कपिलवस्तु । कपिलवस्तु जिल्लामा ४५ हजारभन्दा बढी किशोरीलाई एचपिभी (ह्यूमन पैपिलोमाभाइरस) खोप लगाइने भएको छ। माघ २२ गतेदेखि फागुन ६ गतेसम्म चल्ने यस अभियानको उद्देश्य किशोरीहरूलाई पाठेघरको क्यान्सरबाट बचाउनु हो, जुन प्रायः एचपिभी भाइरसको कारण उत्पन्न हुन्छ। जिल्लामा कुल ४४ हजार ४ सय ७१ किशोरीलाई खोप दिइने योजना रहेको कपिलवस्तु स्वास्थ्य कार्यालयका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य अधिकृत नारायण प्रसाद चौधरीले बताए। यो अभियान दुई चरणमा सञ्चालन हुनेछ।”
खोप अभियानको पहिलो चरण
पहिलो चरणको खोप अभियान माघ २२ गतेदेखि माघ २८ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ। यस चरणमा कपिलवस्तु, कृष्णनगर, शिवराज नगरपालिका, विजयनगर र यशोधरा गाउँपालिका गरी ५ पालिकाका विद्यालयका किशोरीहरूलाई खोप दिइनेछ। यस चरणमा विद्यालयका कक्षा ६ देखि १० सम्मका छात्राहरूलाई प्राथमिकतामा राखिने बताइएको छ। ५ पालिकाका विद्यालयहरूमा खोप दिने कामलाई प्राथमिकता दिँदै ३६ हजार ७ सय ५६ छात्रा र ७ हजार ७ सय १४ विद्यालय बाहिरका किशोरीलाई समावेश गर्ने योजना रहेको स्वास्थ्य कार्यालय कपिलवस्तुले जनाएको छ।
दोस्रो चरणको खोप अभियान
दोस्रो चरणको खोप अभियान माघ २९ गतेदेखि फागुन ६ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ। यस चरणमा वाणगंगा, बुद्धभूमि, महाराजगन्ज नगरपालिका, मायादेवी र शुद्धोधन गाउँपालिकामा खोप लगाइनेछ। यस चरणमा पनि कक्षा ६ देखि १० सम्मका छात्राहरूलाई प्राथमिकता दिइनेछ र विद्यालय बाहिर रहेका किशोरीहरूलाई पनि खोप दिने तयारी गरिएको छ।
खोप दिने प्रक्रिया र तयारी
खोप लगाउने कार्यका लागि ६ सय ५ वटा विद्यालयलाई केन्द्र मानी, ६ सय ५ स्वास्थ्यकर्मी र १ हजार २ सय १० स्वयंसेवक खटिनेछन्। हरेक विद्यालयमा एक महिला स्वयंसेविका र विद्यालयका एक शिक्षिकालाई खटाइनेछ, जसले खोप वितरण र निगरानीको काम गर्नेछन्। यस अभियानका लागि स्वास्थ्य कार्यालयले विशेष तयारी गरेको छ र सबै आवश्यक प्राविधिक सहयोग पनि सुनिश्चित गरिएको छ।
पाठेघरको क्यान्सर र एचपिभी खोपको महत्त्व
पाठेघरको क्यान्सर महिलाहरूका लागि एक गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो र यो क्यान्सरको प्रमुख कारण एचपिभी भाइरस हो। संसारभरका विभिन्न मुलुकहरूमा महिलाहरूको मृत्युको प्रमुख कारण बनेको पाठेघरको क्यान्सर नेपालमा पनि एक ठुलो जनस्वास्थ्यको चुनौती बनेको छ। नेपालमा हरेक वर्ष दुई हजार १६९ महिलामा पाठेघरको क्यान्सर पत्ता लाग्ने गर्दछ, र तीमध्ये १,३१३ महिलाको मृत्यु हुने गरेको छ।
पाठेघरको क्यान्सर प्रायः एचपिभी भाइरसको कारण उत्पन्न हुन्छ। यो भाइरस सेक्सुअल सम्पर्कको माध्यमबाट सङ्क्रमित हुन्छ र महिलाको शरीरमा प्रवेश गरेपछि यसको प्रभाव दीर्घकालिक हुन सक्छ, जसको परिणामस्वरूप क्यान्सरको जोखिम बढ्न सक्छ। यही कारणले, सरकारले किशोरीहरूलाई एचपिभी खोप उपलब्ध गराउनको लागि विशेष अभियान चलाएको छ।
खोपको उद्देश्य र प्रभाव
एचपिभी खोपले किशोरीहरूलाई यो भाइरसबाट बचाउँछ र भविष्यमा हुने पाठेघरको क्यान्सरको जोखिम घटाउँछ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) र अन्य स्वास्थ्य संस्थाहरूले एचपिभी खोपलाई महिलाहरूको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउनका लागि एक प्रभावकारी उपायको रूपमा सिफारिस गरेका छन्। यस खोपको प्रयोगले क्यान्सरको जोखिमलाई ठुलो मात्रामा कम गर्न सक्छ र महिलाहरूको जीवन रक्षा गर्न मद्दत पुर्याउँछ। यस खोपको माध्यमबाट देशभरिका किशोरीहरूलाई क्यान्सरका विरुद्ध सुरक्षित बनाउने सरकारले उद्देश्य राखेको छ।
नेपालमा एचपिभी खोप अभियान
नेपाल सरकारले पाठेघरको क्यान्सर विरुद्धको खोप अभियानलाई राष्ट्रिय स्तरमा अघि बढाएको छ। सरकारले यस अभियानको माध्यमबाट कुल १६ लाख ८८ हजार ७६८ किशोरीलाई एचपिभी खोप दिने लक्ष्य राखेको छ। लुम्बिनी प्रदेशमा यो अभियान खास गरी सक्रिय छ। यहाँ नियमित रूपमा ६२ हजार ९९४ किशोरीलाई खोप दिइनेछ, र विशेष अभियानका क्रममा २ लाख ३६ हजार ४७७ किशोरीलाई थप खोप दिइनेछ। यस अभियानका माध्यमबाट कुल २ लाख ९९ हजार ४७१ किशोरीलाई खोप दिने योजना बनाइएको छ।
कपिलवस्तु जिल्लामा पनि यो अभियान सुरु गरिएको छ, जसले जिल्लाका किशोरीहरूलाई क्यान्सरबाट जोगाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। यो अभियानलाई स्वास्थ्य कार्यालय कपिलवस्तु, स्थानीय प्रशासन र अन्य सामाजिक संस्थाहरूले समन्वय गर्दै सञ्चालन गर्दछन्।
अवसर र चुनौती
यस खोप अभियानका धेरै सकारात्मक प्रभावहरू रहेता पनि चुनौती उतिकै रहेको छ। यो अभियान किशोरीहरूको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउने र भविष्यमा क्यान्सर जस्तो गम्भीर रोगको जोखिमबाट बचाउने एउटा प्रभावकारी उपाय हो। यो खोप अभियानले जनचेतना फैलाउन पनि मद्दत गर्नेछ, जसले गर्दा महिलाहरू र किशोरीहरूलाई स्वास्थ्य सम्बन्धी महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रदान गर्न सकिन्छ। तर, यस अभियानका साथै केही चुनौतीहरू पनि छन्। एक प्रमुख चुनौती भनेको सबै किशोरीलाई खोपको जानकारी र पहुँच पुर्याउनु हो। यसका लागि स्थानीय प्रशासन र स्वास्थ्य संस्थाहरूले निरन्तर प्रयास गर्नुपर्ने हुन्छ। साथै, कक्षाबद्ध रूपमा खोप लगाउने कार्यलाई सुनिश्चित गर्नको लागि शिक्षिका र स्वयंसेविकाहरूको सक्रियता आवश्यक छ।
कपिलवस्तु जिल्लामा एचपिभी खोप अभियानको सफलताले अन्य स्थानहरूमा पनि यस प्रकारको अभियानको प्रभावकारिता बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। सरकार र स्वास्थ्य संस्थाहरूले उक्त खोप अभियानमा सक्रिय भूमिका खेल्दै किशोरीहरूको स्वास्थ्यको रक्षा गर्ने कार्यलाई महत्त्वपूर्ण बनाएका छन्। पाठेघरको क्यान्सरको रोकथामका लागि यो खोप एक महत्त्वपूर्ण कदम हो, जसले भविष्यमा लाखौँ महिलाहरूको जीवन बचाउन मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
