पर्वत । बिहानको झिस्मिसे नहुँदै बिहादी गाउँपालिका–२ बर्राचौरस्थित देवेन्द्र पराजुलीको गोठमा चहलपहल सुरु हुन्छ । भैँसीलाई दाना–पानी खुवाउनेदेखि दूध दुहुनसम्मको काम सकिँदासम्म उहाँको दिन निकै अघि बढिसकेको हुन्छ ।

यही गोठ अहिले उनको आम्दानीको मुख्य आधार बनेको छ । उन्नत जातको भैँसीपालनबाट उनले खर्च कटाएर मासिक करिब रु एक लाख आम्दानी गर्दै आएको छ ।

रोजगारीको खोजीमा हजारौँ नेपाली युवा विदेशतर्फ लागिरहेका बेला ४० वर्षीय पराजुलीले भने गाउँमै बसेर कृषि र पशुपालनबाट पनि सम्मानजनक आम्दानी गर्न सकिने उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ ।

स्थानीय जातका दुई–तीनवटा भैँसीबाट सुरु भएको उनको व्यवसाय अहिले पाँचवटा मुर्रा जातका उन्नत भैँसी र अन्य स्थानीय जातका गरी १० वटा भैँसीसम्म विस्तार भएको छ ।

दैनिक ८० देखि १०० लिटरसम्म दूध उत्पादन हुने उनको फार्मबाट निस्कने दूध स्थानीय बजारसँगै हुवास, गुल्मीको पुर्तिघाट र स्याङ्जाको वालिङसम्म पुग्ने गरेको छ । भैँसीको दूधको माग उच्च भएकाले बजारको अभाव नभएको उनी बताउछन् ।

“समस्या बजारको होइन, उत्पादनको हो,” उनी भन्छन् , “अझ धेरै दूध उत्पादन गर्न सकियो भने पनि बिक्रीको चिन्ता छैन । अहिले घरबाटै प्रतिलिटर रु १०० का दरले दूध बिक्री भइरहेको छ ।”

करिब रु ३० लाख लगानीमा चार वर्षअघि स्थापना गरिएको ‘पराजुली कृषि तथा पशु फार्म’ अझ विस्तार गर्ने तयारीमा उनी हुन्छन् । आगामी वर्षदेखि थप उन्नत जातका भैँसी खरिद गरी कम्तीमा २० वटा मुर्रा भैँसी पाल्ने योजना उनले बनाएको छ ।

भेटेरिनरी जेटिए अध्ययन गर्नुभएका पराजुलीले सिकेको ज्ञान आफ्नै गाउँमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले पशुपालन रोजेको हो । उनहाँको व्यवसायमा श्रीमती अमृतादेवी शर्मा पराजुली, आमाबुबालगायत परिवारका सदस्यको पनि सक्रिय साथ छ । बिहानदेखि रातिसम्म गोठमै व्यस्त रहने उनी मेहनत गर्न विदेशिनुपर्ने बाध्यता नरहेको बताउछन् ।

भैँसीपालनसँगै उहाँले व्यावसायिक तरकारी, मकै र धानखेती पनि गर्दै आएको छ । आफ्नै र लिजमा लिएको गरी २८ रोपनीभन्दा बढी क्षेत्रफलमा खेती गर्दै उनले सिजनअनुसार टमाटर तथा अन्य तरकारी उत्पादन गर्नुहुन्छ । कालीगण्डकी करिडोर नजिकै रहेको फार्म भएकाले उत्पादन बजारसम्म पुरयाउन पनि सहज भएको उनको अनुभव छ ।

उनको व्यवसायलाई विस्तार गर्न चालु आर्थिक वर्षमा राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम, कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइ बागलुङले रु चार लाख अनुदान उपलब्ध गराएको छ । कृषि तथा पशुपन्छी उद्यमशीलता कार्यक्रमअन्तर्गत उद्यमी र कार्यालयको ५०–५० प्रतिशत साझेदारीमा प्राप्त उक्त सहयोगबाट आधुनिक गोठ निर्माण गरिएको हो ।

कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइ बागलुङका प्रमुख अर्जुनप्रकाश सुवेदीका अनुसार वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका वा कृषि उद्यममा लागेका युवालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले यस्तो सहयोग गरिएको हो । यस्ता कार्यक्रमले ग्रामीण क्षेत्रमा उद्यमशीलता विस्तार गर्न र युवालाई स्वदेशमै अवसर खोज्न प्रेरणा मिल्ने उनको विश्वास छ ।

पराजुलीको अनुभवमा विदेश जान खर्चिने रकम र श्रम आफ्नै गाउँमा लगानी गर्न सके सफल हुन सकिन्छ । “विदेशको चर्को घाममा पसिना बगाउनुभन्दा आफ्नै माटोमा मेहनत गर्नु राम्रो,” उनी भन्छन् , “दुःख त यहाँ पनि हुन्छ, तर त्यसको प्रतिफल आफ्नै घर–परिवार र गाउँले पाउँछन् । यही नै सबैभन्दा ठूलो सन्तुष्टि हो ।”

सम्बन्धित समाचार

लुम्बिनीमा २० प्रतिशतभन्दा बढी धान रोपाइँ तिनाउको बाढीमा फसेका युवकको उद्धार जुम्ला पूर्णखोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा कोरला सडकलाई पर्यटकीय राजमार्ग बनाउने सरकारको योजना बालबालिकालाई दण्ड होइन, सुधार, शिक्षा, सीप र सकारात्मक व्यवहार आवश्यक रुख कटानको निर्णय नहुँदा चितवनमा कृष्णसार ल्याउन ढिलाइ आमाको दूध प्रतिस्थापन गर्ने कृत्रिम वस्तु बिक्रीमा निषेध पहिराले मेची राजमार्ग अवरुद्ध