Saturday, September 25, 2021
Your Ads Here
Homeसमाजसात गाउँमा बखुं मन्त जात्रा

सात गाउँमा बखुं मन्त जात्रा

,
sharethis

प्राचीनकालमा स्वयम्भू महाचैत्यसामुन्ने एकजना ऋषिले यज्ञ गरिरहेको समय त्यहाँका सबै परेवा नैकाप वैष्णवी पीठसँगै रहेको रुखमा बस्न गएछन् ।

एकैचोटी यति धेरै परेवा रुखमा बस्न आएको देखेर एकजना व्याधाले गुलेलीले हिर्काएर एउटालाई घाइते बनाइदियो । परेवाले आफ्नो ज्यान बचाउने प्रयास गर्दै उडेर जाँदा पीठसँगै रहेको यज्ञ कुण्डको होममा पर्न गएछ । जसले गर्दा परेवाको ज्यान गयो ।

धर्मका निम्ति गरेको यज्ञकुण्डमा निर्दोष परेवाको प्राण गएकोले ऋषिले ‘बखुं मन्त’ अर्थात् ‘परेवा म¥यो’ भन्दै प्रायश्चित गर्दै प्रत्येक वर्ष मंसिर शुक्ल दशमीका दिन जात्रा मनाउने परम्परा बसालेको कथन छ ।

मंसिर शुक्ल अष्टमीदेखि दशमीसम्म मनाइने जात्रालाई ‘बखुं मन्त’ भन्ने शब्दलाई लिएर पछि ‘बखुंमद’ जात्रा हुन गएको किम्बन्ती छ । मंसिर शुक्ल अष्टमीलाई ‘बखुंमद’ अष्टमी पनि भन्ने गरिन्छ । सात गाउँमा गरिने जात्रा भएकाले यसलाई ‘सात गाउँको जात्रा’ पनि भनिन्छ ।

नेपाल एकीकरणअघि कान्तिपुर दक्षिण पश्चिममा सतुंगल, मच्छेगाउँ, बोसिगाउँ, न गाउँ, पांगा, ल्होकोट र कीर्तिपुर छुट्टाछुट्टै देश थिए । यही सात गाउँ देशका आदिवासी नेवारले मुख्य जात्राका रूपमा मान्ने ‘बखुंमद’मा देउलालाई थकाली बनाएर भोज खाने जात्रा र पश्चातापस्वरुप राँगो बलिदिएर जात्रा मनाइन्छ । सात गाउँले जात्रा पांगाबाहेक ६ वटा गाउँमा ‘बखुंमद’ अष्टमीदेखि दशमीसम्म भव्य रूपमा मनाइन्छ । पांगामा भने सप्तमीदेखि दशमीसम्म मनाउने परम्परा रहिआएको छ ।

‘बखुंमद’ सात गाउँले जात्रामा मुख्यगरी अष्टमीका दिन छ्वयलाभू, नवमी र दशमीका दिन सिन्हः याः सिन्दुर जात्रा गरी तीन दिन मनाइन्छ । सप्तमीदेखि पाँगाको बालकुमारी कीर्तिपुरको बाघ भैरव र इन्द्रयाणीको खटलाई ७ थरका नेवारले पूजा गरिसकेपछि बोकेर जात्रा गर्दै बल्खु पीठमा ल्याउँछन् ।

त्यस्तै, सतुंगल वैष्ण्वीदेवी र मच्छेगाउँको गणेशको खट पनि त्यहीं राख्न ल्याउँछन् । अनि, बोसिगाउँ र ल्होकोटबाट सिङ नभाँचिएको निख्खर कालो बोका ल्याएर विष्णुदेवीलाई बल्खु पीठमै बलि दिइन्छ । बलि दिँदा नाय्खिं, धिमे, कांहा, बाँसुरीजस्ता परम्परागत बाजा बजाउँदै भव्य पुजा गरिन्छ ।

‘बखुंमद’ जात्राको अन्तिम दिन सिन्दुर जात्रा गर्दै दशमीका दिन न्हगाउँमा बालकुमारी, कीर्तिपुरमा इन्द्रायणी, मच्छेगाउँ र सतुंगलमा विष्णुदेवी खट जात्रा गरिन्छ । मंसिर शुक्ल चौथीका दिन पीठमा हाँस र सप्तमीका दिन बलि दिइएको राँगोको मासु थलथले बनाएर ‘लाखेपा’ भनी लाखेलाई खुवाउन पालो बस्ने चलन छ

त्यही बलि दिइएको बोकाको मासु पोलेर छ्वयला बनाएर रक्सी, जाँडसँगै चिउरा खाएर छ्वयलाभू मनाउने चलन छ ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   दसैंमा टिकाकाे साइत बिहान १० बजेर ०२ मिनेटमा

नवमीका दिन कुछेँ गुथियारको नेतृत्वमा भाजंगाल, विष्णुदेवी र बालकुमारीका खट सिन्दुर जात्रा गर्दै पांगा द्यःफल्चा देवताको पारीमा पु¥याइन्छ । देश परिक्रमा गराइसकेपछि बाजा बजाउँदै नाच्दै जात्रा सकाउने परम्परा छ ।

गुथियारले कीर्तिपुर, मच्छेगाउँ, बल्खु पीठमा नौथरी गेंडागुडीका साथै जिउँदो भंगेरालाई दनदनी बलिरहेको यज्ञकुण्डमा आहुति दिएर होम गर्छन् ।

बखुंमद जात्राको अन्तिम दिन सिन्दुरजात्रा गर्दै दशमीमा दिन न गाउँमा बालकुमारी, कीर्तिपुरमा इन्द्रायणी, मच्छेगाउँ र सतुंगलमा विष्णुदेवीको खट जात्रा गरिन्छ भने बोसि गाउँ, ल्होक्वतमा भैरव र नैकापमा कालीको खट जात्रा भव्य मनाउने गरिन्छ ।

बल्खु पीठमा ल्याइएका सबै देवताका खट सबैभन्दा पहिला सतुंगलका जोगी, द्यःला, अनि द्यःननीका गुथियारले पालैपालो पूजा गरिसकेपछि मात्र सर्वसाधारणले पूजा गर्छन् ।

सात गाउँले जात्राको मौलिक विशेषता भनेकै देउलालाई ‘थकाली’ बनाएर भोज खानु हो । यो पुरानो परम्पराबाट के बुझ्नुपर्छ भने नेवार समुदाय आदिमकालदेखि नै ठूलो जात, सानो जात र छुवाछुतजस्ता भेदभाव नभएको समाज हो ।

सात गाउँले जात्रा ‘बखुंमद’ अष्टमीदेखि दशमीसम्म तीनतल्ले पेगोडा शैलीको मच्छेगाउँका विष्णुदेवीको खट जात्रा गरिन्छ । अष्टमीका दिन राँगो काटेर चोखो नितो गरी छ्वयालाभू मनाउँछन् । नवमीका दिन नौबाजा बजाएर देश परिक्रमा गर्दै बल्खु पीठमा लाने समयमा देवताका पुजारी देशारले खड्ग र कलश समाई चारैतिर भात छर्दै मनाउँछन् ।

सात वटा चिराग, नाय्खिं बाजा बजाउँदै कीर्तिपुर, पांगा, सतुंगल, ल्होंखा र बोसिगाउँ परिक्रमा गरेर बल्खु पीठमा पु¥याउने परम्परा रहिआएको छ ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   दसैंमा टिकाकाे साइत बिहान १० बजेर ०२ मिनेटमा

अष्टमीदेखि दशमीसम्म इन्द्रायणी जात्रा मनाउनेक्रममा दईवटामध्ये ठूलो खटमा इन्द्रायणी, विष्णुदेवी, महेश्वरी, कुमारी, बाराही, सिंहनी, व्याघ्रिनी र भैरव अनि अर्को खटमा गणेशलाई राखी नाय्खिं, धिमे, दाफा, कांहा र वथं बाजा बजाएर जात्रा गरिन्छ ।

मंसिर शुक्ल चौथीका दिन पीठमा हाँस र सप्तमीका दिन बलि दिइएको राँगोको मासु थलथले बनाएर ‘लाखेपा’ भनी लाखेलाई खुवाउन पालो बस्ने गर्छ । यही दिन प्रधानहरूले ‘हवंकिला’को नाममा पीठमा होम गर्छन् भने होममा एकजोडी भँगेरामा एउटालाई उडाउँछ भने अर्कोलाई होममा हाल्छन् ।

नवमीका दिन बकय् कवः, ग्वाः कवः र गःहे कवःका तर्फबाट तीनवटा घ्याम्पो जुधाई जात्रा गरिन्छ । दशमीका दिन सिन्दुर जात्रा गर्नेले ‘कुम्वःजा’ भनिने भात खुवाउने भनी बेल विवाह नगरेका कन्यालाई भात खुवाउँछन् ।

तपाइको प्रतिक्रिया

(Visited 254 times, 1 visits today)

आजको समाचार

राष्ट्रपतिबाट बजेटसम्बन्धी विधेयक प्रमाणीकरण

काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले बिहीबार चालू आर्थिक वर्षको बजेटसम्बन्धी विधेयक प्रमाणीकरण गरेकी छन् ।प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमालेको नाराबाजीबीच बिहीबार प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभामा...

सहकारीमूलक संघीयता

विश्वमा भिन्नभिन्न प्रकारका संघीय शासन प्रणाली प्रचलनमा रहेका छन् । सरकारका तहबीच अन्तरजेलित, अन्तरनिर्भर र अन्तरसम्बन्धित जिम्मेवारी पूरा गर्न सहयोगात्मक सम्बन्ध, समन्वय र सहकार्य...

सुदूरपहाडमा भूकम्पको धक्का

बैतडी ।  बैतडीसहित सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लामा आज भूकम्प गएको छ । राति ८ बजेर ४० मिनेटमा गएको भूकम्पले बैतडी, दार्चुला र बझाङलगायत जिल्लामा धक्का...

माफिया, तस्कर र बिचौलियाको सलबलाहट

नेपालमा केही अपवादलाई छाडेर अब वास्तविक रूपमा असल र इमानदार नेता पाउनै कठिन हुन थालेको छ । राजनीतिको आवरणमा अपराधीकरण यति धेरै बढ्न थालेको...

सार्क विदेशमन्त्रीस्तरीय बैठक अन्योल

काठमाडौं । अफगानिस्तानको सरकार परिवर्तनको असर दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन (सार्क)को विदेशमन्त्रीस्तरीय बैठकमा देखिएको छ । विदेशमन्त्रीस्तरीय बैठकमा अफगानिस्तानबाट पहिलाको सरकारको प्रतिनिधित्व नहुने...

साताका लोकप्रिय समाचार

एमाले महाधिवेशन: पदाधिकारीसहित केन्द्रीय सदस्य सबै निर्वाचित हुने

काठमाडौं । अध्यक्ष र केन्द्रीय सदस्य मात्रै महाधिवेशनबाट निर्वाचित गर्ने निर्णय गरेको एमालेले अब पदाधिकारीसहित सबै केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित हुने व्यवस्था गर्न लागेको छ...

खाद्यमा खेलबाड गर्नेमाथि कडा कारबाही गर

पूर्ण सरकारी स्वामित्वमा रहेको खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले काठमाडौंको आफ्नो गोदाममा वर्षौंसम्म थन्किएर रहेको कुहिएको झन्डै ५ सय मेट्रिक टन बास्मती चामल बिक्रीका...

अब माओवादी केन्द्रमा पनि अध्यक्ष र पदाधिकारी चयन निर्वाचनबाटै

  काठमाडौं । पार्टी गठन भएपछि राष्ट्रिय सम्मेलन र विशेष सम्मेलन भन्दै अहिलेसम्म महाधिवेशन नगरेको नेकपा माओवादी केन्द्र पनि निर्वाचित कार्यसमितिकै लाइनमा उभिएको छ । माओवादी...

असोज तीन,कालो दिन भन्दै सडकमा उत्रिए लोसपाका नेता कार्यकर्ता

  सप्तरी, राजविराज । संविधान प्रति असन्तुष्टी जनाउदै आएको लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीले आईतवार सप्तरीमा विरोधका कार्याक्रमहरु आयोजना गरेको छ । मुलुकका विभिन्न ठाउँमा संविधान दिवसका...

ट्रेन्डिङ

लिभ इन रिलेशनमा बस्नेहरुको विवाहपछिको यौन जीवन खल्लो

पछिल्लो समयत लिभ इन रिलेशनसिप निकै लयेकप्रिय हुँदै गएको छ शहरी क्षेत्रमा । केही अध्ययनहरुले लिभ इन रिलेशनमा बस्नेहरुको विवाहपछिको यौन जीवन निरस हुने...
1

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

तपाइको प्रतिक्रिया
(Visited 201 times, 1 visits today)