खाेप नपाउदा निराश छन् ज्येष्ठ नागरिक

 

ज्येष्ठ नागरिहरू चाँडै खोप लगाउन पाउँदा असाध्य खुसी भएका थिए, सुरक्षित भई अब बाँचिने भयो भन्दै थिए । दैनिक लाख बढीले खोप लाइरहेकाले पहिलो चरणमा भएका व्यापक भ्रम पनि हटेको सिद्ध भएको थियो र पर्वतका १ सय ८ वर्षसम्मकाले निर्धक्क खोप लगाएका थिए । खोप अभियानको शुभारम्भ गर्दै प्रधानमन्त्रीले वैशाखभित्र सबै नेपालीले कोरोना खोप पाउने र खोपलाई व्यापार र नाफाको विषय नबनाउन बताएका थिए । नागरिकलाई खोप लगाउने सार्कमा भारतपछि नेपाल दोस्रो भएको थियो । युरोपमा खोप नपाएपछि अभियान स्थगन गर्नपरे पनि नेपालमा त्यसो नहुने मन्त्रीले बताएका थिए ।

निराश बन्दै ज्येष्ठ नागरिक

फागुन २४ गते खोप लगाएकी हरिमाया कहिले काठमाडाैँ त कहिले विदेशमा रहेका आफन्तसँग फोन गर्दै दोस्रो मात्रा लाउन नपाएर मरिन्छ कि भन्दै गुनासो गर्छिन् । जिल्ला स्वास्थ्यमा फोन गर्दा खोप नै नरहेको उत्तर पाउँदा जगेडा नै नराखेर सबै डाक्टरले सके होलान् र ? भन्दै विश्वास मान्दिनन् । कोभिडबाट एक मात्राले बचाउनेमा एकरती विश्वास मान्दिनन् किनभने आधा औषधि खाएर के रोग आधा वा पूरा निको हुन्छ र भन्दै थिइन् ।

कोरोना संक्रमण भएमा शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन आराम गर्ने र झोलिला पौष्टिक पदार्थ यथेष्ट सेवन गर्न जरुरी छ
ज्येष्ठ नागरिकमा जोखिमको सम्भावना धेरै भए पनि कोरोना फैलिएका देशको तथ्यांकअनुसार ८५ प्रतिशत संक्रमण मुक्त भएका छन्

फागुन २३ देखि २८ गतेसम्म १४ जिल्लाका ५५ वर्षमाथिका र अन्य जिल्लाका ६५ वर्षमाथिका करिब साढे १३ देखि १४ लाखले खोप लिएका थिए । खोपको पहिलो मात्राले आमविश्वास बढाए पनि दोस्रो मात्राको टुंगो नलागेपछि निराश छन् ज्येष्ठ नागरिक । सुरुमा ४ त्यसपछि ८ अनि १२ हप्ता गर्दै सारिएको खोपको दोस्रो मात्राको समय भारत सरकारले पछिल्लो समय १२ देखि १६ साताभित्र दोस्रो मात्रा लगाउने नीति बनाएपछि नेपाललाई थप राहत पुगेको छ । यद्यपि, जेठ पहिलो सातामै सांसद, संसद् सचिवालयका कर्मचारी, सांसदका स्वकीय सचिवसहित १ हजार ८ सयले दोस्रो डोज लिइसके ।

कोभ्याक्स सुविधामा कोभिसिल्ड उपलब्ध नहुने भएपछि अमेरिकाको जोनसन एन्ड जोनसनको एक मात्राले पुग्ने जनसन र अन्य देशमा उत्पादित अस्ट्राजेनिका खोप दिन खोप सल्लाहकार समितिले सिफारिस गरेको छ । कोभ्याक्सले जेठ १८ मा अन्य विकल्पका लागि पत्राचार गरेको थियो । जम्मा १ करोड ३० लाख मात्रा खोप पाउनेमा ३ लाख ४८ हजार कोभिसिल्ड पाइसकेको छ । सिनोफार्मको भेरोसेल, रसियाको स्पुतनिक ५को भ्याक्समा दर्ता छैन, तसर्थ तत्काल यी खोप कोभ्याक्समार्फत पाउने अवस्था छैन । अझै मिति निश्चय छैन । पहिलो जुन खोप लगाएको हो त्यही नै दोस्रो मात्रा लिनुपर्छ र भारतले दिन नसक्ने भए उही खोप उत्पादक बेलायत, कोरियाबाट ल्याउनुपर्छ ।

भारतमा कोरोना संक्रमण तीव्र रूपमा बढिरहेकाले स्वदेशमै आवश्यक पर्ने भन्दै भारत सरकारले खोप निर्यातमाथि अस्थायी रोक लगाएको छ भन्ने समाचार आएको भोलिपल्ट खण्डन गरेको छ । घोषणा हुँदासम्म भारतले ७६ देशमा ६ करोड बढी खोप निर्यात गरिसकेको छ । निर्यात रोकले कोभ्याक्स योजनाअन्र्तगत १ सय ९० बढी राष्ट्रलाई असर गर्नसक्ने थियो । कोभिडका अनेकन भेरियन्ट देखिँदै आएकाले सबैलाई खोपले सुरक्षा दिन नसक्ने भएकाले स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाउन अझै पनि जरुरी छ ।

लक्षित २ करोड १७ लाख ५६ हजार ७ सय ६३ नागरिकमध्ये १६ लाख ४४ हजार ५ सय ५८ जनाले खोप लिइसकेकाले लक्षित कुल जनसंख्याको करिब ८ प्रतिशत भ्याक्सिनेट भइसकेका छन् । पहिलो प्राथमिकताका लागि माघ १४ देखि फागुन १० सम्म तथा दोस्रो प्राथमिकताका पहिलो चरणमा ६५ वर्षमाथिका लागी फागुन २३ देखि चैत ३ सम्म चलेको थियो भने ५५ वर्षदेखि ६४ वर्षका लागि अर्थात् दोस्रो चरण चैत ५ गते सञ्चालन गरिने भनिएको खोप अभियान स्थगित भएको थियो । पहिलो प्राथमिकतामा परेकालाई दोस्रो मात्रा वैशाख ७ देखि ११ गते लगाइएको थियो ।

राष्ट्रपतिको खोप कूटनीति

प्रधानमन्त्रीलाई सरकार वा पार्टीमध्ये एक रोज भन्ने सल्लाह दिएको चीनसँग सम्बन्ध सुमधुर नभएको र दक्षिणतर्फ ढल्किरहेका बेला राष्ट्रपतिको खोप कूटनीति सुरु भएको बजार हल्ला छ । दक्षिणतर्फ जेठ ११ मा पत्र र उत्तरतर्फ जेठ १२ मा २ हप्तासम्मको पहलपश्चात् ४५ मिनेट लामो फोनमार्फत सहजीकरण गरेकी संवैधानिक राष्ट्रपति भण्डारीले त्यसैदिन चीनबाट १० लाख सहयोग र किन्न सहजीकरण गरिदिने प्रतिउत्तर आयो । त्यस्तै, अमेरिकी र रुसी राष्ट्रपतिसँग कुरा गराइदिन परराष्ट्र मन्त्रालय लागिरहेको छ । समय नमिलेपछि पत्र लेखेरै २१ गते पत्राचार गरेकी थिइन् । तथापि संवैधानिक राष्ट्रपति कार्यकारी अनुरोध भन्दै चासो व्यक्त गरिँदै छ । खोपका लागि काकुल भइसकेको नेपालका लागि आखिर कहिल्यै नहुनुभन्दा त ढिलै भए पनि वेश, प्रधानमन्त्रीले नभए पनि राष्ट्रपतिले भए पनि वेश भन्ने पनि धेरै छन् ।

तथापि संक्रमण देखिन सक्छ

२३ फागुनमा खोप लगाएका ७२ वर्षीय पुरुषमा कोभिड पोजेटिभ देखिएपछि चैत ९ मा टेकु अस्पतालमा निमोनियाको उपचारका लागि आइसोलेसनमा भर्ना भए । उनलाई परिवारसँगै फागुन २७ मा संक्रमण देखिएको थियो । खोप पहिले नै संक्रमण भएको हुन सक्ने अनुमान छ । तथापि, नयाँ दिल्लीमा अस्पतालमा कार्यरत नर्समा खोपको दुवै मात्रा अर्थात् पहिलो १८ जनवरी र दोस्रो १७ फेब्रुअरीमा लगाएको एक महिनापछि कोरोना देखिएको छ । उत्तर प्रदेशको लखनऊमा चिकित्सकमा पनि पूर्ण खोप लगाइसकेपछि संक्रमण देखिएको थियो ।

क्यालिफोर्नियाको १६ डिसेम्बर देखि ९ फेब्रुअरीसम्म मोर्डना र फाइजर खोप पहिलो डोज ३७ हजार र दुवै मात्रा २८ हजारले लगाएकामा गरिएको एक अध्ययन तथा न्यु इग्ल्यान्ड जर्नल अफ मेडिसिनमा चैत १० मा प्रकाशित रिर्पाेटमा खोपपछि पनि १.१९ प्रतिशतमा पुनः कोभिडको संक्रमणको सम्भावना रहन्छ । पहिलो डोज लगाएको २ सातासम्ममा ३ सय ७९ जनामा भने दोस्रो मात्रा पनि लिएकामध्ये ३७ जनामा संक्रमण देखिएको थियो । कोभिसिल्ड लगाएकामा प्रभावकारी ७२ प्रतिशत भएकाले २८ प्रतिशतलाई संक्रमण हुन सक्छ ।

रोकथाम

मर्निङ वाक नजाने, पूजा, भजन या समारोहमा नजाने, ज्वरो र रुघाखोकी लाग्दा नआत्तिने, भेटघाट नगर्ने, शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन पर्याप्त सुत्ने, घरभित्रै व्यायाम गर्ने, सकारात्मक सोच राख्ने, झोलिलो र पौष्टिक पदार्थ यथेष्ट सेवन गर्न जरुरी छ । उमेर बढेसँगै प्रतिरोधात्मक क्षमता घट्ने, अन्य दीर्घकालीन रोगहरू रहने भएकाले अन्य संक्रमणजस्तै कोरोनाको जोखिम बढी रहेको र त्यसैमा कोरोनाले फोक्सोमा आक्रमण र जटिलता गराउने भएकाले स्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएकाहरू बढी सचेत हुने हो र वृद्धवद्धालाई मात्र र बढी लाग्ने होइन ।

पहिलो मात्राले बी–एन्टिबडी बनाउने र दोस्रो मात्राले टि सेल – भाइरस चिन्ने र मार्ने एक्टिभेट गरी एन्टिबडी बनाउने भएकाले दोस्रो मात्राको खोपले दिगो एन्टिबडी बनाउँछ । खोप लगाएकामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्नुका साथै तीन चौथाइमा संक्रमण नहुने र भएमा पनि जटिल र मृत्यृ नहुने तथा अन्यमा संक्रमण सार्ने सम्भावना कम हुन्छ ।

अन्तमा, ज्येष्ठ नागरिकमा जोखिमको सम्भावना भए पनि कोरोना फैलिएका देशको तथ्यांकमा १५ प्रतिशत मृत्युदर र ८५ प्रतिशत संक्रमणमुक्त भएका छन् । सेल्फ क्वारेन्टाइनमा बसेर वृद्धवृद्धाले आफूलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ । मन आत्तिए झनै कमजोर हुने भएकाले मृत्यु भएका ३ प्रतिशतभन्दा निको भएका ९५ देखि ९७ प्रतिशतको तथ्यांक र समाचार आउन जरुरी छ । जसले आममानिसको मानसिक सुधारमा बढी उपयोगी हुन्छ ।

(डा. बुढाथोकी नेपाल चिकित्सक संघका केन्द्रीय कोषाध्यक्ष हुन् । )

तपाइको प्रतिक्रिया

अन्य समाचार पनि पढ्नुहोस्

खाना पकाउने ग्यासमा प्रति सिलिण्डर २५ रुपैयाँ मुल्य बृद्धि
अजय देवगनको मैदान डिजिटल प्लेटफर्ममा रिलिज नहुने
मोबाइलमा त्यत्तिकै ब्यालेन्स त घटिरहेको छैन ?
श्रीराम सुगर मिल्सले शुक्रबारदेखि भुक्तानी दिने
आत्महत्याको अन्तर्य : कुरा सुनौ, कुरा सुनाऔं
अनुदानसँगै ऋण लिएरै भएपनि कर्णाली बनाउन जुटे स्थानीय सरकार

आजको समाचार

गृहमन्त्री खाँणले गरे १२ जना सिडियाेकाे सरूवा
अरिङ्गालको टोकाइबाट ९ जना घाइते, ३ जनाको अवस्था गम्भीर
सिन्धुपाल्चोकमा बस दुर्घटना हुँदा ३५ घाइते

साताका लोकप्रिय समाचार

गृहमन्त्री खाँणले गरे १२ जना सिडियाेकाे सरूवा
यहि श्रावण १७ र १८ गते शैक्षिक मेला हुँदै ,४२ भन्दा धेरै कलेजले भाग लिने
उपराष्ट्रपतिकी श्रीमती पक्राउ

ट्रेन्डिङ

epaper

प्रमुख

अरिङ्गालको टोकाइबाट ९ जना घाइते, ३ जनाको अवस्था गम्भीर
धनुषामा एक युवककाे घाँटी रेटेर हत्या, मृतकको मोबाइल फेला
सरकारको गोजीमा दाम छैन, ८० प्रतिशत खर्च भए संचित कोष ‘माइनस’मा
पाँच जिल्ला कार्यक्षेत्र, कर्मचारी दुई जना मात्रै

भर्खरै

गृहमन्त्री खाँणले गरे १२ जना सिडियाेकाे सरूवा
Dhruba Lamsal || 17 October 2021
काठमाडौं । गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले १२ जना प्रमुख जिल्ला अधिकारी (प्रजिअ)को सरुवा गरेका छन् । दसैँ सकिन नपाउँदै आइतबार...

कुरी-कुरी