका...

बिहे पासमा जोडिए दयाहाङ र प्रकृति

काठमाडौं । अभिनेता दयाहाङ राई नयाँ फिल्म ‘बिहे पास’मा जोडिएका छन् । यो फिल्मलाई प्रवेश पौडेलले निर्देशन गर्दैछन् । चलचित्र बिहे पासामा दयाहाङसँगै अभिनेत्री प्रकृति...

बाजुरामा पहिरोमा परी १ जना बेपत्ता, २ जना घाइते

बाजुरा । बाजुरा जिल्लाको बुढिगंगा नगरपालिका–१ अम्कोटमा पहिरोमा परी एक जना बेपत्ता भएका छन् भने दुई जना घाइते भएका छन् । बेपत्ता हुनेमा सोही...

नागढुंगा–कलंकी सडकमा अकासे पुल बन्ने

काठमाडौं । काठमाडौंबाट बाहिरिने र उपत्यका भित्रने मुख्य नाका नागढुंगा–कलंकी सडकखण्डमा अकासे पुल बन्ने भएको छ । संघ सरकारअन्तर्गत सो सडकखण्ड भए पनि चन्द्रागिरी...

शिल गरिएको चैनपुरको प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र बुधबारबाट खुल्यो

संखुवासभा । संखुवासभाको चैनपुर नगरपालिका–६ मा रहेको प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा एक जना विरामीको मृत्यु भएपछि शिल गरिएको थियो । स्वास्थ्य केन्द्र मृत्यु भएका झापा...

सवारी दुर्घटनामा २ जनाको ज्यान गयो

उदयपुर । उदयपुरको कटारी नगरपालिका–४ सिम्लेका ३५ बर्षीय कुमार परीयारको ट्रक दुर्घटनाबाट ज्यान गएको छ । सिद्धिचरण लोकमार्ग अन्तर्गत सोलुखुम्बु दुधकुण्ड–८ शिकारी डाँडा स्थित...

बासका लागि चौमाला झरेका चुरेका पहिरो पीडित जंगलमा अलपत्र

धनगढी । सुरक्षित बासका लागि चौमाला झरेका कैलालीको चुरे गाउँपालिका पहिरोपीडित अलपत्र परेका छन् । पाँच महिनादेखि भीमदत्त राजमार्गअन्तरगत सडक छेउमा त्रिपालमा बस्दै आएका...

पहिरोले भीमदत्त राजमार्ग अवरुद्ध

डडेलधुरा । भीमदत्त राजमार्गको सहजपुर नजिक पहिरो गई राजमार्ग अवरुद्ध भएको छ । करिब १०० मिटर माथिबाट आएको पहिरोले सडक पुर्ण रुपमा भित्कएको छ...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

नवीन्द्रराज जोशी बाँच्नु हुन्छ भन्ने आशा छ : डा. झा

काठमाण्डौ । मष्तिस्कघात भएका कांग्रेसका युवा नेता नवीन्द्रराज जोशीको अवस्था गम्भीर रहेको छ । गम्भीर अवस्थामा उनको काठमाण्डौको थापाथलीस्थित नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलमा उपचार भइरहेको...

केपी ओलीसंग विवाहपछिको जीवन

आज पछाडि फर्केर हेर्दा ओलीजीसँग मेरो विवाह भएको ३२ वर्ष पुग्यो । उहाँ आफ्नो देश र आफू बसेको समाजमा सबैलाई न्याय र समानता प्राप्त...

ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने, संसदकाे सामना गर्ने

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभा विघटनको निर्णय सर्वोच्च अदालतले बदर गरिदिएपछि संकटमा परेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने भएका छन् । प्रधानमन्त्रीका सन्चार सल्लाहकार...

भर्खरै

नेपालका लागि सुनौलो अवसर

आउँदा पाँच वर्षभित्र नेपाल विकासशील देश बन्नु नेपालका लागि आफंैमा अवसर र चुनौती दुवै हो । आन्तरिक रूपमा यो बढी चुनौती हो भने बाह्य...

राजस्व छलीका कर्तुत धमाधम बाहिरिँदै

काठमाडौं । संसद् विघटन तथा पुनस्र्थापनासँगै राजनीतिक संक्रमणको मौका छोपेर राजस्व छलीमा संलग्न भएकाहरूको कर्तुत धमाधम बाहिरिन थालेको छ । राजस्व छल्नेहरू विरुद्ध आक्रामक...

खोप अभियानलाई देशव्यापी बनाइँदै

काठमाडौं । कोरोनाविरुद्ध खोप ल्याएर वितरण गर्न सफल भएको सरकारले भ्याक्सिन अभियान सफल हुँदै गएको भन्दै यो अभियानमा संलग्न भई सफल बनाउन सबै पक्षमा...

सहज छैन प्रधानमन्त्री ओलीलाई हटाउन

काठमाडौं । नेकपाका अध्यक्ष तथा संसदीय दलका नेतासमेत रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई विद्यमान अवस्थामा संसद्बाटै प्रधानमन्त्रीबाट हटाउन कानुनी तथा संवैधानिक रूपमै असहज हुने...

धेरै पढिएका

ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने, संसदकाे सामना गर्ने

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभा विघटनको निर्णय सर्वोच्च अदालतले बदर गरिदिएपछि संकटमा परेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने भएका छन् । प्रधानमन्त्रीका सन्चार सल्लाहकार...

कमेडी च्याम्पियन–२ का लागि २४ प्रतियोगी चयन

काठमाडौं । पहिलो कमेडी च्याम्पियन सफल भएपछि सोही समूहले अब कमेडी च्याम्पिएन सिजन–२ दर्शकमाझ ल्याउने भएको हो । बुधबार काठमाडौंमा एक समारोहबीच आयोजक पक्षले...

जनता र संविधानवादको जित भएको छ : सभामुख

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभाका सभामुख अग्नीप्रसाद सापकोटाले जनता र संविधानवादको जित भएको बताएका छन् । सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने सरकारको निर्णयलाई बदर गरे लगत्तै सिंहदरबारस्थित...

निशानको नयाँ शोरुम सँगै म्याग्नाइट बजारमा

इटहरी । निशान गाडीको नेपालका लागि आधिकारीक बिक्रेता पायोनियर मोटो कोर्प प्रालिले इटहरीमा श्रीजा मोर्टस शोरुम सञ्चालनमा ल्याएको छ । मोर्टस शोरुमको सञ्चालन संगै...

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 110 times, 1 visits today)