Friday, September 24, 2021
Your Ads Here
Homeबिचारबायोलोजिकल वारलाई जित्न लजिकल वार

बायोलोजिकल वारलाई जित्न लजिकल वार

,
sharethis

सारा विश्व जगत्लाई चुनौती दिँदै आइरहेको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को महामारी फैलिरहेको अवस्थामा हामी पनि बिस्तारै–बिस्तारै थप संकटतिर धकेलिइरहेका छौं । यो संकट पूर्ण रूपमा निवारण हुन धेरै समय लाग्नेछ । जतिबेला यसको निवारण हुँदै जानेछ, त्यतिबेलासम्म विश्वमा राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक पक्षमा भयंकर परिवर्तन आउने देखिन्छ, जसको यतिखेर कल्पनासमेत गर्न सकिने अवस्था छैन । तर, हरेक संकटले समाधानसमेत बोकेर आएको हुन्छ । ढिलो वा चाँडो यो महाविपत्ति र संकटको अवतरण हुने भएकाले हामी कसैले धैर्य गुमाउनुहुँदैन ।

अहिले विश्वमा देखिएको यो संकटलाई प्रकृतिले मानवमाथि थालेको बायोलोजिकल वार (जैविक युद्ध) का रूपमा लिन सकिन्छ । अप्रत्यक्ष रूपमा मानव सिर्जित समस्याको अत्यन्तै उग्र रूप हो यो । यो जैविक युद्धलाई परास्त गर्न सिंगो मानव जगत्मा कठोरखालको अनुशासन अत्यावश्क छ । यसका साथै हरेक देशले यसविरुद्ध अपनाउने रणनीति, कार्यनीति, कार्यक्रम र समग्र साधन स्रोतको उचित परिचालनले मात्रै यो संकटमाथि विजय हासिल गर्न सकिन्छ । अहिले अमेरिका, युरोपका केही देश, चीन, भारतलगायतले कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप र औषधि पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेका छन् तर सफल हुन सकेका छैनन् । औषधि पत्ता नलाग्दासम्म यो महामारी र संक्रमणबाट बच्ने एउटै उपाय भनेकै सचेतता र सतर्कता नै हो । त्यसैले अहिले विश्वका प्रायः सबै देशले आफ्ना नागरिकलाई भावी संकटबाट बचाउन लकडाउन, संकटकाल तथा कफ्र्युलगायतको व्यवस्था गरिरहेका छन् । सोहीअनुसार नेपालले पनि लकडाउनलाई १५ दिनदेखि जारी राख्दै आइरहेको छ । यो अझै केही दिन जारी रहने देखिएको छ । कोरोनासँग लड्न यतिबेला समग्र विश्वले लजिकल वार (स्रोत साधन र मानवीय जनशक्तिको वैज्ञानिक व्यवस्थापन गरी उच्चतम परिचालन) गरिरहेका छन् । नेपालले पनि सोहीअनुसार लजिकल वार गरेर मात्रै विजयी हासिल गर्न सक्ने र संकटबाट पार पाउनेछ ।

कठोर अनुशासन र परिचालन
कोरोना संक्रमणमाथि विजयी हासिल गर्ने प्रमुख औजार भनेकै कठोर अनुशासन कायम गराउँदै राज्यका साधन स्रोत र जनशक्तिको अत्यधिक परिचालन गर्नु नै हो । हामी यी दुवै पक्षमा सशक्त हुन सकेका छैनौं । नागरिकस्तरमा अनुशासनको कमी देखिएको छ भने सरकारले आफूसँग रहेको साधन स्रोत र जनशक्तिको अत्यधिक प्रयोग गर्न सकेको छैन । चीन, दक्षिण कोरिया, सिंगापुर र जापानका जनता यतिखेर कठोर अनुशासनको सीमाभित्र छन् भने त्यहाँका सरकारले पनि आपूmसँग रहेको साधन स्रोत र जनशक्तिको उच्चतम प्रयोग गरी नागरिकलाई पूर्ण रूपमा सरकार भएको अनुभूति दिन सकेका छन् । जसका कारण ती देश कोरोना संक्रमण नियन्त्रणतर्फ अघि बढिरहेका छन् ।

संकट व्यवस्थापनको खाका अत्यावश्यक
असामान्य रूपमा यसरी सिर्जना भएको संकटलाई बुद्धिमत्तापूर्वक एवं प्रभावकारी रूपमा समाधान गर्न संकट व्यवस्थापन खाका बनाउनुपर्छ । सरकारले यतिखेर उपप्रधानमन्त्रीको संयोजकत्वमा उच्चस्तरीय समिति बनाएको छ । यसलाई सकारात्मक रूपमा लिनुपर्छ । यस्तो अवस्थामा सो समितिले रातदिन काम गरी राज्यका सबै संयन्त्रलाई आवश्यकताअनुसार चलायमान बनाउनुपर्छ । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीचको समन्वयलाई समेत जादुमय किसिमले अघि बढाउन सक्नुपर्छ । संकट व्यवस्थापन गर्दा निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता र द्रुतता ल्याउनुपर्छ । विवेक, बुद्धि र तत्काल निर्णय गर्न सक्ने क्षमता बढाएर अग्निपरीक्षामा सहजै उत्तीर्ण हुन सक्ने ल्याकत सरकारले राख्नुपर्छ । के यस्तो क्षमता राख्न अहिले सरकार र सरकारी निकाय सफल भएका छन् त ? कतै सूचनाको आदानप्रदानको अभाव, उचित समन्वयको अभाव, जिम्मेवारीबोधको कमी, स्रोतसाधनको कम परिचालन, तत्काल समस्यालाई समाधान गर्न नसक्ने प्रवृत्तिजस्ता संकट व्यवस्थापनका अवरोध त देखिएका छैनन् ? यस विषयमा सरकारमा रहेकाले गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्न जरुरी छ । यसका साथै सरकारले यो महामारीको दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्न आवश्यक कार्यनीति र कार्ययोजना बनाउनुपर्छ । यसैगरी, महामारीसँग जुध्न विशेष कोषको व्यवस्था गर्नुपर्छ । सहयोगी संस्था र व्यक्तिहरूको उचित पहिचान गरी उनीहरूलाई फिल्डमा खटाउनुपर्छ । यसैगरी, सूचना तथा सञ्चारलाई चुस्त बनाउनुपर्छ । समन्वय संयन्त्रको निर्माण गर्नुपर्छ भने अनुगमन र मूल्यांकनलाई पनि प्रभावकारी बनाउनुपर्छ ।

स्वास्थ्य क्षेत्र नै असल सिपाही
यो महामारीविरुद्ध लड्ने असल सिपाही भनेकै स्वास्थ्य क्षेत्रमा कार्यरत जनशक्ति हुन् । तर, विडम्बना हामीकहाँ सरकारी स्वास्थ्य क्षेत्र विगतदेखि नै पक्षघात अवस्थामा छ । ७ सय ५३ वटै स्थानीय तह मातहत रहेको स्वास्थ्य क्षेत्र निकै कमजोर अवस्थामा छ । जसका कारण स्वास्थ्य क्षेत्रप्रति आमजनताको विश्वास छैन । त्यसैले यतिखेर सरकारले मातहत रहेको स्वास्थ्य क्षेत्रलाई कामयावी बनाउन सरकारी स्वास्थ्यकर्मीलाई विशेष प्रोत्साहन दिएर अहोरात्र खटाउनुपर्छ । महामारीको संकट देखिँदै गर्दा विभिन्न अस्पतालले आकस्मिकबाहेक अन्य सेवा बन्द गरेका छन् । यो गलत हो । सरकारले सबै स्वास्थ्य क्षेत्र र अस्पतालको सबै प्रकारको सेवा सुचारु गर्ने गरी उपयुक्त वातावरण बनाउनुपर्छ ।

स्वास्थ्य मेसिनरीको उचित परिचालन
सरकारले देशभरका रहेका स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई परिचालन गर्ने निर्णय गरेको छ । यो प्रशसंनीय छ । यसका साथ देशभरमा रहेका स्वास्थ्य कार्यकर्ता, मातृशिशु कार्यकर्ता, अहेब, अनमी, स्वास्थ्य अधिकृत, नर्स, डाक्टर गरी झन्डै २५ देखि ३० हजारको संख्यामा रहेका स्वास्थ्यकर्मीको उचित र समन्वयात्मक परिचालन गर्नुपर्छ । यसका साथै नेपाली सेना, जनपद प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका मेडिकल अधिकृतलाई पनि देशव्यापी रूपमा परिचालन गर्नुपर्छ । यसैगरी, निजी अस्पतालमा रहेका डक्टरको समेत रोस्टर बनाएर उनीहरूलाई समेत परिचालन गर्नुपर्छ । स्वास्थ्यकर्मीको अभाव भएमा अहिले एमबीबीएस पढ्दै गरेका विद्यार्थीलाई पनि डाक्टरको सल्लाहबमोजिम आवश्यकताअनुसार खटाउन सकिन्छ ।

हेलिकोप्टर स्ट्यान्ड बाई
सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गरी सातै प्रदेशका लागि हेलिकोप्टर स्ट्यान्ड बाई राख्नुपर्छ । कहीँ कतै संक्रमणको आशंकित व्यक्ति देखिएमा तत्काल उनीहरूलाई हेलिकोप्टरमार्फत् ल्याएर परीक्षण गरी उपचारमा संलग्न गराइहाल्नुपर्छ ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   मतभेदभन्दा मनभेद जोखिम

ट्र्याकिङ, ट्रेसिङ र टेस्टिङमा द्रुतता
अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्ट बन्द गर्नुअघि र लकडाउन गर्नेभन्दा पहिलेको तीन साताको अवधिमा मात्रै भारत र तेस्रो देशबाट गरी लाखभन्दा बढी नेपाली स्वदेश फर्किएका छन् । ती नेपालीले विदेशबाट भाइरस लिएर आएको हुन सक्छन् । नेपालमा हालसम्म संक्रमित देखिएका ९ जनामध्ये ८ जना बाहिरी देशबाट नेपाल भित्रिएका व्यक्ति भएकाले पनि सो अवधिमा नेपाल भित्रिएका लाखभन्दा बढी नेपालीको खोजी (ट्र्याकिङ) गरी पहिचान (ट्रेसिङ) गरी उनीहरूलाई टेस्टिङमा ल्याउन ढिलाइ गर्नुहुँदैन । देशका विभिन्न भागमा आइसोलेसन र क्वारेन्टाइनमा रहेका झन्डै १० हजारलाई ¥यापिड टेस्ट कीटमार्फत छिटोभन्दा छिटो परीक्षण गरी निक्र्योल निकाल्नुपर्छ ।

युक्तियुक्त उपायहरू अपनाएर प्रकृतिले मानवमाथि छेडेको बायोलोजिकल वारमाथि लजिकल वारमार्फत विजय हासिल गर्न सकिन्छ ।

लकडाउनमा सरकार भएको अनुभूति दिनुपर्छ
लकडाउनमा नागरिक घरबाहिर निस्कन पाएका छैनन् । यस्तो अवस्थामा नागरिकलाई दैनिक उपभोग्यवस्तुको चरम अभाव हुन सक्छ । कालोबजारी मौलाउन सक्छ । नागरिक चरम पीडामा हुन सक्छन् । यस्तै, बेलामा हो सरकारले नागरिकको मन जित्ने र सरकार भएको वास्तविक अनुभूति दिलाउने । आपूर्तिको कुरा गर्नुपर्दा हामीसँग प्रायः सबै वस्तुहरू कम्तीमा पनि ६ महिनालाई पुग्ने स्टक छ । त्यसरी स्टक राखिएका दैनिक उपभोग्य वस्तुको सहज वितरणको व्यवस्था सरकारी निकायले मिलाउनुपर्छ । जनताले सहज रूपमा आफ्नो गाउँटोलमा ती वस्तु किन्न पाउने गरी व्यवस्थापन गराउनुपर्छ । यस्तो अवस्थामा कसैबाट कुनै प्रकारको अनियमितता भयो भने सरकार त्यसविरुद्ध कठोर बन्नैपर्छ । महामारीलाई जित्ने एउटा महŒवपूर्ण औजार भनेको भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलताको नीतिको व्यावहारिक कार्यान्वयन नै हो ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   खाद्यमा खेलबाड गर्नेमाथि कडा कारबाही गर

आपतमा परेकालाई नियमित उद्धार
लकडाउनका समयमा नागरिक बिरामी हुने तथा अन्य विभिन्न समस्याले पीडित हुन सक्छन्, त्यस्तो अवस्थामा सरकारले आपत्विपतमा परेकालाई नियमित उद्धार गर्ने गरी छुट्टै संयन्त्रको व्यवस्थापन गर्नुपर्छ । यसका लागि नेपाली सेना र प्रहरीका तथा निजामती कर्मचारी बोक्ने गाडी तथा जिप प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

सरकारलाई शक्तिशाली बनाउनुपर्छ
जुन देशमा सरकार शक्तिशाली छ, ती देशहरूले कोरोना महामारीलाई नियन्त्रण गर्न थालेको देखिन्छ । जस्तो चीन, जापान, दक्षिण कोरिया, सिंगापुर यसका उदाहरण हुन् । ती देशमा आमजनताको साथ लिएर सरकार कोरोनाविरुद्ध महामारीसँग जुधेकाले नै ती सरकार सफल भएका हुन् । त्यसैले नेपाल सरकारले पनि आमजनताको सहयोग र साथ लिन सक्नुपर्छ । जनताले पनि नकारात्मक भावना त्यागेर महाविपत्तिविरुद्ध सरकारले चालेको कदममा पूर्ण रूपमा सहयोग गर्नुपर्छ । सरकारलाई कोरोनाविरुद्धको लडाइँमा झकझकाइरहने हो तर विभिन्न बहानामा सरकारलाई अप्ठ्यारो र कमजोर पार्ने कुत्सित खेल भने कसैले पनि खेल्नुहुँदैन । सरकारलाई कमजोर बनाउनु भनेको मुलुकमा कोरोनाको महाविपत्तिलाई घनघोर बनाएर अहिल्यै आफ्नो खुट्टामा आफैंले बन्चरो हान्नुसरह हो भनेर सबैले बुझ्न जरुरी छ ।

गाउँका सिंहदरबारको भूमिका सशक्त
संघीय शासन व्यवस्थाको सफल कार्यान्वयन गर्ने हो भने पनि यस्ता विपत्तिसँग सहजै लड्न सकिन्छ । गाउँका सिंहदरबारका रूपमा रहेका स्थानीय सरकार यस्तो विपत्तिको अवस्थामा आफ्ना जनताको सुखदुःखको वास्तविक सारथी बन्न सक्नुपर्छ । स्थानीय सरकारसँग अथाह बजेट छ । विपत्तिको समयमा सो बजेटको केही अंश छुट्याएर भए पनि आफ्नो स्थानीय तहमा रहेका गरिब विपन्नलाई उचित राहत दिएर उनीहरूको चुलो बाल्ने अवस्था सिर्जना गराइदिनुपर्छ । जनतालाई सेवा दिन जुनसुुकै समयमा पनि तयार रहनुपर्छ ।

ढिलो वा चाँडो यो महाविपत्ति र संकटको अवतरण हुने भएकाले कसैले धैर्य गुमाउनुहुँदैन

सरकारी सेवालाई सुचारु
सरकारले सामाजिक दुरी कायम गराउँदै बिस्तारै बिस्तारै सबै प्रकारका सरकारी सेवालाई सुचारु राख्नुपर्छ । सरकारी कर्मचारीलाई जनताको सेवामा लगाउँदै महामारीले आगामी दिनमा पार्न सक्ने आर्थिक, सामाजिक असरसँग मुकाबिला गर्न सक्ने खालका कार्यनीति तथा योजनाहरू अहिलेदेखि नै बुन्न लगाउनुपर्छ ।

नियमनकारी निकायको विशेष सक्रियता
महासंकटको समयलाई केही स्वार्थी र आपराधिक तŒवले कमाउ धन्दाका रूपमा प्रयोग गर्न सक्छन् । यस्तो अवस्थामा आर्थिक अनियमिततका घटनासमेत घट्न सक्छन् । त्यसैले त्यस्तो स्थिति आउन नदिन ओभरसाइट एजेन्सी (नियमनकारी निकाय) का रूपमा रहेका अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र, प्रहरीको सीआईबीलगायतका निकायको विशेष सक्रियता अत्यावश्यक हुन्छ । तर, अहिले यी निकायहरू खासै सक्रिय बन्न सकेका छैनन् । यस्तो अवस्थामा अनियमितताका कुनै पनि घटनाहरू हुन नदिन यी निकायको हस्तक्षेपकारी भूमिका अपरिहार्य हुन्छ ।
कोरोना भाइरसको सम्भावित जोखिमलाई कम गर्नका लागि सरकारले लकडाउन जारी राख्दै आए पनि यसलाई लामो समयसम्म जारी राख्न हुँदैन । यसको विकल्पबारे पनि सोच्न जरुरी देखिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय विमान स्थललाई डेढ महिना बन्द गर्ने र भारतीय नाकालाई पनि सोही अवधिसम्म खुला नगर्ने तर यहाँ लगाइएको लकडाउनलाई केही खुकुलो बनाउने हो भने नागरिकले केही राहत महसुस गर्न सक्छन् । लामो दुरीका यातायातका साधन बन्द गर्ने तर जिल्लामा केही खुकुलो पार्न सकिन्छ । बिस्तारै बिस्तारै नागरिकमा सामाजिक दुरी कायम गर्दै आफ्ना दैनिक जीवनयापनका कार्यहरू गर्न सक्ने वातावरण सिर्जना गरिनुपर्छ ।

सरकारको दृढ आत्मविश्वाससहितको पारदर्शी रणनीति कार्ययोजना र सशक्त कार्यान्वयन तथा नागरिक स्तरमा कडा अनुुशासन नहँुदासम्म कोरोनाविरुद्धको लडाइँ जित्न निकै मुस्किल पर्छ । तसर्थ, कोरोनाविरुद्धको लडाइँमा सबै आग्रह पूर्वाग्रह र प्रतिशोध बिर्सिएर सबै नेपाली एकजुट हुनु अहिलेको अहम् आवश्यकता हो । यस्तो अवस्थामा यदि कसैले राजनीतिक दाउपेचको खेल खेल्छ भने त्यो भयंकर भूल र अपराध हुनेछ ।

त्यसैले चलाखीपूर्ण रूपमा माथिका विभिन्न उपाय अपनाएर प्रकृतिले मानवमाथि छेडेको बायोलोजिकल वारमाथि लजिकल वारमार्फत विजय हासिल गर्न सकिन्छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया
(Visited 456 times, 1 visits today)

आजको समाचार

खाद्य कम्पनीले सुर्खेत पठाएको चामल गोदाममा सिल

काठमाडौं । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय सुर्खेतले खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीअन्तर्गतको प्रादेशिक कार्यालय सुर्खेतको चामल गोदाम सिल गरेको छ ।...

नेपाली काँग्रेस पदाधिकारीको बैठक बस्दै

काठमाडौँ । नेपाली काँग्रेसका पदाधिकारी र पूर्वपदाधिकारी तथा प्रभावशाली नेताहरूको बैठक आज बिहीबार पनि बस्दै छ । बैठक संसदीय दलको कार्यालय सिंहदरबारमा दिउँसो ३...

खाद्यमा खेलबाड गर्नेमाथि कडा कारबाही गर

पूर्ण सरकारी स्वामित्वमा रहेको खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले काठमाडौंको आफ्नो गोदाममा वर्षौंसम्म थन्किएर रहेको कुहिएको झन्डै ५ सय मेट्रिक टन बास्मती चामल बिक्रीका...

वायु प्रदूषणको अवस्था खतरनाक

पेरिस । वायु प्रदूषणको अवस्था खतरनाक भएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन(डब्ल्यूएचओ)ले वायु प्रदूषणको अवस्था सोचेकाभन्दा धेरै खतरनाक भएको जनाएको हो । नोभेम्बरमा हुन...

सन्दिपको ओडिआई बरियतामा सुधार

काठमाडौं । नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका लेग स्पीनल सन्दिप लामिछाने अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद आइसिसीको ओडिआई बरियतामा माथि उक्लिएका छन् । सन्दिप नयाँ ओडिआई बरियताको...

साताका लोकप्रिय समाचार

प्रहरी र भन्सार कार्यालयमा सेटिङ मिलाएर छुटाइ दिन्छु भन्दै ठगी

  इटहरी । प्रहरी र भन्सार कार्यालयमा सेटिङ मिलाएर छुटाइ दिन्छु भन्दै ठगी गर्ने एकजनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका अनुसार...

एमालेमा सबै पदाधिकारी प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने

  काठमाडौं । नेकपा (एमाले)ले सबै पदाधिकारी प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने व्यवस्था गरेको छ । यसअघि अध्यक्ष मात्र निर्वाचित गर्ने र अरू केन्द्रीय पदाधिकारी केन्द्रीय कमिटीले निर्वाचित...

संविधानको मर्म मिच्दै संविधान दिवस !

हिजो मात्र हामीले हाम्रो सातौं संविधान दिवस मनायौं । राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीसहित राजनीतिक दलका नेताहरूले शुभकामना दिए । नेपाली जनताको संविधान सभाबाट संविधान बनाउने २००७...

बढदै छ आत्महत्या, सचेतना बढाऔं

  विश्व स्वास्थ्य संगठनको आँकडाअनुसार विश्वमा वार्षिक ८ लाखले आत्महत्या गर्ने गर्दछन् जसमा न्यून तथा मध्यम आय भएका राष्ट्रका ७९ प्रतिशत पर्छन् । हरेक ४०...

संविधान दिवस : ताप्लेजुङमा हत्या मुद्दाका तीन जनाको आधा कैद सजाय मिनाहा

  ताप्लेजुङ । संविधान दिवसका अवसर पारेर ताप्लेजुङमा तीन कैदीको सजाय मिनाहा गरिएको छ । पाथीभरा याङवरक गाउँपालिकाका-१ हर्कबहादुर राई फुङलिङ नगरपालिका-३ का प्रेम लिम्बु र कुमार...

ट्रेन्डिङ

फिल्म राधेको सुटिङ तयारीमा सलमान खान

मुम्बई । भारतमा लकडाउन चरणबद्ध रूपमा खुकुलो हुँदै गएपछि अभिनेता सलमान खानले आफ्नो फिल्म राधे (योर मोस्ट वान्टेड भाइ)को छायांकन सुरु गर्ने भएका छन्...

धौलागिरी अस्पतालको आइसोलेसनमै जन्मियो छोरा

बागलुङ । कोरोना संक्रमण पुष्टि भए पछि धौलागिरी अस्पताल बागलुङको आइसोलेसन कक्षमा उपचाररत एक महिलाले छोरा जन्माएकी छन् । ढोरपाटन नगरपालिका–८ की १९ वर्षीय...
1

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

तपाइको प्रतिक्रिया
(Visited 200 times, 1 visits today)