Tuesday, December 1, 2020
Home बिचार बाल बिछोड र हाम्रो समाज

बाल बिछोड र हाम्रो समाज

एक जना भाइ पढ्नको लागि काठमाडौ आए । केही दिन दिदीभिनाजुसँगको बसाइ र शहरको रमझमले रमाइलो भो । रमाए पनि । महिना दिनपछि विद्यालय शुरु भो । नयाँ विद्यालय थियो । नयाँ ठाउँ थियो । नयाँ साथी थियो । नयाँ सर मिससँग उसको मन रमेन । उसलाई गाउँकै यी सब कुरा आँखामा झलझलती आयो । केही दिन कक्षामा आफै टोलाए । उसको मन थामेन । एक दिन कक्षामै रुन थाले । मैले सोधे:-“के भो, भाइ ?” भाइ बोलेनन् । छुट्टै राखेर सोधेपछि “मलाई घरको याद आयो।“ भने । मैले उसको बुबाको फोन नम्बर मागे । अनि फोन गर्दिए । भाइले फोनमा कुरा गरे । भाइ खुशी भयो । कक्षामा गएर पढ्न थाल्यो ।

विगत ४ वर्षदेखि घरेलु श्रमिकको रुपमा काम गर्ने ९ वर्षकी बहिनी थिइन् । उनी कुनै सरकारी विद्यालयमा पढ्थिन । तर कक्षामा उनको ध्यान पटक्कै थिएन । शिथिल देखिन्थिन् । टोलाएर बस्थिन् । कुराकानी गर्दै जाँदा धेरै कुराहरु भए । उनले भनिन्, “म बस्ने घरमा एउटा २ कक्षामा पढ्ने भाइ छ । उ चकचक गरेर लड्दा घाउ लाग्छ । उसलाई सबै जनाले बोक्छन् । माया गर्छन् । औषधि लगाइ दिन्छन् । तर तरकारी काट्दा मेरो हात कहिले काही चुलेसीले काट्छ । तर मैले, “काम गर्ने ढङ्ग छैन ।“ भन्दै गालि र पिटाइ पाउछु ।“ यो कुराले मन छोयो ।

माथिका घटना विविध कारणले बाल बिछोडमा पर्दा हुने प्रतिनिधि कथा मात्र हुन । यस्ता कथा बाल विछोडमा परेका हरेक भाइबहिनीका छन् । तिनलाई समेट्ने हो भने ठुलो ठेली बन्न सक्छ । त्यो ठेलीले तीनै तहका सरकार र वालवालिकाको क्षेत्रमा काम गर्ने सबै सरकारी र गैर सरकारी क्षेत्रका प्रवुध्द व्यक्तिहरुलाई नीति निर्माण र यसको कार्यन्वयनमा प्रशस्त मार्गदर्शन र पाटाहरु खुलाउन मद्त गर्नेछ ।

लकडाउनको समयमा १ सय ४३ जना बालबालिकाहरु हराएका छन् । जसमा ३८ बालक र १ सय ५ जना बालिका रहेको उक्त प्रगति प्रतिवेदनमा उल्लेख छ

राष्ट्रिय वाल आधिकार परिषदले हालै प्रकाशित गरेको प्रगति प्रतिवेदन २०७७ को अनुसार नेपालमा ५१५ वटा बालगृह संचालनमा रहेको देखिन्छ । त्यसमध्ये कोरोनाको कारणले भएको बन्दाबन्दीमा ३५९ वटा बालगृहमा बालबालिकाको अवस्था बुझ्न सम्पर्क गरेको देखिन्छ । जस अनुसार ४ हजार ४ सय बालक (४९ प्रतिशत) र ४ हजार ५ सय बयालिस बालिका (५१ प्रतिशत) गरी ८९४२ बालबालिकाहरु बालगृहमा रहेका देखिन्छ । यी भनेका विविध कारणले परिवारबाट छुटिएका बालबालिका हुन ।

त्यसैगरी यो लकडाउनको समयमा १ सय ४३ जना बालबालिकाहरु हराएका छन् । जसमा ३८ बालक र १ सय ५ जना बालिका रहेको उक्त प्रगति प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यी मध्ये ४० जना भेटिएका थिए । साथै यो समयमा १३ जना बालबालिका वेवारिसे भेटिए । परिषदले यो अवधिमा ३८ जना सडक बालबालिकालाई उध्दार गरी एक जनालाई पारिवारिक मिलन गराएको छ ।

देशमा संचालनमा रहेका ८ वटा बाल सुधार गृहमा रहेका ९ सय ४४ बालबालिका मध्ये २ सय ३३ जनालाई परिवारको जिम्मामा पठाइएको छ भने अझै ७ सय ११ जना बालबालिका सुधार गृहमै रहेका छन् ।

बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५ को परिच्छेद-२ को दफा ६ ले बाबु आमासँग बस्ने र भेटघाट गर्ने अधिकार स्पष्ट गरेको छ । जस अनुसार यसै ऐनको परिच्छेद-२ को दफा ६ को उपदफा १ ले कुनै पनि बालबालिकालाई निजको इच्छा विपरीत बाबु वा आमाबाट भिन्न वा अलग गर्नु हुदैन। भन्ने कुरा उल्लेख छ । यस उपदफाले हरेक बालबालिकाहरु आफ्ना बाबु वा आमासँगै बस्न पाउनु उनीहरुको पहिलो अधिकार हो । तसर्थ बालबालिकालाई कुनै पनि बहानामा कसैले पनि बाबु वा आमाबाट अलग गर्न पाइदैन । भन्ने कुरालाई प्राथमिकता दिन्छ ।

समाजमा बस्ने जो कोहीलाई पनि कतै यो बालगृह सञ्चालन कमाउ धन्दा त हैन भनी सोच्न वाध्य बनाउछ

यसर्थ आमाबाबु छोराछोरीलाई वा जो कोहीले अरुको सन्तानलाई पढ्न पाईने, राम्रो खान र लाउन पाइने, घरमा अलि अलि भए पनि आर्थिक सहयोग हुने, धेरै सन्तान भएकोले कुनै सन्तानलाई आफूबाट अलग राख्दा अरुलाई पालन पोषण गर्न अलि सहज हुने, भविष्य उज्ज्वल हुने, शहरमा जान पाइने आदि विभिन्न वहानामा बालबालिकालाई आमाबाबुबाट छुट्टयाउन पाईदैन । यो कानून विपरीत हो ।

यो पनि पढ्नुहोस   नेकपाको ‘दस्तावेज युद्ध’

यदि यसो हो भने बालबालिकालाई आमाबाबुबाट छुट्टयाउनै नहुने हो त? एउट प्रश्न उठ्न सक्छ । बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५ को परिच्छेद-२ को दफा ६ विभिन्न उपदफाहरुले यो प्रश्नको उत्तर दिन्छ ।

यसै ऐनको परिच्छेद-२ को दफा ६ को उपदफा २ ले उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बालबालिकाको सवोत्तम हितको लागि आव‍श्यक भएमा बाल अदालतले कुनै बालबालिकालाई बाबु वा आमाबाट अलग गरी कुनै संरक्षकको जिम्मामा रहने आदेश दिन सक्नेछ।

तर त्यसरी आदेश दिनु अघि सम्बन्धित पक्षलाई आफ्नो सफाई पेश गने मनासिब मौकाबाट वञ्चित गर्नु हुँदैन । तर के आमाबाबुबाट विछोडिने हरेक बालबालिका बाल अदालतको आदेशबाटै भएका हुन त? यो एउटा गम्भीर प्रश्न हो ।
त्यसैगरी यसै ऐनको परिच्छेद-२ को दफा ६ को उपदफा ३ ले बालबालिकाको अहित हुने भनी बाल अदालतले रोक लगाएको अवस्थामा बाहेक बाबु वा आमा वा दुवैसँग भिन्न वा अनग बसेको बालबालिकालाई बाबु आमासँग व्यक्तिगत सम्बन्ध कायम राख्न वा नियमित रुपमा प्रत्यक्ष सम्पर्क वा भेटघाट गर्ने अधिकार हुनेछ ।

साथै यसै ऐनको परिच्छेद-२ को दफा ६ को उपदफा ४ ले धर्मपुत्र वा धर्मपुत्री राख्ने व्यक्तिले धर्मपुत्र वा धर्मपुत्री हुने बालबालिकालाई आफ्नो जन्म दिने बाबु आमासँग भेटघाट, सम्पर्क तथा पत्राचार गर्न दिनु पर्नेछ ।

यसै ऐनको परिच्छेद-२ को दफा ६ को उपदफा ५ ले वैकल्पिक हेरचाह गर्ने व्यक्ति वा संस्थाले आफ्नो हेरचाह वा संरक्षणमा रहेका बालबालिकालाई निजको जन्म दिने बाबुआमा वा परिवारसँग भेटघाट गर्न दिनु पर्नेछ ।

माथि उल्लेखित उपदफाहरुले बाल विछोडमा परेका बालबालिकाहरुलाई आमाबाबुबाट प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट हटाउन बन्देज गरेको छ । तर यो व्यवहारमा लागू भएको छ त ।

केही प्रसङ्गहरु जोड्न चाहन्छु । केही व्यक्ति र संस्थाहरुले शहरमा लाने, नाम चलेका बोर्डिङ स्कुलमा पढाइ दिने जस्ता कपोल कल्पित कथाहरु बुनेर आमाबाबु र परिवारबाट छुटाएर बालबालिका ल्याउने र अनाथालय (बाल गृह) मा राख्ने, नाम चलेका बोर्डिङ स्कुलमा पढाइ दिने वहानामा अभिभावकबाट हजारौ लाखौ रुपैयाँ लिने, अनाथ बालबालिका भन्दै र देखाउदै विदेशी र स्वदेशी मानकारी संस्था र व्यक्तिहरुबाट सहयोग लिने र त्यसलाई व्यक्तिगत कमाइ मान्दै आफ्नो धनसम्पति जोड्ने काम गर्दै आएको घटना बेलाबेला समाचारको रुपमा आउछन् र त्यस्ता वानगृहबाट बालबालिका उध्दार भएका पनि छन् । यस्ता घटनाले समाजमा बस्ने जो कोहीलाई पनि कतै यो बालगृह सञ्चालन कमाउ धन्दा त हैन भनी सोच्न वाध्य बनाउछ । भला केही बालगृहहरुले राम्रा काम पनि गरेका छन् । यी कुराले माथि उल्लेखित दफा र उपदफालाई कतै चुनौति दिएका छैनन् भन्ने लाग्छ ।

यदि यसो नगरेमा बालबालिका सम्बन्धी ऐन २०७५ को परिच्छेद-९ (सजाय, क्षतिपुर्ति तथा मुद्दा हेर्ने अधिकारी) को दफा ७२ मा सजाय सम्बन्धि कुरा उल्लेख छ । जस अनुसार यसै ऐनको परिच्छेद-९ को दफा ७२ को उपदफा १ ले कुनै व्यक्ति, संस्था वा निकायले परिच्छेद-२ मा उल्लेखित बालबालिकाको अधिकार उलङ्घन गरेमा त्यस्तो व्यक्ति वा संस्था वा निकायको प्रमुखलाई पचास हजार रुपैयासम्म जरिवाना हुनेछ, भनी भनिएको छ ।

(Visited 118 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

‘कृष्ण लिला’ इलाममा सुटिङ हुँदै (फोटोफिचर)

इलाम । इलाम सुन्दर भएकै कारण कोरोना कहरको समयमा पनि फिल्म सुटिङका लागि चलचित्र कर्मि इलाममा आएका छन । यतिबेला इलामको पानिटारमा चलचित्र ‘कृष्ण...

कुकुरसँग खेल्दा बाइडेनको खुट्टा मर्कियो

विलमिङटन । अमेरिकाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति जो बाइडेनको कुकुरसँग खेल्नेक्रममा खुट्टा मर्किएको अमेरिकी संचार माध्यमहरुले जनाएका छन् । बाइडेनका चिकित्सकका अनुसार बाइडेनको दायाँ खुट्टा मर्किएको...

नेप्सेमा दोहोरो अङ्कको वृद्धि, नौ अर्बको कारोबार

काठमाडाैं ।  धितोपत्र बजारमा शेयर कारोबार मापक नेप्से परिसूचक आज पनि दोहोरो अङ्कले बढेको छ । नेपाल स्टक एक्सचेञ्जका अनुसार लगातार उकालो लागेको नेप्से...

डोटीमा आज एकैसाथ ८ अस्पतालको शिलान्यास

सिलगढी । डोटी जिल्लामा आज एकैसाथ आठवटा अस्पतालको शिलान्यास गरिदैछ । नेपाल सरकारले आज देशभरिका ३९६ अस्पतालको एकै साथ उद्घाटनको तयारी गरेसँगै डोटी जिल्लामा...

विद्यालय कतै खुल्यो, कतै खुलेको भोलिपल्टै बन्द

सप्तरी । लामो समय पश्चात् खुलेका सप्तरीको शम्भुनाथ नगरपालिकाका केही विद्यालय संचालनमा आएको भोलिपल्टै पुनः बन्द भएका छन् । कोरोनाको जोखिम कायमै रहेको निष्कर्ष...

साताका लोकप्रिय समाचार

खिर खान बाेलाएर ७६ वर्षीय वृद्धले ७ वर्षिय बालिका बलात्कार गर्न खाेजेपछि…

सप्तरी ।  सात वर्षीया बालिकालाई बलात्कार प्रयासको आरोपमा ७६ वर्षीय वृद्ध पक्राउ परेका छन् । पक्राउ पर्नेमा सप्तरीको तिरहुत गाउँपालिका–५ लोहजराका लक्ष्मी महतो रहेको...

वरिष्ठ उपाध्यक्षमा विजयी ढकालको जीवन संघर्षको कथा

काठमाडौं । निजी क्षेत्रको संघीय प्रतिनिधिमूलक संस्था नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा विजयी चन्द्रप्रसाद ढकालले जीवनमा निकै संघर्ष गर्नुप¥यो । बाग्लुङको बलेवा अमलाचौरमा...

चिर्पट प्रहार गरी हजुरआमाको हत्या, नाती पक्राउ

देउखुरी । आफ्नै हजुरआमाको हत्या गरेको अभियोगमा दाङको गढवा गाउँपालिका–१ चिसापानीबाट प्रहरीले आज बिहान एक जनालाई पक्राउ गरेको छ । गढवा गाउँपालिका–१ चिसापानीकी ८४...

पशुपतिनाथ पुस १ गतेदेखि भक्तजनका लागि खुला गरिने

काठमाडौँ । गत चैतदेखि बन्द रहेको पशुपतिनाथ मन्दिर आगामी पुस १ गतेदेखि भक्तजनका लागि खुला गरिने भएको छ । भौतिक दूरी कायम गरी स्वास्थ्य...

अश्लिल भिडियो देखाएर छोरी बलात्कार गर्ने पक्राउ

पोखरा । आफ्नै १३ वर्षीया नाबालिग छोरीलाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा ३९ वर्षीय पुरुषलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । ति पुरुषले आफ्नै छोरीलाई विगत केही...

ट्रेन्डिङ

जितप्रसाद द्वा चलचित्र पत्रकारिता पुरस्कार घोषणा

पोखरा । चलचित्र पत्रकार संघ कास्कीले ‘जितप्रसाद द्वा चलचित्र पत्रकारिता पुरस्कार’ घोषणा गरेको छ । चलचित्र पत्रकार संघ स्थापनाको २१ औं वार्षिकोत्सव एवं चलचित्र पत्रकारिता...

हिउँमा फसेका मजदुरको १४ दिनपछि सकुशल उद्धार

 
यो पनि पढ्नुहोस   उच्च समझका साथ अग्रगामी निकास निकाल
रसुवा जिल्लाको गोसाइकुण्ड नजिकै हिउँमा फसेका सिन्धुपाल्चोकको एक मजुदरको १४ दिनपछि सकुशल उद्धार गरिएको छ । लकडाउन पछि हिडेरै घर फर्कदै गरेका बलेफी गाउँपालिका...

प्रदेश २ मा पछिल्लो २४ घण्टामा ६४ जनामा कोरोना पुष्टि

जनकपुरधाम । प्रदेश २ मा पछिल्लो २४ घण्टामा ६४ जना व्यक्तिहरुमा कोरोना संक्रमणको पुष्टि भएको छ । जस अनुसार धनुषा जिल्लामा २१ जना, सर्लाही...

प्रदेश २ मा कोरोना संक्रमितको संख्या बढ्दै

जनकपुरधाम । प्रदेश २ मा कोरोना संक्रमितको संख्या दिनानुदिन बढीरहेको छ । प्रत्येकदिन कारोना संक्रमित देख्न गरिएको स्वास्थ्यकर्मीहरुले बताएका छन् । २ सय ३२...

कम अंक ल्याउने विद्यार्थीको हात चिर्न लगाउने शिक्षिका पक्राउ

काठमाडौँ। परीक्षामा कम अंक ल्याएको भन्दै विद्यार्थीहरुलाई हात चिर्न लगाउने काठमाडौंको जडीबुटीस्थित जागृति एकेडेमीकी शिक्षिका सीतालक्ष्मी कर्माचार्यलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । उनले गतसाता...

सप्तरीमा थप ३३ जनामा कोरोना पुष्टि, चिकित्सकदेखि बालकसम्म संक्रमित

राजविराज । दैनिक कोरोना संक्रमित फेला पर्दै गएको सप्तरीमा बुधबार एकै दिन ३३ जना कोरोना संक्रमित थपिएका छन् । एकै दिन जिल्लामा यति ठूलो...

वरीयतामा नेपाल यथावत

काठमाडौं । विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा)को नयाँ वरीयतामा नेपाल यथावत रहन सफल भएको छ । फिफाले बिहीबार...

लकडाउनको स्वरूप परिवर्तन हुन सक्ने

काठमाडौं । सरकारले ४१ दिनदेखि लगाउँदै आइरहेको लकडाउनको मोडालिटी (स्वरूप) परिवर्तन गर्ने संकेत गरेको छ । ११ चैतदेखि जारी लकडाउन २५ वैशाखसम्म कायम रहनेछ...

RAJDHANIDAILY VIDEO

HAMRO PATRO

प्रमुख

बीर अस्पताल अगाडीको ढलपोखरीले महानगरको इज्जत जाँदैन ? (फोटोफिचर)

काठमाडौं । नेपालकै जेठो अस्पताल बीर अस्पतालको मुख्य गेटवाहिर सडकमा पानीको आहाल (ढलपोखरी) जमेको एक महिना पुग्न लाग्यो । सडकमा फोहोरको पोखरी वनेको दृष्य सामान्य...

इलाममा पिकअप दुर्घटना हुँदा दुई जनाको मृत्यु

इलाम । इलामको फाकफोकथुम गाउँपालिका ५ लुम्देमा पिकअप दुर्घटना भएको छ । दुर्घटनामा परी २ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको र एक जनाको अवस्था जटिल...

पशुपतिनाथ पुस १ गतेदेखि भक्तजनका लागि खुला गरिने

काठमाडौँ । गत चैतदेखि बन्द रहेको पशुपतिनाथ मन्दिर आगामी पुस १ गतेदेखि भक्तजनका लागि खुला गरिने भएको छ । भौतिक दूरी कायम गरी स्वास्थ्य...

थप १ हजार ४७४ जना कोरोना संक्रमित पुष्टि

काठमाडौँ । देशभर पछिल्लो २४ घण्टामा एक हजार ४७४ जनामा कोभिड–१९ सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो समय ९...

भर्खरै

नेकपाको ‘दस्तावेज युद्ध’

मौसम चिसिँदो छ । महामारीको त्रास कायमै छ तर खोपको अनुसन्धान र परीक्षणमा भएको हालसम्मको प्रगतिले आशा जगाएको छ । छिमेकी मुलुकहरू भारत र...

आर्थिक सुशासनलाई कमजोर हुन नदेऊ

‘म पनि भ्रष्टाचार गर्दिनँ र अरूलाई पनि गर्न दिने छैन’ भन्ने वर्तमान सरकारको मुख्य नारा थियो । प्रधानमन्त्री ओलीले आर्थिक सुशासनका लागि आफ्ना मन्त्रीहरूलाई...

फराकिलो बन्दै नेपाली कूटनीतिक आयाम

चिनियाँ रक्षामन्त्रीको भ्रमणसँगै नेपाली कूटनीतिक आयाम फराकिलो बन्दै गएको महसुस हुन थालेको छ । यसअघि भारतीय पक्षबाट भएको कूटनीतिक भ्रमणले नेपाल भारतबीचमा उच्चस्तरीय कूटनीतिक...

घरको इज्जत फाली भन्दै छोरीको हत्या गर्ने बाबु आमा पक्राउ

रौतहट । छोरीको हत्या गरेको आरोपमा बाबु आमा पक्राउ परेका छन् । गत कात्तिक २६ गते जिल्लाको माधवनारायण नगरपालिका–७ लौकाहा टोलमा १७ वर्षीया अमृता...

धेरै पढिएका

सितोरिय कराते खेलाडी सम्मानित

बारा । बारामा सितोरिय कराते खेलाडी एक कार्यक्रमको बिच सम्मानित भएका छन् । कलैया उपमहानगरपालिका वडा नम्वर २७ बिजुलपुर रामपुरको विधालयमा एक कार्यक्रमको आयोजना...

नेकपा विवादः आ–आफ्नै रणनीतिमा ओली–दाहाल समूह

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) विवाद चर्किंदै गइरहेकै बेला आज शनिबार सचिवालय बैठक बस्दै छ । पार्टी विवाद समाधान गरी सहमतिमै अघि...

प्रधानमन्त्रीको माला हिक्मत कार्कीलाई लगाएर चित्त बुझाए

इलाम । प्रधानमन्त्रीे प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली इलाम आउने कार्यक्रम तयभयो । प्रधानमन्त्रीको सुरक्षार्थ चार वटा सुरक्षा निकायका टोली कार्यक्रमस्थलमा गत शनिवार देखिनै परिचालन...

नेपाल-भारत सीमा खुलाउन माग गर्दै नाकामा आन्दोलन

जनकपुरधाम । कोरोनाका कारण केही महिनादेखि नेपाल भारतको सीमा सिल भएपछि सर्वसधारणलाई समस्या भएको भन्दै स्थानीयवासी आन्दोलित भएका छन । प्रदेश २ को विभिन्न...

ई-पेपर

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 90 times, 1 visits today)