Sunday, February 28, 2021
Home सौजन्य कथा : घूस

कथा : घूस

‘घूस नखुवाई प्रमोसन त पाएको पायै हो ?’

चामलमा सलबलाइरहेका घुन टिप्दै अनि नाक चेपार्दै झर्कोफर्को सुनाउँदै थिइन्, श्रीमती । म कान थापिरहेको थिएँ । उनी फेरि बोलिन्, ‘यत्रो भइसक्यो, त्यो हाकिम भनाउँदोको चाकरी गर्न थालेको । के लछारपाटो लाग्यो र ? हातमा नोटको बिटो बोकेर गएको भए हजूरको प्रमोसन दुई वर्षअगाडि नै भइसक्थ्यो । आफूभन्दा तलकाहरू प्रमोसनमाथि प्रमोसन पाएर कहाँकहाँ पुगिसके, हजूरचाहि“ जहिले पनि त्यही खरदार पोस्टमा झुन्डिएर बस्नु । उहिल्यै मैले भनेको खेत बेचिदेऊ अनि आएको पैसा लगेर हाकिमलाई बुझाऊ, राम्रो ठाउ“मा प्रमोसन भएदेखि कमाइ पनि राम्रो हुन्थ्यो । छरछिमेकमा इज्जत बढ्थ्यो । हजूरचाहि कानमा तेल हालेर बस्ने अनि अरुको प्रमोसन भयो, मेरो भएन भनेर गुनासो गर्ने ।’

‘बाउबाजेको निसानीका रूपमा भएको त्यही एउटा खेत पनि बेचेर भोलि छोराछोरीलाइ के दिनु ?’ भन्दै मैले बेच्न मानेको थिइनँ । फेरि, खेत बेचेको पैसाले ‘प्रमोसन पाइन्छ’ भन्ने के ग्यारेन्टी थियो र ? प्रमोसन पाइएन भने खेत पनि जान्छ अनि पैसा पनि । यही असमञ्जसले घरमा अक्सर मेरो र श्रीमतीको ठाकठुक पर्नेगर्छ । अनि, ‘खेतको लोभले गर्दा खरदारनी भएरै जिन्दगी बित्ने भो’ भन्ने उनको घुर्की सुन्नुपर्छ, आखिरीमा ।

सधैंको कचकच र घुर्कीबाट छुट्कारा पाउने उद्देश्यले पुराना साथी विनोदलाई फोन गर्ने विचार गरें । ऊ मभन्दा धेरै पढेको, देशविदेश घुमेको मान्छे । मलाई पक्का विश्वास थियो, ऊस“ग मेरो समस्याको कुनै न कुनै हल जरुर छ । फोनमा हाम्रो बातचित सुरु भयो ।

म : ए १ विनोद, मैले तलको खेत बेच्ने विचार गरें । कोही ग्राहक तिम्रो नजरमा छ भने भन है १

विनोद : किन बेच्न लाग्यौं त ?

म : घूस नखुवाई प्रमोसन हुने भएन । त्यसैले पैसाको इन्तजाम गर्न खेत नै बेचिदिऊ भनेर ।

विनोद : हे लाटा १ हाकिमलाई सोध्यौं, कस्तो घूस चाहिन्छ भनेर ?

म : घूस पनि यस्तो र उस्तो हुन्छ र ? घूस भन्या पैसा, मलाई त्यही चाहियो । आफूसित छैन, खेत नबेची भएन। कति सुन्नु तिम्रो भाउजुको कचकच ।

विनोद : ल सुन, घूस भन्या सधैं पैसा होइन । यसका पनि विभिन्न प्रकार अनि जाति हुन्छन् । मान्छे र परिस्थितिअनुसारको घूस ख्वाउन जान्नुपर्छ । घूस खाने र खुवाउने एउटा गजबको कला हो । हाम्रा देशका प्रायः सबैले यो कलामा विद्यावारिधि गरिसकेका छन् । तिमी कसरी अपवाद भएछौं ? बुझ्नै गाह्रो भो १

म : अन्योलमा परें, साथी। मलाई त पैसाबाहेक घूसको अन्य प्रकारबारे केही जानकारी छैन । परिस्थितिअनुसार भिन्न घूस भनेको के हो ? घूसको पनि जाति हुन्छन र ? लौ न, मलाई त तिमीले खुलस्त पारिदिनुप-यो । हाकिमलाई घूस दिएर प्रमोसन लिनैपर्ने भइसक्यो । बूढीको टोकसो एकतिर, अर्कोतिर जिन्दगीभर खरदारी जागिर, अब त डिप्रेसन होलाजस्तो भइसक्यो ।

विनोद : ल सुन, ध्यान दिएर । मुख्यतया यो राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय गरी दुई क्याटेगोरिका हुन्छन् । देशभित्रै हुने लेनदेन राष्ट्रिय घूसको क्याटेगोरीमा पर्छ भने कमिसनको नाममा देशका विभिन्न क्षेत्रमा विदेशी राष्ट्र अनि संघसंस्थासँग हुने लेनदेनचाहिँ अन्तर्राष्ट्रिय घूसको क्याटेगोरी हो । तिम्रो हाम्रो पहुँच अन्तर्राष्ट्रियमा हुनै सक्दैन, यो क्याटेगोरीका खेलाडी उच्चओहदामा बसेका व्यक्ति हुन्, उदाहरणका लागि देशका मन्त्री लिन सक्छौं । हामी राष्ट्रिय घूस क्याटेगोरीमै दाउपेच लडाइरहेका हुन्छौं र यही दाउपेचबाटै विभिन्न घूसका प्रकार जन्मिरहेका हुन्छन् । म तिमीलाई उदाहरणसहित भन्छु ।

१ (पैसा) : यो सबैभन्दा पावरफुल घूस हो । कामको प्रकृति हेरेर यो सानो, ठुलो अनि मझौला सबै प्रकारमा बर्गीकरण गर्न मिल्छ । कुनैकुनै काम सय रुपैयाँमै फत्ते हुन्छ, जस्तै बाटोमा प्रहरीले लाइसेन्स चेक गर्न खोज्दा सय रुपैयाँ अगाडि सारिदिनु केही गर्नै पर्दैन । गल्ती नै गरेको भए पनि तुरुन्तै सजाय मिनाहा हुन्छ । तर, कुनै कामको मूल्य भने करोडौं हुन्छ । राजदूत नियुक्तिमा मन्त्रीले माग्ने रकम राष्ट्रिय ठुलो घूसको उदाहरण हो ।

२ (सामान) : पैसाको अतिरिक्त बहुमूल्य सामान पनि घूसका रूपमा प्रयोग हुन्छ, कतिपय अवस्थामा । कोसेली बोकेर हाकिमकहाँ धाउने प्रथा विकास यस्तै घूसको जन्म भएपछि भएको हो । विदेशी रक्सी, खसीबोकालगायत दिएर पनि काम फत्ते गर्न मिल्छ, ठाउँ अनि हाकिमको स्वभावअनुसार ।

३ (नाता र सिफारिस) : यो एउटा खतरनाक किसिमको घूसको प्रकार हो । यसका लागि तिम्रो नातेदार ठुलो ओहदामा हुन जरुरी हुन्छ । त्यसो भएको खण्डमा जस्तोसुकै सक्षम व्यक्ति पनि तिम्रासामु अक्षम ठहरिन्छ र तिम्रो काम हुन्छ, उसको हुँदैन । विदेशमा थोरै देखिए पनि हाम्रो देशमा यस्तो घूस व्याप्त छ । तिमीलाई थाहा नै छ, मन्त्रीका ओरिपरिका ओहाद सबै आफ्नै नातागोताले भरिएका हुन्छन् । यो घूसको कारण देशमा योग्यताको कुनै कदर बाँकी छैन । ठाउँमा मान्छे छ भने तिम्रो काम पनि हुन्छ, जागिर पनि हुन्छ, प्रमोसन पनि हुन्छ । तर, मान्छे छैन भने तिमीले अर्को प्रकारको घूस प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ ।

४ (विलाशिता) : यो एउटा छुट्टै प्रकारको घूसको जाति हो । यसमा पैसाले त्यति महत्व पाउँदैन । हाम्रै छिमेकी मीराले आफ्नो प्रमोसनका लागि हाकिमसंग रात बिताएकी हैन र ? कति छिटो प्रमोसन पाएर अहिले मालामाल भएकी छे । त्यो रातको काण्डले गर्भवती भएकी थिइ रे १ पछि, एबोर्सन गर्नजाँदा डाक्टरलाई पनि त्यस्तै घूस ख्वाउनुपरेको थियो रे १ कुरा गोप्य राख्नुपर्ने शर्तमा ।

५ (डर अनि धम्की) : माथि वर्णन गरिएको विलासिता घूस बिग्रिएको अवस्थालगायत आफूभन्दा सामर्थवानको डरमा गर्न नहुने काम गर्नु नै यो घूसको विशेषता हो । तिमीले बिस्र्यौं, त्यही मीराले कसरी त्यो व्यापारीको नांगो तस्बिरको भरमा त्यत्रो घर ठड्याई । पत्रिकामा नै छापिएको थियो नि १ मीरालाई पुलिसले समातेको पनि हो नि तर के गर्नु ? उसमा थरिथरिको घूस ख्वाउने कला छ । छुटी हाली नि १ दुइ दिनमै ।

घूसका प्रकार अरु भए पनि अहिलेलाई तिमीलाई चाहिनेचाहिँ माथि वर्णन गरिएकामध्ये नै पर्छ । अब आफैं सोच, तिम्रो हाकिमलाई कस्तो घूस दिएमा काम बन्छ ?

विनोद मौन भयो । म भने सोच्नथालें, हाकिमलाई दिने घूसबारे ।

(Visited 64 times, 2 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

चैत २७ देखि सुरू हुने अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलनमा २५० जना सहभागी हुने

काठमाडौं । आगामी चैत २७ देखि २९ सम्म अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन हुने भएको छ । नेपाल गणित समाजको आयोजनामा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन...

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

मधेसी दलको भ्रष्ट चरित्रले गर्दा सिंगै मधेस बदनाम भयो : मन्त्री साह

वीरगन्ज । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता एवं शहरी विकास मन्त्री प्रभु साहले प्रदेश २ सरकारको भ्रष्ट चरित्रले सिंगै मधेसको नाम बदनाम भएको...

कांग्रेस, जसपा र हामी मिल्दा भारतलाई कम्फर्टेबल: दाहाल

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी दाहाल–नेपाल समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले सरकार बनाउने क्रममा नेपाली कांग्रेस, जनतासमाजवादी र आफूहरू मिल्दा भारतलाई बढी कम्फर्टेबल हुने...

दाहाल र नेपाललाई ओलीको काउन्टर

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापनासँगै नयाँ सरकार निर्माणको चर्चा तीव्ररूपमा भइरहेका बेला प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले अझै दुई वर्षसम्म आफू नै प्रधानमन्त्रीमा कायम रहने दाबी...

साताका लोकप्रिय समाचार

सर्वोच्चको फैसला पालना गरौं

सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटनको निर्णयलाई बदर गरिदिएपछि अब प्रतिनिधिसभा स्वतः पुनःस्थापित भएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गत ५ पुसमा प्रतिनिधिसभा विघठन गरेपछि...

‘वरदान’मा दयाहाङ राई र नम्रता श्रेष्ठकाे अभिनय

 काठमाडाैं । दयाहाङ राई र नम्रता श्रेष्ठले 'वरदान' नामक सर्ट फिल्ममा अभिनय गरेका छन् । दीपेन्द्र लामाको लेखन तथा निर्देशन रहेको फिल्मको छायांकन शनिबार...

ओली समूहको स्थायी कमिटी बैठक स्थगित

काठमाडौं । आज बस्ने भनिएको नेकपा केपी शर्मा ओली समूहको स्थायी कमिटीको बैठक स्थगित भएको छ । बैठक बिहान साढे ८ बजे भनिएको थियो...

कथा : घूस

‘घूस नखुवाई प्रमोसन त पाएको पायै हो ?’ चामलमा सलबलाइरहेका घुन टिप्दै अनि नाक चेपार्दै झर्कोफर्को सुनाउँदै थिइन्, श्रीमती । म कान थापिरहेको थिएँ ।...

कांग्रेसले भन्यो – तत्काल सत्ता सहकार्यको सोच छैन

काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) वैधानिक रूपमा एकै रहेकाले सत्ता सहकार्यबारे अहिले नै धारणा नबनाउने निष्कर्ष निकालेको छ...

ट्रेन्डिङ

बीर अस्पताल अगाडीको ढलपोखरीले महानगरको इज्जत जाँदैन ? (फोटोफिचर)

काठमाडौं । नेपालकै जेठो अस्पताल बीर अस्पतालको मुख्य गेटवाहिर सडकमा पानीको आहाल (ढलपोखरी) जमेको एक महिना पुग्न लाग्यो । सडकमा फोहोरको पोखरी वनेको दृष्य सामान्य...

सत्य स्वरुपको कवाली शैली गीत

काठमाडौं । गायक एवं संगीतकार दाजुभाई सत्यराज र स्वरुपराज आचार्यको स्वर तथा संगीतमा ‘मैसाबले घाइते दिलमा आरा चलाइस्यो...’ बोलको कवाली फ्लेवरको गीत बजारमा आएको...

हरियाली बन्दै बाँझो जमिन

काठमाडाै‌ ।  प्रचण्ड गर्मी । तपतप पसिना । मुखमा माक्स । सामाजिक दूरि । बाँझो अनि कडा जमिन । जोडले कोदालो बजार्दै । एक...

नारायणी र राप्ती नदीमा भेटिए पाँच शव

चितवन । जिल्लामा रहेका दुई ठूला नदीमा आज पाँच जनाको शव फेला परेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका अनुसार नारायणी नदीमा चार जनाको...

थप ४०९ जनामा कोरोना संक्रमण, ४९५ जना निको

काठमाडौँ । देशभर पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४०९ जनामा कोरोना (कोभिड–१९) को सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो समय...

माईभ्यालीको फाइनलमा मछिन्द्र

इलाम । इलाममा जारी माइभ्याली गोल्डकपको फाइनलमा सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग मछिन्द्र क्लब काठमाडौं प्रवेश गरेको छ । भारतको मानेभञ्ज्याङ फुटबल क्लब दार्जिलिङ...

२१ दिन भारत लकडाउन

काठमाडौं । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले मंगलबार राति १२ बजेदेखि पूरा देश लकडाउन हुने घोषणा गरेका छन् । कोरोना भाइरसको संक्रमण रोक्न...

यी हुन् पहिलो चरणमा कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप लगाउनेहरु (फोटोफिचर)

काठमाडौं । कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप अभियान आजबाट देशभर सुरु भएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भर्चुअल माध्यमबाट खोप अभियानको शुभारम्भ गरेका थिए । प्रधानमन्त्री...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

नवीन्द्रराज जोशी बाँच्नु हुन्छ भन्ने आशा छ : डा. झा

काठमाण्डौ । मष्तिस्कघात भएका कांग्रेसका युवा नेता नवीन्द्रराज जोशीको अवस्था गम्भीर रहेको छ । गम्भीर अवस्थामा उनको काठमाण्डौको थापाथलीस्थित नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलमा उपचार भइरहेको...

केपी ओलीसंग विवाहपछिको जीवन

आज पछाडि फर्केर हेर्दा ओलीजीसँग मेरो विवाह भएको ३२ वर्ष पुग्यो । उहाँ आफ्नो देश र आफू बसेको समाजमा सबैलाई न्याय र समानता प्राप्त...

ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने, संसदकाे सामना गर्ने

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभा विघटनको निर्णय सर्वोच्च अदालतले बदर गरिदिएपछि संकटमा परेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने भएका छन् । प्रधानमन्त्रीका सन्चार सल्लाहकार...

भर्खरै

गुणस्तरहिन सामग्री प्रयोग भएको भन्दै स्थानियद्वारा विरोध

धनकौल । सर्लाहीको धनकौल गाउँपालिका वडा नम्बर १ सेखौना टोलमा सडक निमार्णमा कमसल सामग्री प्रयोग भएको भन्दै स्थानीयहरुले बिरोध गरेका छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष रामअश्रय...

सिन्धुपाल्चाेकमा दाहाल–नेपाल समुह संगठन विस्तारमा अक्रामक

सिन्धुपाल्चोक । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा) औपचारिक रुपमा विभाजन नभएपनि सिन्धुपाल्चोकमा दुवै नेकपाले संगठन सुदृढीकरण अभियानलाई आक्रमक बनाइरहेका छन् । ओली पक्ष नेकपा र दाहाल–नेपाल पक्ष...

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

मधेसी दलको भ्रष्ट चरित्रले गर्दा सिंगै मधेस बदनाम भयो : मन्त्री साह

वीरगन्ज । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता एवं शहरी विकास मन्त्री प्रभु साहले प्रदेश २ सरकारको भ्रष्ट चरित्रले सिंगै मधेसको नाम बदनाम भएको...

धेरै पढिएका

विवेकेशील साझाले भन्यो : प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिले तत्काल राजीनामा देऊ

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको कदम बदर गरिदिने सर्वोच्च अदालतको ऐतिहासिक फैसलाको विवेकशील साझा पार्टीले स्वागत गरेको छ । ‘सम्मानित अदालतको...

संसद पुन:स्थापनाको खुसियालीमा दाहाल–नेपाल समूहको देशभरि विजय जुलुस

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा पुन:स्थापना भएको खुसियालीमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) दाहाल–नेपाल समूहले आज देशभरि विजय जुलुस गर्ने भएको छ । पार्टीको केन्द्रीय संघर्ष समितिले...

कौरामा जम्दै सन्तु र सिन्धु

काठमाडौं । गायक सन्तु थापा र गायिका सिन्धु मल्ल गोदावरी पार्कमा मंगलबार कौरा गाउँदै भेटिएका छन् । उनीहरू पछिल्लो समय कौरामा जम्दै छन् ।...

कथा : घूस

‘घूस नखुवाई प्रमोसन त पाएको पायै हो ?’ चामलमा सलबलाइरहेका घुन टिप्दै अनि नाक चेपार्दै झर्कोफर्को सुनाउँदै थिइन्, श्रीमती । म कान थापिरहेको थिएँ ।...

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 109 times, 1 visits today)