Saturday, October 24, 2020
Home बिचार कहिलेसम्म अनशन ?

कहिलेसम्म अनशन ?

डा. गोविन्द केसीको नाम केही वर्षयता विशेष चर्चामा छ । वरिष्ठ हाडजोर्नी विशेषज्ञका रूपमा चिकित्सकीय सेवामा रहेका उनी देशको चिकित्सा शिक्षामा बढ्दो बेथितिविरुद्ध ‘सत्याग्रह’ थालेपछि चर्चामा आएका हुन् । डा. केसीले सत्याग्रह थालेयता धेरै सरकार बने र ढले पनि । सबैजसो सरकारको पालामा सहमति, सम्झौता भए तर उनको सत्याग्रह रोकिएन । कारण थियो सहमति कार्यान्वयन नहुनु । हाल उनी अनशनको १९औं शृङ्खलामा जीवनसँग संघर्ष गरिरहेका छन् । यसपटकको अनशन सरकारसँग विगतमा भएका सम्झौता कार्यान्वयन तथा यसबीच उत्पन्न परिस्थितिलाई समेत समेटेर राखिएका केही महŒवपूर्ण विषयप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै भदौ २९ गते जुम्लाबाट प्रारम्भ भएको थियो ।

डा. केसी विपन्नको सेवामा गाउँगाउँ पुग्ने क्रममा केही समययता कर्णालीतिर थिए । यसैक्रममा जुम्ला पुगेका उनलाई त्यहाँ सरकारी अवरोध भयो । उनी बसेको होटलबाट निस्कनसमेत प्रहरीले रोक्यो । यसपछि उनले जुम्लामै एउटा मन्दिरमा १९औं अनशन सुरु गरे, जहाँ उनले बिरामीको स्वास्थ्य परीक्षणलाई समेत निरन्तरता दिइरहेका थिए । स्वास्थ्य अवस्था बिग्रदै गएपछि उनलाई नेपालगन्ज र त्यहाँबाट काठमाडौं ल्याइयो । काठमाडौं विमानस्थलबाट उनलाई उनको इच्छाविपरीत प्रहरीले नियन्त्रणमा लिई ट्रमा सेन्टर पु¥याउने काम ग¥यो । उनले त्यहाँ उपचार नगराउने अडान लिई शिक्षण अस्पताल पुगे । अहिले उनी शिक्षण अस्पतालमा छन् । तर, उसको समर्थनमा देशका विभिन्न स्थानमा प्रदर्शन भएका छन् । काठमाडौंमा दिनदिनैजस्तो प्रदर्शन भइरहेको छ र प्रहरीले प्रदर्शनकारीलाई अपराधीसरह व्यवहार गरेको छ ।

विगतमा जब केसी अनशन बस्थे, केही दिन बेवास्ता गरेपनि चौतर्फी दबाब पथ्र्यो र त्यसपछि सरकार उनीसँग वार्ता गर्न बाध्य हुन्थ्यो । अनि सहमति हुन्थ्यो र अनशन तोडिन्थ्यो । सहमति कार्यान्वयन हुँदैनथ्यो, यसैले उनका माग दोहोरिइरहे, सरकारपिच्छे र कुनैकुनै सरकारसँग त पटकपटक सहमति भयो र अनशन तोडियो । तर, पछिल्लो समय सरकारले डा. केसीको अनशनलाई बेवास्ता गरिरहेको छ । वर्तमान सरकारसँग पनि २०७५ साल साउनमा केसीको ९ बुँदे सहमति भएको थियो, जसलाई बेवास्ता गर्दै सरकारले चिकित्सा शिक्षा ऐन ल्याएको थियो ।

डा. केसी निःस्वार्थ चिकित्सा सेवामा संलग्न व्यक्ति हुन् । सरकारी सेवामा रहँदै पनि गाउँगाउँ पुगेर निजी खर्चमा विपन्न जनताको सेवा गर्दै आएका उनी सेवाबाट निवृत्त भएपश्चात् पनि आफ्नो सो समाजसेवी कर्म र चिकित्सकीय धर्म निर्वाह गर्न चुकेका छैनन् । वर्तमान असहज एवं जोखिमपूर्ण परिस्थितिमा पनि दुर्गम गाउँगाउँ पुगेर विपन्न जनताको सेवा गरिरहेका छन् । जुन आफंैमा उदाहरणीय एवं प्रशंसनीय कार्य हो ।

विरोध गर्ने जे गरे पनि विरोध गर्छन् भन्ने ठानिरहेसम्म सामाजिक विभेदको अन्त्य हुँदैन

डा. केसीको सरोकार देशभित्रको चिकित्सा शिक्षा व्यवस्थित, मर्यादित, विश्वसनीय, गुणस्तरीय, सहज र आमविद्यार्थीको पहुँचमा होस् भन्नेमा देखिन्छ । उनले आवाज उठाएपछि नै सरकारले विज्ञ सम्मिलित आयोग गठन गरेर यस क्षेत्रमा व्याप्त बेथितिको अन्त्य तथा सम्भावित परिस्थितिको विश्लेषण गर्दै चिकित्सा शिक्षालाई व्यवस्थित गर्न सुझाव पनि माग गरेको हो । तर उक्त आयोगले पेस गरेको प्रतिवेदन कार्यान्वयन हुन सकेन । बरु विज्ञद्वारा प्रदान गरिएका सुझावलाई बेवास्ता गर्दै स्वार्थ समूहको प्रभावमा परी चिकित्सा शिक्षाको व्यापारीकरण गर्ने प्रयत्नमै वा त्यस्तो पक्षको हितमै सरकार र सत्तापक्ष उभिइरहे । सोही प्रवृत्तिविरुद्ध उनी पटकपटक अनशनमा बस्न बाध्य भएका हुन् ।

विज्ञले गरेका सिफारिस अस्वीकार्य हुने, आम जनतालाई सुविधा पु¥याउने कुरा अस्वीकार्य हुने हो भने सरकारले कसको हितमा काम गर्न चाहन्छ ? सरकारसामु गम्भीर प्रश्न उठ्न जान्छ । जनताको नाम लिएर नथाक्ने सरकारले जनताको पक्षमा हुने सत्याग्रह र सत्याग्रहीसँग गरिएका सहमतिलाई कुल्चेर त्यसविपरीत निश्चित समूहको स्वार्थ र हितका पक्षमा अघि बढ्न खोज्छ भने त्यसबाट उत्पन्न हुन सक्ने परिस्थितिका लागि सरकार नै जिम्मेवार हुनुपर्ने हुन्छ । यस सन्दर्भमा चिकित्सा पेसामा लागेर यस क्षेत्रको सुधारका लागि आफ्नो जीवन नै दिन तयार रहेका डा. केसीमाथिको दोषारोपण आफैंमा अस्वाभाविक छ ।

चिकित्सा सेवा सुव्यवस्थित र सर्वसुलभ हुनुपर्छ भन्ने माग डा. केसीको स्वार्थसँग जोडिएको विषय हुँदै होइन । यस्तो विषयमा पनि सरकारले उनलाई बक्रदृष्टिले हेर्नु र उनीमाथि पटकपट जाइलाग्नु आफैंमा उदेकलाग्दो विषय हो । डा. केसीको आन्दोलन आफूले पैसा कमाउनका लागि होइन । उनको आन्दोलन ओहदाको मोलमोलाई पनि होइन । उनको स्वार्थ सर्वसुलभ स्वास्थ्य सेवा हो, व्यवस्थित गुणस्तरीय पठनपाठन हो, चिकित्सा क्षेत्रको माफिया प्रभावबाट मुक्ति हो ।

यो पनि पढ्नुहोस   नेपालमा वार्ता र सम्झौता

केसीको आन्दोलनलाई वर्तमान सरकारले राजनीतिक लेप लगाउने गरेको छ । कांग्रेसले उचालेको र उचालिएको भन्ने पनि छन् । कुरा एकातिर काम अर्कोतिर गरे भन्ने पनि छन् । नेकपामा जिम्मेवार नेताले नै डा.केसीलाई ‘अराजक’ र ‘नेपाली कांग्रेसको इसारामा चलेको’ आरोप लगाएका छन् । तर डा. केसी कुनै अपराधी होइनन्, कुनै नेता होइनन्, कुनै बिचौलिया वा माफिया होइनन् । यति हुँदाहुँदै पनि सरकार किन उनीप्रति नकारात्मक र असहिष्णु छ, स्वास्थ्य सेवामा सहजीकरण गर्नुपर्नेमा अवरोध उत्पन्न गर्न उद्यत हुन्छ । आश्चर्यको विषय छ ।

चिकित्सा शिक्षा सहज होस्, स्वास्थ्य सुविधा सबैको पहुँचमा होस्,सुगममा मात्र होइन दुर्गममा पनि शिक्षा र सेवा पुगोेस्, कमिसनको खेल बन्द होस्, माफियाको हालिमुहाली नरहोस्, गलत व्यक्ति जिम्मेवार ओहदामा नियुक्त नहोउन्, डा. केसीका माग यिनै मात्र हुन् । यसो भनेर, यस्तो माग राखेर उनले कुन अपराध गरिरहेका छन् र सरकार उनी र उनका समर्थक माथि अपराधीसँगजस्तो व्यवहार गर्छ उनीमाथि आश्चर्यको विषय छ । यो खेल कहिलेसम्म चलिरहन्छ ? डा. केसीले अझै कति अनशन बस्नुपर्ने हो ? चिकित्सा शिक्षामा बेथितिको अन्त्य र स्वास्थ्य सेवामा सुधारका लागि एकजना वरिष्ठ चिकित्सकले कहिलेसम्म अनशन बस्नुपर्ने र कहिलेसम्म दुव्र्यवहार सहिरहनुपर्ने हो ? स्वतन्त्र नागरिकमा जिज्ञासा छ ।

डा. केसीले मेडिकल माफियाको स्वार्थ जोडिएका कारण सरकार कर्णाली र दुर्गम क्षेत्रमा मेडिकल कलेज खोल्न नचाहेको आरोप लगाउँदै आएका छन् । सरकारी कलेजहरू सफल हुँदा काठमाडौंमा निजी कलेज खोलेर चिकित्सा शिक्षाको व्यापार गर्नेको कमाइ नहुने भएकाले सरकार तिनकै स्वार्थमा दुर्गमको उपेक्षा गरिरहेको उनको आरोप छ । केसीले देशका पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका विभिन्न दुर्गम स्थानमा सरकारी मेडिकल कलेज खोलेर चिकित्सा शिक्षा दिनुपर्ने माग राखेका छन् । कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलगायत दुर्गममा एमबबीएस सहितका कार्यक्रम चलाइनुपर्ने मागले दुर्गमको हित बोलेको छ । यसैले अविलम्ब वार्तामा बसी उनीसँग इमानदार सम्झौता गर्नुपर्छ र अनशन सदाका लागि अन्त्य हुनुपर्छ ।

वर्तमान शक्तिशाली सरकार गठन भएयता केसीको ‘सत्याग्रह’लाई व्यर्थको बकवास ठानिएको महसुस हुन्छ

केसी अनशनको सन्दर्भमा पछिल्ला १५औं अनशन र सहमतिको कुरा गर्दा २०७५ साउन १० गते सरकार र उनीबीच भएको ९ बुँदे सम्झौता महŒवपूर्ण छ । त्यसपछि सहमतिको भावनाविपरीत चिकित्सा शिक्षा विधेयक आयो र त्यसलाई बलपूवर्क ऐनमा परिणत गरिएको थियो जसले सरकारको नियतमाथि थप आशंका उत्पन्न गराएको थियो । त्यसपछिका अनशनमा यसपालिको १९औं अनशन विशेष भएको छ । केसी अनशनका पक्षमा देशका विभिन्न स्थानमा आन्दोलन भएका छन्, धरपकड भएको छ । यसले यसपटकको अनशनले कुन निष्कर्षमा पु¥याउँछ वा कुन मोड लिन्छ अनुमान गर्न सकिने अवस्था त छैन तर सरकारी उपेक्षा र दमन प्रयासलाई हेर्दा यसको अन्त्य अप्रिय हुने आशंका नै धेरै छ ।

संघीयता देशको समानुपातिक विकासका लागि चाहिएको हो, नागरिकले समान किसिमका अवसर पाउनु, समान सुविधा पाउनु र जहाँ रहेपनि नेपालीबीच विभेदको खाडल नरहोस् भन्ने यसको अभिप्राय हो ।

अन्त्यमा, हाम्रो वर्तमान राजनीतिक नेतृत्वले यतिखेर आफ्नो अनुहार ऐनामा हेर्नु आवश्यक छ । हेर्दाहेर्दै हामी बंगलादेशसँग मलमाग्ने अवस्थामा किन पुग्यौं ? किन बेलैमा सधैं आउने मनसुन, धान रोपिने र मल आवश्यक पर्ने समयको हेक्का राखेनौं ? खरिद ऐन पटकपटक संशोधन गरेर पनि किन दुई नम्बरी ठेकेदारहरूलाई नै सजिलो पार्ने काम ग¥यौं ? अनियमितता र बेथितिको बचाउनमा किन धेरै ऊर्जा खर्चियौं ? किन निश्चित निकट र स्वार्थ समूहका हितमा मात्र निर्णयहरू भए ? अनियमितताको आशंकामा अघि बढाइएका फाईल तामेलीमा राख्ने र तिनैलाई सम्मानित गर्ने काम किन गरियो ? यस्ता कुरामा गम्भीर नभएसम्म, आफूलाई सर्वशक्तिमान तथा जे र जसो गरे पनि हुन्छ, बिरोध गर्ने जे गरेपनि बिरोध गर्छन् भन्ने ठानिरहेसम्म सामाजिक विभेदको अन्त्य र समतामूलक समाजको निर्माण सम्भव हुँदैन, साँच्चिकै लोकतन्त्रको प्रत्याभूति हुन सक्दैन र देश पछौटेपनको सिकार भइरहन्छ ।

(Visited 73 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

साताका लोकप्रिय समाचार

चितवनमा उपचारका क्रममा २ कोरोना संक्रमितको मृत्यु

चितवन । पुरानो मेडिकल कलेजमा उपचारका क्रममा कोरोना सङ्क्रमित एक वृद्धको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा खैरहनी नगरपालिका–१० का ६७ वर्षीय वृद्ध रहेको...

सांसद प्रभु साहले गरे दशैंको भत्ता फिर्ता

काठमाडौ । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता तथा सांसद प्रभु साहले दशैंभत्ता वापत पाएको रकम फिर्ता गरेका छन् । नेकपा प्रदेश २ का...

आईपीएल: पन्जाबको प्लेअपमा पुग्ने आशा जिवितै

युएइ । इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) अन्तर्गत गएराति दिल्ली क्यापिटल्सलाई किङ्स इलाभेन पन्जाबले पराजित गरेको छ । पञ्जावसँग दिल्ली ५ विकेटले पराजित भएको हो...

पूजा गरेर फर्किदै गरेका झाको मोटरसाइकलको ठक्करले मृत्यु

जनकपुरधाम । मोटरसाईकलले ठक्कर दिंदा धनुषामा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने एकजना घाईते भएका छन् । जिल्लाको क्षीरेश्वरनाथ नगरपालिकामा भएको दुर्घटनामा परि सोही नगरपालिका...

आफ्नै भए पनि, दक्ष त खोजौं

हामो देशमा आर्थिक विकास र सुशासनको पर्खाइमा रहेका नागरिकले देशमा हुने गरेका भ्रष्टाचार, आर्थिक हिनामिना, ढिलासुस्ति, दलगत आन्तरिक द्वन्द्व, कलह, महँगीलगायतका विषयमा आधारित बनेका...

ट्रेन्डिङ

अब पालो हल्ककी बहिनीको

दि तपाईं अंग्रेजी फिल्म, खासगरी मार्वेल सिनेमेटिक युनिभर्सबारे चासो राख्नुहुन्छ भने ‘हल्क’को अर्थ त पहिल्याइ रहनै परेन । अब यो सोच्नूस्, के हुन्छ ?...

कूटनीतिक कमजोरी र असहज परिस्थिति

चीनले हालका दिनसम्म नेपालको आन्तरिक मामिलामा खासै चासो दिएको र हस्तक्षेप गरेको थिएन तर नेकपाभित्रको आन्तरिक द्वन्द्वमा केही समयदेखि अत्यन्त ज्यादा चासो लिन थालेको...

पशु स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न

बैतडी । बैतडीको सुर्नया गाउँपालिका वडा नं ५, मा आज पशु स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न भएको छ । सुर्नया...

तीन दिनमा राजधानीबाट पाँच लाख बाहिरिए

काठमाडौं । सरकारले आगामी १० चैतबाट लामो दूरीका सार्वजनिक यातायात सञ्चालनमा रोक लगाएको छ । कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को सम्भावित संक्रमण...

भिडियोले तनाबमा अभिनेतृ जायरा

मुम्बई । आमिर खानको फिल्म दँगल र सेक्रेट सुपर स्टारकी अभिनेत्री जायरा वसिमले धर्मको नाममा आफ्नो प्रसँसा बन्द गर्न अनुरोध गरेकी छिन्...

थप ३१६७ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, १२ जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा थप ३ हजार १६७ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । यससँगै नेपालमा कोरोना भाइरसबाट सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक...

थप १२०७ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, ८ जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा एक हजार २०७ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा देशभरका विभिन्न प्रयोगशालामा गरिएका १०...

इन्काउन्टर घटनाको छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न मानवअधिकार आयोग उदासीन

काठमाडौं । राज्य प्रशासनबाट भएको गैरन्यायिक हत्याको विषयमा गरिएको छानबिन प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग उदासीन देखिएको छ । २०७६ सालको कात्तिकमा विप्लव...

RAJDHANIDAILY VIDEO

HAMRO PATRO

प्रमुख

बैतडीका सबै मन्दिरमा यसपाली पशुबलि नदिइने

बैतडी । सुदूपश्चिमकै धेरै पशुबलि हुने बैतडी जिल्लामा यो बर्ष कोरोना कहरका कारण बलि चढाउन रोक लगाईएको छ । एकै सक्तिपिठमा १हजार बढि रांगा,बोकाको...

बिपी प्रतिष्ठानमा कोरोना संक्रमितले  ६० हजार धरौटी राखेर मात्र भर्ना पाउने

धरान । धरानस्थित बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले कोरोना सङ्क्रमितका लागि धरौटी राखेर मात्र उपचार प्रक्रिया शुरु गर्ने निर्णय गरेको छ । यही कात्तिक...

बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा कार्यरत कर्मचारीको काेराेनाबाट मृत्यु

धरान । बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरानमा कार्यरत एक कर्मचारीको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको छ । प्रतिष्ठानको छात्रा होस्टलमा कार्यरत ५६ वर्षीया महिला...

उपत्यकामा १ हजार ५ सय ५२ जनामा कोरोना संक्रमण

काठमाडाैं । बिहीबार काठमाडौं उपत्यकामा १ हजार ५ सय ५२ जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) स‌ंक्रमण पुष्टी भएकाे छ ।  आज काठमाडौंमा १ हजार २ सय...

भर्खरै

बैतडीका सबै मन्दिरमा यसपाली पशुबलि नदिइने

बैतडी । सुदूपश्चिमकै धेरै पशुबलि हुने बैतडी जिल्लामा यो बर्ष कोरोना कहरका कारण बलि चढाउन रोक लगाईएको छ । एकै सक्तिपिठमा १हजार बढि रांगा,बोकाको...

अबको लडाई समृद्धि र विकासका लागिः सांसद प्रभु साह

गौर । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता तथा रौतहट क्षेत्र नम्बर ३ का सांसद प्रभु साहले अबको लडाई समृद्धि र विकासको लागि...

प्रेस युनियन सुनसरीले दियो २० जना पत्रकारलाई नगद सहयोग

इटहरी । सुनसरी जिल्लालाई कार्यक्षेत्र बनाई सञ्चारमाध्यममा सक्रिय पत्रकारहरुलाई प्रेस युनियन सुनसरीले बीमा बापतको दश हजार रुपैँया हस्तान्तरण गरेको छ । प्रेस युनियन सुनसरीका अध्यक्ष...

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीद्वारा राष्ट्रको नाममा सम्बोधन (पूर्णपाठसहित)

काठमाडौं । शुक्रबार देशबासीका नाममा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यस बर्षको चाडबाड कोरोना महामारीको बीचमा मनाउनुपरेको भन्दै यस्तो अवस्थामा सावधानीका साथ चाडपर्व...

धेरै पढिएका

काठमाडौँ उपत्यकामा थप १७४६ जना संक्रमित

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौँ उपत्यकामा १ हजार ७४६ कोरोना सङ्क्रमित थपिएका छन् । थपिएकामध्ये काठमाडौँका एक हजार ४५१, ललितपुरका १५२ तथा भक्तपुरका १४३...

एकै दिन बिके ५४० खसीबोका

काठमाडौँ । सरकारी कम्पनी खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडले ल्याएका खसी तथा बोका बजार मूल्यअनुसार धेरै सस्तो भएपछि एकैदिन धेरै बिक्री भएको छ...

कोरोना संक्रमणबाट थप १८ जनाको मृत्यु 

काठमाडौँ । नेपालमा कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट पछिल्लो २४ घण्टामा थप १८ जनाको मृत्यु भएको छ । यससँगै नेपालमा कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या ७५७...

दसैं : मेरो घर नआउनुस्, म पनि आउँदिन

‘हामी घर जाँदैनौं किनकि घरमा आमा हुनुहुन्छ र यसपालि हामी यसैमा खुसी छौं । विजयादशमीको सबैमा शुभकामना । अर्को वर्ष फेरि भन्न पाइयोस्,’ डा....

ई-पेपर

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 82 times, 1 visits today)