Thursday, June 24, 2021
Home भर्खरै सुँक्कसुँक्क गर्दै लुकुण्डोल

सुँक्कसुँक्क गर्दै लुकुण्डोल

स्थलगत

,

युमाश शेर्पा

घरको ढोका निस्कनेबित्तिकै ३२ वर्षीय शेष नगरकोटीको मन खिन्न हुन्छ । झुपडीनिर डिपीसीमात्रै गरिराखेको अधुरो घरले गिज्याइरहेझैं लाग्छ, उनलाई ।

‘डिपीसी गरेकै दुई वर्ष हुन लाग्यो,’ डण्डी ठड्याइएको शून्य भूइँतिर हेर्दै शेष भन्छन्, ‘बाटो छैन, त्यसैले घर बनाउन पनि सकिरहेको छैन ।’

भन्नैपर्दा २४ घरमात्रै भएको लुकुण्डोल पुग्न बज्रबाराहीस्थित ललितपुर गोदावरी नगरपालिका मुख्य कार्यालयबाट पाँच किलोमिटर पनि टाढा छैन । दुर्गम गाउँझैं लाग्ने लुकुण्डोल गोदावरी नगरपालिका–९ पर्छ । तर, ‘बत्तीमुनिको अँध्यारो’को परिवेशभित्र यहाँका जनता बाँचिरहेका छन् ।

‘अलि पढेलेखेकाहरू बाहिर बस्छन्, त्यतै काम गर्छन्,’ कक्षा १० सम्म पढेको बताउने शेष सुनाउँछन्, ‘हामीले के गर्ने ? एकजनाले मात्रै बोलेर हुँदैन ।’

बिजुलीको पोल गाडेको बाह्र वर्षसम्म बत्तीको लाइन आएन । चापागाउँ पश्चिमतिर पर्ने लुकुण्डोल झलमल्ल हुन थालेकै भर्खर तीन वर्ष लाग्दै छ । अन्य दुर्गम गाउँजस्तै लुकुण्डोलको गुनासो पनि त्यही छ, ‘चुनावका बेला भोट माग्न आउँछन्, त्यसपछि कोही पनि आउँदैछ ।’

१२ वैशाख २०७२ को भूकम्पले गाउँका अधिकांश घर ढाल्यो । लुकुण्डोल झेपडीमा परिणत हुन पुग्यो । अहिले गाउँले चौधरी ग्रुपले बनाइदिएको टहरामा आश्रित छन् । पक्की घर नगण्य बनेका छन् ।

यहाँ खानेपानी सुविधासमेत छैन । वर्षायाम लागेपछि टहराबाट बग्ने पानी संकलन गरेर प्रयोगमा ल्याउने गरेको स्थानीय युवा शेष सुनाउँछन् । ‘खरको छानो भइदिएको भए त्यो पानी पनि कहाँ पाउनु ?’ जस्तापाताको छानो हेर्दै उनले भने, ‘अरु बेला यहीँ नजिकैको खोल्साबाट ल्याउने गरेका छौं ।’

विशेष पर्वका रूपमा कुनै पनि जात्रा नमान्ने बताउने ५६ वर्षीय गोपाल नगरकोटीका छोरा कृष्णकुमार ‘गाउँमै सबैभन्दा बढी पढेलेखे’मध्ये गनिन्छन् । तर, छोराले ‘कहीँ पनि जागिर नपाए’पछि गोपाल खिन्न देखिन्छन् । बज्रबाराही ‘कुलदेउता’ मान्ने स्थानीयले लुकुण्डोलमा मन्दिर नै स्थापना गरेका छन् ।

‘पन्ध्र कक्षा पढ्नेले त कुनै काम पाएन, अब के भन्ने ?’ उनले छोरो कृष्णतिर देखाउँदै थपे, ‘अरुको के कुरा गर्नु ?’
प्याङगाउँस्थित जनभावना क्याम्पसबाट व्यवस्थापनमा स्नातक कृष्णकुमार नगरकोटीले ‘जागिर’को लागि धेरै ठाउँ धाए । तर, काम पाएनन् ।

‘दुई–तीन ठाउँमा जागिरको ट्राइ गरें तर पाइएन,’ अहिले गाउँठाउँमै ज्यामी काम गरिरहेको सुनाउने कृष्ण भन्छन्, ‘त्यसपछि कतै पनि प्रयास गरिनँ, जागिर पाए भने अवश्य पनि गर्नेछु ।’ शिक्षणमा रुचि राख्ने उनी अहिले आफ्ना बुबासँगै ज्यामी काममा निस्कने गरेका छन् ।

इतिहासै खोतल्हो भने लुकुण्डोलको कथा सयौं वर्ष पुरानो लाग्छ । आफूहरू ‘कहाँबाट आएका हौं ?’ भन्ने स्थानीय ठ्याक्कै भन्न सक्दैनन् । डाँडाबीच खाल्डोको गाउँमा कमैको नजर पर्ने गरेका छन् ।

सडक सञ्जालले नछोएकोले गाउँलेलाई नजिकैको चापागाउँ बजार पुग्नसमेत झन्डै एकघण्टा लाग्छ । हिँडेरै जाने हो भने यहाँ पुग्न नक्खु खोला बाटो प्रयोग गर्दा फरक पर्दैन ।

लुकेको हो वा लुकाइएको ? त्यो त समयले नै बताउँला † तर, लुकुण्डोल ‘हाइकिङ’का लागि सुन्दर गाउँ हो । पर्यटकीय प्रवद्र्धन गर्ने हो भने ‘एकरात घरबास’ अर्थात् ‘वान नाइट होमस्टे’ लागि प्रबल सम्भावना बोकेको छ, लुकुण्डोलले ।

‘पर्यटक पुग्न थालेपछि स्थानीय जीवनस्तर स्वतः उकासिनेमा शंकै छैन,’ गाउँठाउँ डुलेर त्यसलाई क्यानभासमा उतार्दै आएका कलाकार सुरेम देशार भन्छन्, ‘त्यो हिसाबले लुकुण्डोले पनि सम्भावना देखाएको छ ।’

‘चित्रयात्री’ देशार प्रायः पुराना गाउँवस्ती घुमिरहन मन पराउँछन् । यही मेसोमा उनको नजरमा पछिल्लो समय परेको गाउँ हो, लुकुण्डोल ।

‘आन्तरिकसँगै बाह्य पर्यटनको दृष्टिले यो ठाउँ उत्तम छ,’ अघिल्लो दिनमात्रै यहीँको ‘स्पट’ चित्र बनाएका कलाकार देशारले सुनाए, ‘अब विस्तारै यहाँँको विकास हुनेमा हामी आशावादी छौं, धेरै गाउँ सुरुमा यसरी नै ओझेलमा थिए । तीमध्ये घलेगाउँ पनि एक थियो, अहिले घलेगाउँ पर्यटक क्षेत्रमा प्रसिद्ध बन्न पुगेको छ ।’

हुन त, लुकुण्डोलका लागि सडक–खानेपानी तड्कारो आवश्यक भएको वडाध्यक्ष आत्मराम थापा क्षेत्रीलाई थाहा नभएको हैन । उनी बिनापूर्वाधार बाटो खनिएको कच्ची सडक लुकुण्डोलसम्म पु¥याइएको बताउँछन् । ‘सोही कारण गाडी गुडाउन सहज पक्कै छैन,’ वडाध्यक्ष क्षेत्री भन्छन्, ‘इटाइटीभन्दा डुकुछापबाट बाटो लान उपयुक्त हुने भएपछि काम अघि बढाइएको छ ।’

स्थानीयस्तरमा जागरण नआउँदा विकास निर्माण अलपत्र पर्ने अवस्था आउने विश्लेषण गर्छिन्, लुकुण्डोल वडा सदस्य वडासदस्य दुर्गा सुनुवार नेपाली ।

‘बिना हस्तक्षेप विकास निर्माणका काम अघि बढ्नै सक्दैन,’ उनी भन्छिन्, ‘हरेक क्षेत्रमा यो गाउँ ओझेल परेको छ, यसप्रति स्थानीय तहको ध्यानसमेत पुग्न सकेको छैन ।’

खेतीपातीमा खासै निर्भर हुन नसकेका स्थानीयसँ ज्यालादारी र मजदुरीबाहेक विकल्प छैन । जिविकोपार्जनमै बढी ध्यानकेन्द्रित भएका कारण पनि गाउँठाउँको विकास निर्माणप्रति स्थानीय पहल हुन नसकेको वडासदस्य नेपाली बताउँछिन् ।

अब भने समस्या समाधान गर्ने पक्षमा उभिएका छौं

गजेन्द्र महर्जन, मेयर, गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर

सहरी क्षेत्रबाट नजिक भएर पनि लुकुण्डोल दुर्गम ठाउँ नै हो । त्यहाँ खासै धेरै वस्ती पनि छैन । त्यस्तै, २०–२५ घर होलान् । अलिक खाल्डोमा रहेको हुनाले भौगोलिक हिसाबले विकटझैं लाग्छ ।

खानेपानीको समस्याभन्दा लुकुण्डोलमा अझैसम्म पनि सडक सञ्जाल पुग्न सकेको छैन । जसका कारण स्थानीयलाई निकै समस्या छ । सडक बन्न नसकेको र भौगोलिक विकटताकै कारण त्यहाँ खानेपानी समस्या भएको हो । त्यो समस्या यसपटक समाधान गर्ने पक्षमा हामी छौं ।

सडक स्तरोन्नतिलाई पनि प्राथमिकतामा राखेका छौं । यसबाहेक पर्यटकीय दृष्टिकोणको हिसाबले देवीचौरमा ‘होमस्टे’ थालनी गर्दैगर्दा लुकुण्डोललाई हामीले प्राथमिकतामा राखेका छौं ।

(Visited 199 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

घरमा सुतिरहेकाे बेला आएको पहिरामा पुरिएर तीनको मृत्यु

  राेल्पा ।  अविरल वर्षापछि गएको पहिरामा परी रोल्पा नगरपालिका–९ लिउनमा तीनजनाको ज्यान गएको छ । घरमा सुतिरहेको अवस्थामा घरमाथिबाट आएको पहिरामा पुरिएर उनीहरुको मृत्यु...

देश गम्भीर संकटतर्फः पाँच दल

काठमाडौं । विपक्षी गठवन्धनमा आबद्ध पाँच राजनीतिक दलले सरकारको स्वेच्छाचारिताका कारण देश गम्भीर संकटतर्फ अग्रसर भएको निष्कर्ष निकालेका छन् । नेपाली कांग्रेस, माओवादी केन्द्र, उपेन्द्र...

२० मन्त्री पदमुक्त हुने सर्वोच्चको अन्तरिम आदेशपछि राजनीतिक दलहरुको यस्तो आयो प्रतिक्रिया

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटनपछि दुईपटक गरिएको मन्त्रिपरिषद् विस्तारलाई बदर गरेको छ । प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा र न्यायाधीश प्रकाशकुमार ढुंगानाको संयुक्त इजलासले अन्तरिम...

चुस्त प्रशासन जरुरी

निर्वाचनका लागि सरकारले गर्ने विभिन्न तयारीहरूमध्ये प्रशासनिक तयारी सबैभन्दा महŒवपूर्ण र प्रभावकारी हुन्छ । निर्वाचन सम्पन्न गर्ने कार्यकारी भूमिका मूलतह प्रशासन संयन्त्रको रहन्छ ।...

प्रारम्भिक छनोटमा ५० खेलाडी

काठमाडौं । नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कुवेती प्रशिक्षक अब्दुल्लाह अलमुताइरीले आसन्न साफ च्याम्पियनसिप र एएफसी एसियन कप छनोटको अन्तिम राउन्डका लागि ५० सदस्यीय प्रारम्भिक...

साताका लोकप्रिय समाचार

स्थानीय जातका गाईको गहुँत र लसुन, प्याज खाँदा कालो ढुसीबाट बच्न सकिने

  काठमाडाैं ।   स्थानीय जातका गाईको गहुँत (गोमुत्र) मा नयाँ भेरियन्टसहितको कोरोनासँगै देखिएको कालो ढुसीबाट बचाउने गुण रहेको यस क्षेत्रमा अध्ययनरत व्यक्तिले बताएका छन् ।...

मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा एक अर्बको क्षति, वर्षा नसकिउन्जेल पानी नआउने

  काठमाडाैं ।  निरन्तर वर्षापछि गएको पहिराले मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा र एक अर्ब रूपैयाँ भन्दा बढीको क्षति भएको छ । आयोजनाका मुख्य संरचना सुरुङ र...

प्रजातान्त्रिक संस्कारको अपरिहार्यता

नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन केन्द्रित भएर बहस चल्न थालेका छन् । पटकपटक स्थगित हुँदै र समय तोकिँदै गरेको नेपाली कांग्रेस पार्टी महाधिवेशन सबैको आँखामा परेको...

अब निर्माण क्षेत्र र उद्योग खुला

काठमाडौं । सरकारले कोरोना नियन्त्रणका लागि जारी निषेधाज्ञालाई क्रमशः खुकुलो बनाउँदै जाने नीति तय गरेको छ । कोभिड–१९ व्यवस्थापन निर्देशक समितिको दोस्रो बैठकले निर्माण...

रियलमा रामोस युग अन्त्य

मड्रिड । स्पेनिस क्लब रियल मड्रिडका सर्वाधिक सफल कप्तान सर्जियो रामोसले क्लब छाडेका छन् । रियलले बुधबार नै विज्ञप्ति जारी गर्दै रामोसले क्लब छाड्ने...

ट्रेन्डिङ

दाहाल–नेपाल समुहको शक्ति प्रदर्शन सुरु

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी, नेकपा दाहाल–नेपाल समूहको शक्ति प्रदर्शन सुरु भएको छ । माइतीघर, पुल्चोक, त्रिपुरेश्वर, केशरमहल र जमलबाट जुलुस निस्किएका छन् । ती...

तत्कालीन डिभिजन सडक कार्यालय प्रमुखमाथि चार करोड बिगो कायम गर्दै मुद्धा दायर

काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले डिभिजन सडक कार्यालय विराटनगर मोरङका तत्कालीन डिभिजन प्रमुख जीतेन्द्रकुमार चौधरीले पदीय मर्यादाविपरीत सडकका विभिन्न आयोजनामा अनियमितता गरी अकूत...

राजनीतिक सामग्री बनेको कोरोना खोप

कोरोनाको महामारीलाई नेपाललगायत विश्वव्यापी नै एकदम गम्भीर रूपमा हेरिएको छ । विगत १ वर्षदेखि धेरै गतिविधि ठप्प भएकाले खोपलाई विश्वले अँध्यारो गुफाको एक छेउमा...

रोगको चपेटामा इलामका सुन्तला बगान

इलाम । इलाम नगरपालिका आठ महभिरका किसान उमेश महत आम्दानीको मुख्य स्रोत रहेको सुन्तलामा रोगले आक्रमण गरेपछि आउँदा वर्षमा वैकल्पिक खेती गर्ने कि भन्ने...

कालिकोटमा थपिए ७ जना कोरोना संक्रमित

कालिकोट । जिल्लामा थप सात जनामा कोरोनाको पुष्टि भएको छ । जिल्लाको महाँवै गाँउपालिका वडा नंं ४ की चार महिने बालकसहित थप सात जनामा...

बर्दिबासमा हिजो प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएका सञ्जय न्यौपानेको मृत्यु

काठमाडौं । महोत्तरीको बर्दिबासमा हिजो प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएका सञ्जय न्यौपानेको मृत्यु भएको छ । बर्दिबास नगरापालिका–१ घर भएका ४२ वर्षीय न्यौपानेको उपचारका...

कोरोना संक्रमणबाट इलामकी एक महिलाको मृत्यु

इलाम । कोरोना भाइरस संक्रमणबाट इलामकी एक महिलाको मृत्यु भएको छ । इलामको देउमाई नगरपालिका–६ की ५५ वर्षीया महिलाको मृत्यु भएको हो । पीसीआर परीक्षण...

खाना बनाउन सिक्दै लकडाउनमा उषा

काठमाडौं । अभिनेत्री उषा खनाल यतिबेला दाङको लमहीस्थित आफ्नै घरमा छिन् । विगतमा म्युजिक भिडियो र सिनेमाको छायांकनले परिवारलाई समय दिन उनले पाएकी थिइनन्...

छायांकन नरोकेपछि प्रहरीको हस्तक्षेप

काठमाडौं । जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंको निर्देशनलाई उलंघन गर्दै धमाधम चलचित्र, टेली चलचित्र तथा म्युजिक भिडियोको छायांकन गरिएपछि यस्तो छायांकनमा प्रहरीले रोक लगाएको छ...

व्यावसायिक उडान भर्न १२ वटा वायुसेवा कम्पनीको प्रस्ताव

मधुजंग पाण्डे काठमाडौं । सरकारले आगामी १ भदौबाट हवाई उडान सञ्चालनको अनुमति दिएसँगै अहिले विभिन्न वायुसेवा कम्पनीले अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक उडान भर्न प्रस्ताव गरेका छन् ।...

उपत्यकामा जोर विजोर नियममा थप कडाई

काठमाडौं । लकडाउनको नयाँ मोडालिटी जोर विजोर प्रणालीलाई महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाले काठमाडौं उपत्यकामा थप कडाई गरेको छ । जोर विजोर प्रणालीको पूर्णपालना नभएको...

ई-पेपर

1

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 175 times, 1 visits today)