धनगढी । सुदूरपश्चिमको प्रमुख सांस्कृतिक पर्व गौरा शुक्रबार धुमधामका साथ मनाइँदै छ । गौरा पर्वअन्तर्गत शुक्रबारको दिनलाई ‘अठ्यावाली’ भनिन्छ । यस दिन गौरा घरमा भित्र्याइएको गौरालाई गौरा खलामा लगेर व्रतालु महिलाहरूले पूजाआजा गर्ने परम्परा छ ।

विरुडा पञ्चमीका दिन भिजाइएको पाँच प्रकारका गेडागुडी तथा अन्नबाट तयार पारिएको बिरुडाले गौरादेवीको पूजा गरिन्छ । व्रतालु महिलाहरूले गौरा–महेश्वरमा आधारित सगुन फाग गाउँदै गौरादेवीको पूजाआजा गर्ने गर्छन् । फागमार्फत गौराको उत्पत्ति, महेश्वरसँगको विवाहलगायत धार्मिक प्रसंग प्रस्तुत गर्ने परम्परा छ ।

पूजाआजा सम्पन्न भएपछि बिरुडालाई मुख्य प्रसादका रूपमा प्रयोग गर्दै व्रतालु महिलाहरूले आफ्ना श्रीमान्, छोराछोरी तथा आफन्तजनको चिरायु र दीर्घायुको कामना गर्दै टाउको पुज्ने गर्छन्। पुरुषहरूले भने ठाडो खेल, ढुस्को, धमारीलगायत ऐतिहासिक तथा धार्मिक संस्कृतिमा आधारित खेल खेल्ने गर्छन्। सामूहिक रूपमा देउडा खेल्ने चलनसमेत रहेको छ ।

गौरा पर्वमा महिलाहरूले अटल सौभाग्य, समृद्धि, सन्तान तथा परिवारमा सुख–शान्तिको कामना गर्दै व्रत बस्ने र पूजाआजा गर्ने धार्मिक मान्यता छ । सुदूरपश्चिमेलीका लागि गौरा दसैँभन्दा पनि बढी महत्त्वको पर्वका रूपमा लिइन्छ । त्यसैले रोजगारी तथा अध्ययनका लागि परदेशिएका परिवारका सदस्यहरू घर फर्किने र विवाहित चेलीहरू माइती आउने परम्परा छ ।

गौरा पर्वको सुरुवात पञ्चमी तिथिमा बिरुडा भिजाएर हुन्छ। मास, गहत, गुरुस, केराउ र गहुँलगायत पाँच प्रकारका गेडागुडी तथा अन्न मिसाएर बिरुडा भिजाउने गरिन्छ । षष्ठीका दिन भिजाइएको बिरुडा धोएर सफा गर्ने गरिन्छ। यस दिनलाई ‘नानी गौरा’ भन्ने चलन छ ।

सप्तमी तिथिमा गौरा भित्र्याइन्छ । स्थानीय भाषामा यसलाई ‘भितरीकी गौरा’ अर्थात् ‘ठुली गौरा’ भनिन्छ। व्रतालु महिलाहरूले बिहानै नुहाइधुवाइ गरी साँझपख गौरा घरमा भित्र्याउने गर्छन् । त्यसपछि धार्मिक विधिअनुसार गौरा पर्वका अन्य संस्कार सम्पन्न गरिन्छन् ।

गौरा पर्वको अवसरमा सरकारले शुक्रबार देशभर सार्वजनिक बिदा दिएको छ । सुदूरपश्चिमका केही स्थानीय तहले भने ‘ठुली गौरा’को अवसरमा बिहीबार नै स्थानीय बिदा दिएका थिए ।

सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लामा परम्परागत रूपमा धुमधामका साथ मनाइने गौरा पर्व बसाइँसराइसँगै तराईका जिल्लामा समेत विस्तार भएको छ । अहिले तराईमा समेत गौरा घर निर्माण गरी सामूहिक रूपमा पर्व मनाउने क्रम बढेको छ । यद्यपि, धेरै सुदूरपश्चिमेलीहरू गौरा मनाउन अझै पनि आफ्नो पुख्र्यौली थलो पहाडतर्फ जाने गर्छन् ।

गौरा पर्वका धार्मिक विधि पूरा भएपछि नवमी तथा त्यसपछिका दिनमा स्थानीय परम्पराअनुसार गौरा सेलाउने वा विसर्जन गर्ने गरिन्छ । टाढा रहेका आफन्त तथा परिवारका सदस्यहरू समेत घर फर्किने भएकाले गौरा पर्व पारिवारिक पुनर्मिलनको अवसरका रूपमा समेत स्थापित छ ।

सुदूरपश्चिमको मौलिक संस्कृति र परम्परासँग जोडिएको गौरा पर्व धार्मिक आस्था, पारिवारिक सम्बन्ध, सामाजिक सद्भाव र देउडा संस्कृतिको संगमका रूपमा मनाइँदै आएको छ ।

सम्बन्धित समाचार

अटोबाट खसेको ५० हजार रुपैयाँ पूर्वहवल्दारले फिर्ता गरे चार महिनामा विपद्का पाँच हजारभन्दा बढी घटना, २५० जनाको मृत्यु बाजुराको सरकारी टोली बडीमालिका प्रस्थान ३५ वर्ष जागिर खाँदा १० करोड अबैध कमाइ भोटेकोशी बाढीपीडितको उद्धार तथा राहतमा सहयोग गर्ने सुदूरपश्चिम सरकारको निर्णय बाढी प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षणका लागि एमाले महासचिव पोखरेल नेतृत्वको टोली नुवाकोट प्रस्थान भोटेकोशी बाढी : सुदूरपश्चिमका १० सम्पर्कविहीन सकुशल भेटिए, १३० अझै बेपत्ता बाढीमा फेला परेका ४८९ शवमध्ये ३९३ को पहिचान हुन सकेन