Monday, May 17, 2021
Home Editor-Picks आहा, त्यो दसैं ! यो दसैं

आहा, त्यो दसैं ! यो दसैं

,

सागर पण्डित

करिब एक महिनाअघि नै दसैंको ‘ह्याङ’ले छोइसकेको हुन्थ्यो । बिहानीले नै दसैं आएको छनक दिन्थ्यो । ‘आमा दसैं आउन लाग्यो है !’ आमासँग बिहान बिहानै खुसियाली साट्न पाउँदा औधी आनन्द अनुभूत हुन्थ्यो । दाइ र दिदीको साथले वातावरणलाई झनै मनमोहक र रमाइलो बनाइदिन्थ्यो ।

बाल्यकालमा दसैंको उत्साह र रौनक छुट्टै हुन्थ्यो । दसैंमा मामाघरको पनि विशेष महत्व हुन्छ । हरेक दसैंैमा मामाघर जान पाइएन भने दसैं अपूर्ण जस्तै हुन्थ्यो ।

स्कुलमा पनि दसैं आउनुभन्दा झन्डै ३ साताअघिदेखि नै स्कुलको सरसफाइमा जुट्दै दसैंलाई बोलाइन्थ्यो । रातो र सेतो माटोले स्कुल र घर पोतेको झलझली याद आइरहन्छ । यस्तै जुनेली रातमा बालसखासँग डोरे पिङ खेलेको याद अहिले पनि स्मृतिमा ताजै छ ।

बुबाआमाले छोराछोरीको रुचिअनुसारका परिकारको जोहो दसैं आउनुभन्दा एक दुई हप्ताअघिदेखि नै गर्नुहुन्थ्यो । बुबा र दाइले अष्टमी तथा दसैंमीका लागि मार हान्न खसी तथा बोकाको जोहो समयमा नै गर्नुहुन्थ्यो । आमाले करिब करिब ८४ व्यञ्जनका परिकार तयारी अवस्थामा राख्नुहुन्थ्यो । कटुस, बदाम, भब्बे , चिउरा, केरा, सुन्तला, स्याउ, सेलरोटीलगायतका परिकार तथा फलफूल छानी छानी खान पाउने गरी व्यवस्थापन गरिदिनुहुन्थ्यो । आमाबुबाले धेरै मिहिनेत गरेर दसैंमा रंगीविरंगी लुगाहरू पनि किनिदिनुहुन्थ्यो । सेलरोटी र मासु पेटभरि खाना पाउँदा, नयाँ लुगा र जुत्ता लगाउन पाउँदा मन साह्रै फुरुङ्ङ हुन्थ्यो ।

रातो र सेतो माटोले स्कुल र घर पोतेको झलझली याद आइरहन्छ । यस्तै जुनेली रातमा बालसखासँग डोरे पिङ खेलेको याद अहिले पनि स्मृतिमा ताजै छ ।

रोजीरोजी खानेकुरा खान पाउँदाको मजा नै छुट्टै हुन्थ्यो । बाल्यकालको दसैं पो दसै ! प्रायः बाल्यकालबाट वयस्क अवस्थामा पुगेका सबैको अनुभव यस्तै हुने गर्छ ।

कुनै चिन्ता, रिसराग र पूर्वाग्रह हुँदैनथ्यो । बस, बिहान उठ्नेबित्तिकै आमाले बनाइदिएको घरेलु खाजा खाएर गाउँघर घुमेर र पिङमा झुम्मिएरै दिन बित्थे । घटनास्थापनादेखि टीकाको दिनसम्मको दिनचर्या अत्यन्तै रमाइलो हुन्थ्यो । जब टीकाको दिन आउँथ्यो, गाउँघरतिर अग्रजहरूसँग टीका लगाएर घण्टौं हिँडेर मामाघर पुगिन्थ्यो । मामाघरमा हजुरआमा र मामामाइजूसँग आशीर्वाद लिँदाको क्षण पनि निकै आनन्ददायी हुन्थ्यो ।

यसो त दसैं हाम्रो सदाबहार चाड हो । जतिसुकै वयस्क हुँदै गए पनि जोसुकैलाई यो चाडले मनमुटु छोइरहेकै हुन्छ । सद्भाव, एकता र हरेक नेपालीलाई एउटै सूत्रमा बाँध्ने चाड भएकाले पनि दसैंको विशेष महत्व छ ।

अहिले विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिरहेको कोरोना संक्रमणको दर नेपालमा पनि बढ्दो छ । तर पनि हरेक नेपाली कोरोना त्राससँग भिड्दै दसैं पर्वलाई उत्साहका साथ मनाउन जुटिरहेका छन् । धर्मसंस्कृति हाम्रो आस्था र धरोहर हो । मनमुटुमा गहिरो गरी गाडिएको धर्मसंस्कृति मनाउन जस्तासुकै ठूला समस्या आए पनि रोक्नेछैन भन्ने कुराको पुष्टि अहिले देखिएको दसैंैको हर्षोल्लासमय वातावरणले पनि गर्छ ।

अहिले सबैको घरघरमा दसैंको रमाइलो वातावरण सुरु भइसकेको छ । जहाँसुकै रहे पनि मानिसहरू आआफ्नो घरमा फर्कने क्रम सुरु भएको छ । तर, अहिले परिस्थिति जोखिमपूर्ण भएकाले यो चाड मनाउँदा विशेष ध्यान दिनैपर्छ ।

सामाजिक दुरी कायम गर्नुपर्ने, मास्क लगाउनुपर्ने र साबुनपानीले हात धुने कार्यलाई निरन्तरता राख्दै दसैंैलाई हर्षोल्लासका साथ मनाउनुपर्छ । दसैंमा त्यतिबेला रेडियो नेपालबाट भगवती देवीले शुम्भ निशुम्भ दानवको वध गरेको नाटक नियमित रूपमा प्रसारण गरिन्थ्यो । हामी पनि गाउँमा जहाँसुकै रमाइरहे पनि सो नाटक प्रसारण हुने समयमा भने घरमै जम्मा भएर एकाग्रपूर्वक खुसी हुँदै नाटक सुन्थ्यौं । नाटकले असत्यमाथि सत्यको विजय भएरै छोड्ने सन्देश दिन्थ्यो ।

आहा ! संकटका बीच पनि हर्षोल्लासमय वातावरणले सबैको मन प्रफुल्लित भइसकेको छ । सहर बजारमा नीलो आकाशमा चंगा देखिन थालेका छन् । गाउँघरमा पिङ बनाउने हतारो सुरु भइसकेको छ । सहरबाट घरगाउँ फर्किन थालिसकेका छन् । कोरोना महामारीका कारणले होला, विदेशमा रहेका नेपाली दाजुभाइ स्वेदश फर्कने क्रममा भने केही कमी आएको छ । त्यसैले उनीहरूको घरपरिवारमा भने दसैंको उल्लासमय वातावरणमा खल्लोपन छ । यद्यपि, स्वदेशमा हुने आफन्तहरूले दसैं मनाउने तयारीलाई खासै कमी आउन दिएका छैनन् ।

चौतर्फी घरआँगन चिटिक्क बनाइएको छ । बाटाघाटा सफासुग्गघर बनाउन थालिएको छ । घरका भित्ता रंगाइएको छ । हरेकको भान्सामा थरी थरीका परिकार पाक्न थालिसकेका छन् । सर्वत्र उल्लास र मनमोहकता छाएको छ । त्यसैले त, दसैं आइसकेको छ । आहा ! कति सुन्दर मौसम, कति सुन्दर वातावरण ! कसको मन प्रफुल्ल नहोला र ?

बिहान घरघरमा नियमित रूपमा नै पूजापाठ भइरहेका छन् । असोज शुक्ल प्रतिपदादेखि दसैंमीसम्म १० दिन पूजापाठ गरी मनाइने हुँदा पनि धार्मिक रूपमा यो चाडको विशेष महत्व छ । असत्यमाथि सत्यको विजय भएको खुसियालीमा यो चाड मनाइने भएकाले हामी सबै जना सत्यको बाटोमा हिँड्नुपर्छ भन्ने सन्देश समेत यो चाडले दिने गरेको छ । हामीले यो चाड मनाइरहँदा सबै मिलेर सत्मार्ग, इमानदारिता र नैतिकताको बाटोमा हिँड्ने प्रण गर्नुपर्छ । सबै मिलेर कोरोनामाथि विजयी हासिल गर्न सक्ने क्षमताको अभिवृद्धि होस् भन्ने कामना गर्नैैपर्छ । बडादसैंको आगमन सँगै सरकारमा बस्नेहरू सबैमा जनतालाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर काम गर्न सक्ने सद्बुद्धि पलाउन सकोस् भने आम नागरिकमा पनि सकारात्मक सोचको विकास हुन सकोस्, यही शुभकामना !

(Visited 123 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

बालिकालाई धान दिन्छु भन्दै घर लगे अनि यौन दुर्व्यवहार गरे

भक्तपुर । १२ वर्षीया बालिकालाई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा चाँगुनारायण नगरपालिका–५ छालिङ बस्ने ५२ वर्षीय भिम बहादुर बनलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । भिम बहादुरले...

प्रशासनमा नयाँ संस्कृति

सरल अर्थमा सुशासन सेवाको अनुभूति हो । सुशासन शब्द र परिभाषामा होइन अनुभूत गरिने विषय हो । शासकीय प्रणालीको वैधता यसैले सिद्ध गर्छ ।...

पेट्रोल र डिजलको मूल्य बढ्यो, अब पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर १२३

काठमाडौं । नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि गरेको छ । निगमले आइतबार राति १२ बजेपछि लागू हुने गरी पेट्रोल, डिजल, मट्टितेल र हवाई...

कोरोनाको दोस्रो लहरमा तहसनहस सेवा

न्युजिल्यान्डका प्रधानमन्त्री डेभिड क्लार्कले सरकारी सूचनाविपरीत घुम्दा पदबाट राजीनामा गरे । बेलायतका प्रधानमन्त्री जोन्सन सरकारले तोकेको मापदण्ड पालना गर्न राजकुमार फिलिपको अन्त्येष्टिमा सहभागी भएनन्...

प्रेस युनियनको मोबाइल डाक्टर सेवा सुरु

इटहरी । नेपाल प्रेस युनियन सुनसरीले जिल्लामा रहेका कोरोना संक्रमित सञ्चारकर्मीहरुलाई घरमै गएर परामर्श दिने भएको छ । प्रेस युनियन सुनसरीका अध्यक्ष पवन अधिकारीका अनुसार...

साताका लोकप्रिय समाचार

विवाह भोजमा जाँदा एकै घरका तीन जनाको गयो ज्यान

बलेवा । बागलुङको बडिगाड गाउँपालिका–४ मा एकैघरका तीन जनाको कोरोना सङ्क्रमणबाट मृत्यु भएको छ । उनीहरूको एक हप्ताभित्रै मृत्यु भएको हो । बडिगाड–४ को जलजलामा दुई...

कालीमाटी तरकारी बजार बन्द

काठमाडौं । पछिल्लो समय काठमाडौँ उपत्यकासहित देशभर कोरोना सङ्क्रमतिको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको भन्दै कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार बन्द हुने भएको छ । तरकारी बजार...

झलनाथ खनाल काेराेना जितेर घर फर्किए

काठमाडाैं ।  नेकपा (एमाले)का वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल आज निको भई घर फर्किएका छन् । कोभिड–१९ सङ्क्रमित भएपछि यही वैशाख १८ गते नर्भिक इन्टरनेशनल...

उपत्यकामा आजदेखि बिहान १० बजेसम्म पसल खुल्ने, पार्टी प्यालेसमा हुने विवाहमा रोक, अत्यावश्यक बाहेकका कार्यालय बन्द

काठमाडौं । कोभिड–१९ सङक्रमण रोकथामका लागि उपत्यकामा आज बिहानैदेखि लागू हुने गरी आगामी जेठ १३ गते राति १२ बजेसम्मका लागि निषेधाज्ञा थप गरिएको छ...

उच्च शिक्षामा प्रविधिमय समुदायको महत्व

प्रविधिमय समुदाय भनेको विभिन्न प्रविधिको माध्यमबाट विभिन्न वर्गको उपलब्धिमूलक सहभागिता जनाउँछ । अझ प्रभावकारीपूर्वक भन्नुपर्दा प्रविधिमय समाजअन्तर्गत प्रविधियुक्त समुदायभन्दा पनि फरक पर्दैन । अनि...

ट्रेन्डिङ

कपिलवस्तुमा महिलाको हत्या

कपिलवस्तु । कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिका–५ चन्द्रौटामा एक महिलाको गए राति हत्या भएको छ । चन्द्रौटाको पुरानो बजारमा डेरा गरी बस्दै आएकी दाङ सतवरिया घर...

कोरोना संक्रमण : कांग्रेसले सार्वजनिक महत्वको प्रस्ताव दर्ता गर्दै

काठमाडौं । कोरोना भाइरसको संक्रमणको जोखिममा नेपाल पनि रहेको भन्दै सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराउन नेपाली कांग्रेसले सार्वजनिक महत्वको प्रस्ताव दर्ता गर्ने भएको छ । सांसद...

७ वर्षपछि मात्रै अंगीकृत नागरिकता दिने निर्णयको प्रदेश २ मा बिरोध

जनकपुरधाम । नेपाली पुरुषसँग विवाह गरेकी विदेशी महिलालाई ७ वर्षपछि मात्रै नेपाली नागरिकता दिने निर्णयको प्रदेश २ का प्रदेशसभा सदस्यहरुले बिरोध जनाएका छन् ।...

बाला चतुर्दशीमा पशुपतिमा दीपदान गर्न नपाइने

काठमाडौँ । प्रत्येक वर्ष मार्गशीर्ष कृष्ण त्रयोदशीका दिन दिवङ्गत पितृका नाममा पशुपतिनाथ मन्दिर क्षेत्रमा गरिने दीपदान यस वर्ष कोरोना महामारीका कारण नहुने भएको छ...

वरिष्ठ कवि वासु शशी र डा.कुमारबहादुर जोशीको शालिक अनावरण

  कपिलवस्तु । वासु शशी स्मृति परिषद्को आयोजना र लुम्बिनी वाङमय प्रतिष्ठानको सह आयोजनामा कपिलवस्तुको कपिलधाममा आइतबार वरिष्ठ कवि एवम् नाटककार वासु शशी र वरिष्ठ...

खर्चिलो बन्दै आन्दोलन र समर्थन

चितवन । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिनिधिसभा विघटन गरेपछि शक्ति प्रदर्शनका नाममा गरिने समर्थन र विरोधका कार्यक्रम...

कोरोना संक्रमण समुदायस्तरमा फैलनबाट रोक्न आयोगको आग्रह

काठमाडौँ । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले सङ्क्रामक रोग समुदायस्तरमा फैलनबाट रोक्न, आम नागरिकको स्वास्थ्यको अधिकार र भयरहित वातावरणमा बाँच्न पाउने अधिकार संरक्षणका लागि संवेदनशील...

प्रदेश २ मा थप १९६ मा कोरोना संक्रमण पुष्टि, संक्रमित १५७३

जनकपुरधाम । पछिल्लो २४ घण्टामा प्रदेश नम्बर २ मा १ सय ९६ जना व्यक्तिहरुमा कोरोना संक्रमणको पुष्टि भएको छ । सप्तरी जिल्लामा ६ जना, सिरहा...

पाँचथरमा एक हप्ता थपियो लकडाउन

पाँचथर । जिल्लामा कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को संक्रमण थप फैलिन नदिन १२ भदौदेखि १८ भदौ मध्यरातीसम्म लगाइएको लकडाउन थप एक हप्ता लम्ब्याइएको छ...

नगरपालिकामा भ्रष्टाचार भएको भन्दै नेकपा कार्यकर्ताले निकाले मसाल जुलुस

सर्लाही । सिर्लाहीको हरिपूर्वा नगरपालिकामा भ्रष्टाचार भएको भन्दै्र नेकपा हरिपूर्वाले मसाल जुलुस प्रदर्शन गरेको छ । हरिपूर्वा नगरपालिका वडा नं. १ स्थित नयाँ बजार...

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भारतमा, मोदीले गरे स्वागत

भारत । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प दुई दिने औपचारिक भ्रमणको क्रममा सोमबार भारत आइपुगेका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पलाई भारतीय संस्कृति झल्कने विभिन्न झाँकीका साथ...

वुहानमा रहेका नेपालीलाई लिन ३ फागुनमा निगमको वाइडबडी चीन जाने

काठमाडौं । सरकारले चीनको वुहानस्थित कोरोना भाइरस प्रभावित क्षेत्रबाट उद्धार गरिने नेपालीलाई लिन ३ फागुनमा नेपाल एयरलाइन्सको वाइडबडी (एयरबस ३३०) विमान पठाउने गरी तयारी...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 156 times, 1 visits today)