Sunday, June 7, 2020
Home बिचार स्वास्थ्य पत्रकारिता र ‘कोरोना’ रिपोटिङ

स्वास्थ्य पत्रकारिता र ‘कोरोना’ रिपोटिङ

समाचार के हो ?

जे नयाँ त्यही ।

स्वास्थ्य समाचार नि ?

स्वास्थ्यका विषय समेटिएको समाचार अनि नयाँ पनि ।

त्यसोभए कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) संक्रमितको संख्या थपिनु नि ?

त्यो पनि समाचार ।

अहिले होडबाजी नै चलेको छ ।

कसले ब्रेकिङ हान्ने भनेर ?

कहिले काहिँ अन्जानमा गल्ती हुनसक्छ ।

भनिन्छ नि जानी जानी गल्ती गर्नु र अन्जानमा गल्ती हुनुमा आकाश जमिनको फरक छ ।

एक जना दाङका साथीले मलाई फोन गरेर सोध्नुभयो ।

प्रशान्त, संक्रमितको संख्या ७ पुगेको हो ?

मैले भनेः खोई प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालय पोखराले होइन भन्छ, फेरि न्युज पोर्टलमा ‘७’ लेखेको छ ।

साथीले भनेः सबै समाचारले सात भनिसके तिमीले ६ मात्रै भनेर हुन्छ ।

हो, ती साथीले भने झै अझै पनि पत्रकारले भनेकोमा विश्वास गर्छन् । तर, सरकारको जिम्मेवार निकायपनि संवेदनशील बन्नै पर्छ । हामीसँग ६ भन्ने वेबसाइटमा ७ राख्ने । तर, समाचार पुष्टि गर्ने काम हाम्रो पनि हो ।

म पनि फसेको पात्र हुँ ।

समाचारमा कोरोना संक्रमितको संख्या २ हजार पोजेटिभ भनेर पत्रिकामा प्रकाशन भयो वाइलाइनमा । यदि संक्रमित संख्या २ हजार पुग्यो भने के होला भनेर लेखेको थिए, तर, डेस्कका सम्पादक चिप्लेछन् । हामी स्वास्थ्य पत्रकारहरु यो बेला संवेदनशील बन्नैपर्छ । हामी संवेदनशिल भएर मात्रै पनि हुँदैन डेस्क, जिल्ला रिपोर्टरलाई पनि संवेदनशील बन्न आग्रह गर्नुपर्छ ।

के कुरामा संवेदनशील बन्ने त ?

नियम त्यही हो– ए–बी–सी

अनि समाचारको पुष्टि पनि सम्वन्धित अधिकारीसँग ।

गत २३ जनवरी अर्थात् ९ माघ नेपालमा कोरोना संक्रमणको पुष्टि भएदेखि हामी निरन्तर ‘कोरोना रिर्पोटिङ’ मा सकृय छौं । क्वारेन्टाइन, आइसोलेसन, पिपिई, कोरोना पोजेटिभ/नेगेटिभ अदि शब्दसँग खेलिरहेका छौं ।

चिकित्सक, सरकार, अस्पतालहरुको तयारी के छ ? कोरोना रोकथाम सन्दर्भमा रिपोर्टिङ गरिरहेका पनि छौं । अनलाइन खवरका मित्र सागर बुढाथोकीले भनेको कुराको सम्झना आयो– ‘मैले त झण्डै सयवटा समाचार लेखे कोरोनासम्वन्धी ।’ हो, धेरै समाचारमा कलम चलाएका छौं, कोरोना जोखिम, पूर्वतयारी, चिकित्सकको सुझाव आदिइत्यादी ।

स्वास्थ्य पत्रकार मञ्च, जो स्वास्थ्य पत्रकारहरुको साझा संस्था हो, उसले यो अवस्थामा पत्रकारको सुरक्षामा आवाज उठाएको मैले अहिलेसम्म सुनेको छैन । विडम्वना ।

स्वास्थ्य प्राविधिक पार्ट हो । स्वास्थ्यमा कलम चलाउनेले प्राविधिक शब्द अलिक बुझ्छन् अन्यले भन्दा । यो बेला स्वास्थ्य मन्त्रालयमा नियमित पत्रकार सम्मेलन हुन्छ । हरेक दिन ४ बजे त्यही पनि प्रवचन विधि । पत्रकारलाई प्रश्नोत्तरको चान्स छैन ।

हुन त बिट पत्रकारिता विस्तारै हटाउनुपर्छ भन्ने बहस पनि चलेको छ, त्यतातिर प्रवेश गरेन । यद्यपि हामी स्वास्थ्यमा कलम चलाउने पत्रकारका समाचारहरु सबैले नियालिरहेका हुन्छन् ।

यति हुँदा पनि हामी किन संवेदनशील नभएको ?

पत्रकारिताका गुरु रामकृष्ण रेग्मीले समाचार लेखिसकेपछि के गर्ने भन्दा आफूले लेखेको समाचार ‘पढ्ने, पढ्ने र फेरि पढ्ने’ भनेको पुनः स्मरण गरे ।
००००
अहिले कपी पेष्टले फेसबुक रंगिने गरेको छ, कुनै नाम चलेका अनलाइन वा पत्रिकाले लेखेका समाचार कपी गरेर फेसबुकवालमा राखिन्छ । त्यसैले पनि पहिले हामीले सच्चिनुपर्छ । आधिकारिकता दिन हामी हतारिनु हुँदैन ।

हामी स्वास्थ्यमा कलम चलाउँछौ, रिपोर्टिङ कोठामा बसेर हुँदैन । यदि फोन रिपोर्टिङ गर्ने र काम चलाऔं हो भने त होला । तर, यो अवस्थामा जोगिएर रिर्पोटिङ भने गर्नैपर्छ । संक्रमणले धनी, गरिव वा सञ्चारकर्मी छुटाउँदैन ।

स्वास्थ्य पत्रकारका स्रोत भनेकै अस्पताल, स्वास्थ्य संस्था, विरामी, स्वास्थ्य मन्त्रालय, स्वास्थ्यका सम्वन्धित विभाग वा महाशाखालगायत हुन् । जुन अति उच्च जोखिम मानिन्छन् । तर, के गर्नु यो अवस्थामा स्वास्थ्य पत्रकार मञ्च, जो स्वास्थ्य पत्रकारहरुको साझा संस्था हो, उसले यो अवस्थामा पत्रकारको सुरक्षामा आवाज उठाएको मैले अहिलेसम्म सुनेको छैन । विडम्वना । यद्यपि मलाई संस्थागत आक्षेप लगाउनु पनि छैन ।

संस्थाको पनि आफ्नो बाध्यता होला, यो बेला कम्तीमा पनि स्वास्थ्यमा कलम चलाउनेहरुलाई हौसला दिने, सहजिकरण गर्ने, जोखिम मोलेर पत्रकारिता गरिरहेकालाई सान्त्वना दिने र रिपोर्टिङका क्रममा अप्ठ्यारो परे हामी साथमा छौं भन्ने होइन र ?

यो काम सम्वन्धित मिडियाको हो भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ । प्रश्न जायज छ । त्यसो भए मञ्चको काम अध्यक्ष, उपाध्यक्ष महासचिव, कोषाध्यक्ष र सदस्य बन्ने मात्रै हो ? त्यति मात्र होइन अहिले स्वास्थ्य पत्रकारहरु जोखिम मोेलेर काम गरिरहेका छन् । म आफै पनि कलम चलाउँछु । जोखिम मोल्दा स्वास्थ्यजन्य सामाग्रीहरु स्वास्थ्य पत्रकारहरुले पाउनु त कहाँ हो कहाँ हो रिपोर्टिङमा समेत सहज छैन । भनिन्छ नि दुःखको बेला साथ दिने पो साथी, अघिपछि त जो पनि साथी ?

(Visited 208 times, 1 visits today)
Loading comments...

RAJDHANIDAILY VIDEO

HAMRO PATRO

प्रमुख

उदयपुरका कोरोना संक्रमित भारतको कोइलाखानीबाट आएका थिए

उदयपुर । उदयपुरमा पुनः ३ जनामा कोरोना संक्रमित पुष्टि भएको छ । उदयपुरमा आइतबार थप ३ जना संक्रमित भेटिएको हो । केही दिन अघि...

ट्रक दुर्घटनामा चालककाे मृत्यु

डडेल्धुरा ।  के आई सिह राजमार्ग अन्तर्गत अमरगढी नगरपालिका वडा न १० राई भन्ने स्थानमा ट्रक दुर्घटना हुँदा चालकको मुत्यु भएको छ । शनिबार राति...

अझै पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूबाट कार्यविधिविपरीत सुरक्षाकर्मीको दुरुपयोग

काठमाडौं । पूर्वविशिष्ट व्यक्तिको सुरक्षामा कार्यविधिविपरीत खटिँदै आएका १ सय २० जना सुरक्षाकर्मी फिर्ता भएका छन्् । तर, पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूले भने अझै पनि सरकारी कार्यविधि...

क्वारेन्टाइनमा मृत्यु भएका वृद्धकाे शव व्यवस्थापन गरियो

बाजुरा ।  खप्तड छेडेदह गाउँपालिका– ७ स्थित मष्टा आधारभूत विद्यालयको क्वारेन्टिनमा मृत्यु भएका वृद्धको शव व्यवस्थापन गरिएको छ । स्वाब सङ्कलन गरेर धनगढी पठाएपछि...

भर्खरै

भारतमा एकैदिन झण्डै दश हजार सङ्क्रमित, सात हजारको मृत्यु

नयाँदिल्ली ।  भारतमा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमितको दैनिक संख्या बढ्दै गइरहेको छ । सरकारी अधिकारीहरुले आइतबार सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार एकैदिनमा झण्डै दश हजार जना सङ्क्रमित भेटिएका...

उदयपुरका कोरोना संक्रमित भारतको कोइलाखानीबाट आएका थिए

उदयपुर । उदयपुरमा पुनः ३ जनामा कोरोना संक्रमित पुष्टि भएको छ । उदयपुरमा आइतबार थप ३ जना संक्रमित भेटिएको हो । केही दिन अघि...

ट्रक दुर्घटनामा चालककाे मृत्यु

डडेल्धुरा ।  के आई सिह राजमार्ग अन्तर्गत अमरगढी नगरपालिका वडा न १० राई भन्ने स्थानमा ट्रक दुर्घटना हुँदा चालकको मुत्यु भएको छ । शनिबार राति...

क्वारेन्टाइनमा मृत्यु भएका थापाका आफन्तलाई २५ हजार सहयोग

दैलेख । केही दिन अगाडी क्वारेन्टाईनमा मृत्यु भएका दुल्लू नगरपालिका ११ का ३५ बर्षिया कर्णबहादुर थापाको आफन्तलाई दुल्लू नगरपालिकाले २५ हजार रुपैंया किरिया खर्च...

धेरै पढिएका

भारतमा एकैदिन झण्डै दश हजार सङ्क्रमित, सात हजारको मृत्यु

नयाँदिल्ली ।  भारतमा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमितको दैनिक संख्या बढ्दै गइरहेको छ । सरकारी अधिकारीहरुले आइतबार सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार एकैदिनमा झण्डै दश हजार जना सङ्क्रमित भेटिएका...

उदयपुरका कोरोना संक्रमित भारतको कोइलाखानीबाट आएका थिए

उदयपुर । उदयपुरमा पुनः ३ जनामा कोरोना संक्रमित पुष्टि भएको छ । उदयपुरमा आइतबार थप ३ जना संक्रमित भेटिएको हो । केही दिन अघि...

ट्रक दुर्घटनामा चालककाे मृत्यु

डडेल्धुरा ।  के आई सिह राजमार्ग अन्तर्गत अमरगढी नगरपालिका वडा न १० राई भन्ने स्थानमा ट्रक दुर्घटना हुँदा चालकको मुत्यु भएको छ । शनिबार राति...

क्वारेन्टाइनमा मृत्यु भएका थापाका आफन्तलाई २५ हजार सहयोग

दैलेख । केही दिन अगाडी क्वारेन्टाईनमा मृत्यु भएका दुल्लू नगरपालिका ११ का ३५ बर्षिया कर्णबहादुर थापाको आफन्तलाई दुल्लू नगरपालिकाले २५ हजार रुपैंया किरिया खर्च...

ई-पेपर

(Visited 35 times, 1 visits today)