Tuesday, May 11, 2021
Home blog गोठमा गोरु छैन आँगनमा बाइक

गोठमा गोरु छैन आँगनमा बाइक

ध्रुव लम्साल,

गएको जेठमा रामचन्द्र काकाले हलगोरु बेचेछन् । विगत वर्षहरूमा गोरुको सिजन जेठमै सुरु हुन्थ्यो । जेठ नलाग्दै गोरु खोजेर हल बनाइसक्थे । आठ वर्षअघि चैत महिनामा चराउन लैजाँदा घोप्टेपहराबाट मान्के गोरु लडेर मर्दा धुरुधुरु रोएका थिए ती, काका ।

यसपालि उनले हाँसी–हाँसी गोरु मात्रै बेचेनन्, गोरु किन्ने गाहाकी (ग्राहक) तगारोबाट बाहिरिनेबित्तिकै भने, ‘बल्ल घाँडो पन्छियो ।’ गाउँका किसान हुन्, ती काका । खेतीबाहेक अरू काम छैन उनको । खेती गर्नलाई गोरु नभई सम्भव छैन, पहाडमा । तर पनि काका खुसी छन्, हल गोरु बिक्री भएकोमा । ‘खेती गर्ने मान्छे नभएपछि कसले पाल्ने ? चाहिए पैसा तिरेर हली, गोरु खोजउँला,’ गोरु बेच्नुको खास कारण खोले ।

सदरमुकाम धादिङबेंसीदेखि १३ किलोमिटर माथि निगालपानीगाउँका प्रत्येक घरमा एक हल गोरु र एउटा भैंसी अनिवार्य हुन्थ्यो, विगतमा । यो गाउँलेलाई खेतीपातीमा सघाउने माध्यम मात्रै थिएन, प्रतिष्ठाको विषय पनि हुन्थ्यो । जसको घरमा गोरु छैन, उसलाई सिल्ली भन्थे गाउँलेहरू । त्यही गाउँमा अहिले मुस्किलले ३ हल गोरु भेटिन्न । स्थिति ठ्याक्कै उल्टिएछ । जसको घरमा हल गोरु छैन, त्यो चाहिँ सुखी अरे । रामेश्वर काका, पशुपति हजुरबा, देवमणि काकालगायतका गोठमा पनि गोरु बाँध्ने ठाउँमा सुकेको खोस्टा राखिएको छ । सायद, उनीहरू पनि सुखीको सूचीमा दर्ता हुँदै छन् ।

एक दशकमा गाउँको मुहार गजबले फेरिएछ । बाबुपुस्ताहरू खेती गर्ने झन्झटबाट मुक्ति चाहँदै छन् भने छोरापुस्ता काठमाडौंबाट घर जाँदा सार्वजनिक सवारीसाधन चढ्न झिँझो मान्छन्

भैंसीको मोल ह्वात्तै बढेको रहेछ । पाडीको माउ लैनो भैंसी बेच्नेले ९० हजार पाउँछ । तर, ९० हजार लिन चाहने सा-है कम । कृष्ण काकाले भने, ‘भैंसी पाल्नभन्दा ५० रुपैयाँ मानाको दूध किनेर खानै सजिलो ।’

एक दशकमा गाउँको मुहार गजबले फेरिएछ । बाबुपुस्ताहरू खेती गर्ने झन्झटबाट मुक्ति चाहँदै छन् भने छोरापुस्ता काठमाडौंबाट घर जाँदा सार्वजनिक सवारीसाधन चढ्न झिँझो मान्छन् । पशुपति हजुरबाको घर हालसालै बनेको धुलौटे सडकबाट सबैभन्दा नजिक पर्छ । चाडबाडमा उनको आँगन काठमाडौंका ‘लोकल डन’हरूले सञ्चालन गरेको पार्किङस्थल जस्तै देखिन्छ । गएको दसैंमा पनि उनको आँगनमा नौओटा बाइक थिए ।

मोहोर सस्तोमा पाँच पाथी नुन किन्न दिन बिताएर धादिङबेंसी आउने बूढापाकाहरू इतिहासको साक्षीका रूपमा सतीसाल झैं खडा छन् । तर, छोरापुस्तालाई त्यही बजार हिँडेर जान अल्छी लाग्छ या ‘सक्दैनन्’ । २० युनिट बिजुलीको न्यूनतम् महसुल ८० रुपैयाँ तिर्न १२० रुपैयाँ मूल्यको एक लिटर पेट्रोल खर्चिनेहरू धेरै भेटिए, आउँदा–जाँदा बाटोमा ।

अहिले गाउँका मान्छेको प्रस्ट देखिने आम्दानी केही छैन । तर, उनीहरू यति सौखिन भइसकेछन् कि दिनमा चार पटक २० रुपैयाँ कपको चिया पिउँछन् । मकै भुट्ने हाँडी धेरैको घरमा विगत सम्झाउने वस्तुको रूपमा मात्रै भेटिने अवस्था भएछ । ‘चिया खाएपछि भोक टर्छ, मकै भुट्न छाडेको त पाँच वर्ष भइसक्यो,’ घनु काकाले भने ।

सहरमा बसेको ठिटो गाउँ पुग्दा त्यहाँकाले सहरको खबर (विशेष राजनीति) सोध्ने गर्थे, तर अहिले त्यो पनि इतिहास भइसकेको छ, बूढापुस्तासमेत यति जानकार छन् । घर आउन किन ढिला गरेको भनेर पनि सोध्दैनन्, नौबीसेमा जाम परेको उनीहरूलाई पहिल्यै थाहा हुन्छ । राजनीतिक अनुमान त झन् धेरै । आफूलाई मन नपरेको पार्टीनेता टिभीमा देखिँदा टिभी नै फुटालौं झैं गर्छन् ।

बडो गज्जब रहेछ गाउँको दैनिकी । उठ्ने र सुत्ने समयमा परिवर्तन भएको छैन । तर, काम गर्ने ‘स्टाइल’ फरक छ । अहिले पनि ५ नबज्दै ओछ्यान छाडिसक्छन्, गाउका मान्छे । तर, पहिलाजस्तो तीन घन्टा गोठमै हराउँदैनन् ।

एफएम रेडियोमा काया–कैरन आउँदा बस्तुलाई घाँस, पात, भकारो सकेर स्टिलको गिलासमा चिया लिएर बसिसकेका हुन्छन् । हुलाकमा काम गर्ने डवाडी भान्दाइलाई जिल्लाभरकाले बाटोमा भेट्दा नमस्कार गर्थे । किनकि, उनको झोलामा परदेसिएका आफन्तको चिठी हुन्थ्यो ।

प्रविधिमा भएको विकासले अहिले उनको ‘क्रेज’ पनि स्वात्तै घटाइदिएछ । ‘हात–हातमा मोबाइल भएपछि किन चाहियो हुलाक, किन गर्ने डवाडीलाई फोकटमा नमस्कार,’ डवाडी भान्दाइले आफ्नै बारेमा गाउँलेले गरेको कुराकानीको एक अंश सुनाए ।

गाउँका मान्छे सौखिन मात्रै होइन, सचेत पनि रहेछन् । मोटरबाटो, बिजुलीबत्ती र सामुदायिक रेडियोको प्रभाव हो जस्तो लाग्छ, यो परिवर्तन आउनुमा । मोटरबाटो खन्ने कुरा गर्दा बारी सकिन्छ भनेर धुरु–धुरु रोएका डिल्लीप्रसाद बाजे अहिले भन्दारहेछन्, ‘मोटर हिँड्ने बाटो चाहिन्छ, आँगन काटेर लगे पनि लैजाओ ।’

एकजना स्वास्थ्यकर्मीले घरमा पक्की ट्वाइलेट बनाउनुपर्छ भन्दैमा झन्डै हात छाडेका थिएनन्, अर्का काकाले । यसपालि थाहा भयो, उनी त खुला दिशामुक्त क्षेत्रको अगुवा पो भएका रहेछन् । ‘घर जान अल्छी मानेर यतै पिसाब फेर्लास् नि । ५० रुपैयाँ जरिवाना लाग्छ,’ घरअगाडिको डाँडामा टहलिँदै गर्दा अथ्र्याए ।

राममणि काकाले किरानापसल राखेको थुप्रै वर्ष भो । तर, एउटा फ्रिजले धानेन रे । कोक, फेन्टा, स्प्राइटका बोत्तल घरैपिच्छे भेटिन्छ । भोक लागेपछि भरमा आगो बाल्न झन्झट लागेर दोकानको चाउचाउ खाने धेरै भेटिए ।

यो गाउँका तन्नेरी युरोप, अमेरिका गएको थाहा छैन । तर, कतार, मलेसिया गएर फर्किनेको चुरीफुरी पर्यटकको भन्दा कम रहेनछ । देउराली र बिजुली चुरोटले बजार जमाएको ठाउँमा अहिले काँजो नमारेको चुरोट बिक्दैन । ‘धेरैजसो त सूर्य नै जान्छ,’ राममणि काकाले भने ।

राममणि काकाले किरानापसल राखेको थुप्रै वर्ष भो । तर, एउटा फ्रिजले धानेन रे । कोक, फेन्टा, स्प्राइटका बोत्तल घरैपिच्छे भेटिन्छ । भोक लागेपछि भरमा आगो बाल्न झन्झट लागेर दोकानको चाउचाउ खाने धेरै भेटिए ।

माझघरे काकाले झारफुक गरेर तीन गाउँ ख्याति कमाएका थिए । भैंसीले दूध दिएन, गोरु बिरामी भयो, मान्छेलाई टाउको दुख्यो भने माझघरे काकाको आँगनमा टुप्लुक्क आइपुगिहाल्थे र उनले फुकेपछि ठीक भयो भन्नेहरू धेरै थिए । हप्तैपिच्छे दोबाटो मन्सेको टपरी भेटिन्थ्यो ।

माझघरे काकाकोमा पुग्नेहरू यसपालि शान्ता दिदीको आँगनमा जम्मा हुँदारहेछन् । उनी गाउँकी स्वास्थ्य स्वयंसेविका । ज्वरो आउँदा, टाउको दुख्दा, जुका पर्दा, बच्चालाई निमोनिया हुँदा उनले दिएको औषधिले ठीक हुन्छ रे । उनी अंग्रेजी अक्षर फुटाउन सक्दिनन् । स्वास्थ्य संस्थाले दिएको औषधिको पोका–पोका रबरले बाँधेर राखेकी रहिछन् । हरियो खोल भएको ज्वरो आएको, खैरो सानो चक्की निमोनियाको, पहेंलो पखालाको आदि ।

पाँच सन्तान जन्माएकी एउटी काकीलाई शान्ता दिदीले परिवार नियोजन गर्ने सल्लाह दिँदा धारेहात लगाएर सरापेको अलि–अलि सम्झना छ । यसपालि त श्रीमान् पोखराबाट आएको दिन साँझ खुसामत गर्दै ती काकीले भनिन्, ‘ए शान्ता । मलाई औषधि चाहियो ।’ पछि थाहा भो, उनी कन्डम लिन आएकी रहिछन् ।

मरेर गएकी सासूको अझै राम्रो कुरा गर्न चाहँदैनन्, आमापुस्ताहरू । भोक लागेको बेलामा खान नदिएको, माइतीमा एक दिन बढी बस्दा सात दिन नबोलेको लगायत सासूसँग जोडिएका नमीठा अनुभूति धेरै आमाहरूका मानसपटलमा छँदै छन् । तिनै आमाहरू बुहारीलाई छोरीभन्दा धेरै माया गर्दारहेछन् । छोरालाई तँ भनेर सम्बोधन गरे पनि बुहारीलाई तिमी भन्दारहेछन् । माइत जाँदा सासूलाई कहिले आऊँ भनेर सोध्ने चलन बुहारीमा छैन ।

रेडियो पनि थोरै घरमा मात्रै हुन्थ्यो, पहिला । रेडियो नेपालको ‘घटना र विचार’ कार्यक्रमलाई एफएमको ताजा खबरले विस्थापित मात्रै गरेन ।

२१ इन्चको कलर टेलिभिजन नभएको घर भेटिँदैन । प्रदिप खड्काको कुन फिल्म आयो ? केकी अधिकारी के गर्दै छिन् वा अनमोल केसी कता लागे भन्ने कुरा ३ देखि १० कक्षासम्म पढ्दै गरेका केटाकेटीलाई सोधे ठेट जवाफ पाइन्छ ।

गायक–गायिका सहरका मान्छेलाई आफ्ना असली ग्राहक ठान्छन् तर गाउँका प्रत्येक मान्छेका मोबाइलको रिङ ब्याक टोनमा चलेको गीत बज्छ । जबकि सहरका मान्छेले त्यति जाँगर लगाउँदैनन् ।

२०४८ सालमा चुनाव भएपछि गाउँमा दुई पार्टी फस्टाएका थिए, कांग्रेस र एमाले । मतदान त गोप्य भयो तर गाउँले आफैं सार्वजनिक भए, दुई पार्टीमा । त्यसपछि तीन वर्षसम्म कांग्रेस र एमालेबीचमा भारोपर्म बन्द भयो । कांग्रेसलाई भोट हाल्नेको जन्ती र मलामीसमेत गएनन्, एमालेलाई भोट दिनेहरू ।

अहिले त्यही गाउँका सबै पार्टीका कार्यकर्ता छन् । सबैको सबैसँग राम्रो सम्बन्ध छ । बिहे, व्रतबन्ध, मलामी जस्ता सामाजिक काममा स्वतः जुट्छन् । समूहमा किनिएको थाल, कचौरा र गिलास कांग्रेस, एमाले, माओवादीलगायत सबै पार्टीको भान्सामा चल्छ ।

राजधानी फाइलबाट

(Visited 595 times, 3 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

संक्रमितलाई शीघ्र सेवा देऊ

कोरोना महामारीको दोस्रो लहरको संक्रमण बढी भयानक देखिँदै गइरहेको छ । यो अवस्थामा स्वास्थ्य मन्त्रालयलगायत स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित सबै निकाय महामारी संक्रमित बिरामीका लागि शीघ्र...

हारबाट जोगियो रियल

उपाधि होडमा रहेको साविक विजेता रियल मड्रिड आइतबार राति हारबाट जोगिँदा स्पेनिस ला लिगाको उपाधि होड थप रोमाञ्चक बनेको छ । उपाधि भिडन्तमा निकै...

अस्पतालकाे भेन्टिलेन्टर हेर्दै ज्यान गुमाउँछन् कोरोना सङ्क्रमित

भजनी ।  कैलालीको टीकापुर अस्पतालको उच्च उपचारकक्षमा सात थान भेन्टिलेटर छन् । भेन्टिलेटरकै छेउमा कोरोना सङ्क्रमितको उपचार हुन्छ । अस्पतालमा भर्ना भएका अधिकांश बिरामीमा...

बहराइनका राजकुमारसहितको टोली सगरमाथाकाे टुप्पाेमा

काठमाडाैं ।  बहराइनका राजकुमार शेख मोहम्मद अल खलिफासहितको टोलीले विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा (८८८४.८६ मिटर) को सफल आरोहण गरेको छ । बहराइनको राजपरिवारका सदस्यसहितको टोली...

एमालेमा ह्वीप उल्लंघन गर्ने कारबाहीमा

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)ले विश्वासको मत दिन अनुपस्थित भएर ‘ह्वीप’ उल्लंघन गर्ने आफ्ना सांसदलाई कारबाही गर्ने भएको छ । संसद्मा प्रधानमन्त्री केपी...

साताका लोकप्रिय समाचार

अमेरिकामा एक व्यक्तिले अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा एक नेपालीसहित चारको मृत्यु

मेरिल्याण्ड । अमेरिकाको मेरिल्याण्डमा एक व्यक्तिले अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा कम्तीमा चार व्यक्तिको मृत्यु भएको छ । मेरिल्याण्डको बाल्टीमोर काउन्टीमा एक बन्दुकधारीले अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गर्दा...

परिषद् सचिवालय बन्द

काठमाडौं । न्याय परिषद् सचिवालयले परिषद्का सदस्य एवं वरिष्ठ अधिवक्ता लक्ष्मीबहादुर निराला खड्काको निधनप्रति दुःख व्यक्त गर्दै परिषद् सचिवालय बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ...

अस्पताल पुगेका बिरामीको बेड कुर्दा कुर्दै एम्बुलेन्समै मृत्यु

गुल्मी । गुल्मीको इस्मा गाउँपालकाका कोरोना संक्रमितको एम्बुलेन्समै मृत्यु भएको छ । इस्मा गाउँपालिका –५ रजस्थल निवासी ६५ बर्षिय बृद्धको शनिबार दिउसो तम्घास अस्पतालको...

अमेरिकी नागरिकको गोली लागेर खाँदबारीका सागर घिमिरेको मृत्यु

संखुवासभा । अमेरीकी नागरिकको गोली लागेर संखुवासभा खाँदबारी नगरपालिका –६ तल्लोका पाङ्ठाका २५ बर्षीय सागर घिमिरेको मृत्यु भएको छ । अमेरीकाको मेरील्याण्ड राज्यमा गोली...

म्यानयू र भियारियाल फाइनलमा

लन्डन । रोमालाई पराजित गर्दै म्यानचेष्टर युनाइटेड युईएफए युरोपा लिगको फाइनलमा प्रवेश गरेको छ । त्यसैगरी स्पेनिस क्लब भिल्लारियल आर्सनललाई पराजित गर्दै फाइनलमा पुगेको...

ट्रेन्डिङ

स्वास्थ्यमा समस्या भएपछि चैनपुरका मेयरलाई हेलिकप्टर मार्फत काठमाण्डौ लगियो

संखुवासभा । संखुवासभाको चैनपुर नगरपालिकाका मेयर भरत खत्रीलाई स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि हेलिकप्टर चार्टर गरेर काठमाण्डौं लगिएको छ । बुधबार स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि चैनपुरका मेयर...

फरक भूमिकामा खेलकर्मी

काठमाडौं । डिसेम्बर अन्तिम सातादेखि चीनको वुहान सहरबाट फैलिएको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)को महामारीका कारण विश्व नै प्रभावित बनेको छ । यो भाइरसको महामारी चौथो...

पुजारी मारिएको ठाउँमा मन्दिर शिलान्यास

गौर । गोली हानेर पुजारीको हत्या गरिएको स्थानमा मन्दिर तथा मठ निर्माण गर्नका लागि आज शिलान्यास गरिएको छ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता...

उच्च अदालतका न्यायाधीशमा कोरोना संक्रमण

धनुषा । उच्च अदालत जनकपुरधामका एक न्यायाधीशमा बिहीबार कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । यससँगै प्रदेश २ मा दुई जना न्यायाधीशमा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि...

सिन्धुपाल्चोकमा कोरोना सचेतना : क्षेत्रीय आइसोलेसन वार्ड र क्वारेन्टाइन स्थापना सुरु

बाह्रविसे नगरपालिका सहित आसपासका पाँच स्थानीय तहका स्थानीयमा कोरोना संक्रमीत भए उपचारका लागि आइसोलेशन वार्ड र क्वारेन्टाइन स्थापनाको लागि सुरुवात गरिएको छ...

मुगुको अनुदानको चामल भक्तपुर पठाउने ढुवानीकर्ता पक्राउ

दैलेख । मुगु पठाउनुपर्ने चामल भक्तपुर पठाउने ढुवानीकर्ता बासुदेव शर्मालाई पक्राउ गरेको छ । मुगुको चामल भक्तपुर पठाउने शर्मालाई मंगलबार बिहान पक्राउ गरिएको हो...

इन्टर मिलान दोस्रो स्थानमा

रोम । टोरिनोमाथि ३–१ को पुनरागमन जित हात पार्दै इन्टर मिलान इटालियन सिरी ‘ए’को दोस्रो स्थानमा फर्किएको छ । इन्टरले लाजियो र एटलान्टालाई पछि...

पञ्चकन्या माध्यामिक विद्यालयको पाँचौ राष्ट्रिय सम्मेलन

काठमाडौं । भूतपूर्व विद्यार्थी मञ्च श्री पञ्चकन्या माध्यामिक विद्यालय बेलकोटगढी ११ नुवाकोटको पाँचौ राष्ट्रिय सम्मेलनले विष्णुहरि रेग्मीको अध्यक्षतामा १९ सदस्यीय कार्यसमिति...

बहुला कुकुरले टोकेको गाई, भैंसी र खसी मर्न थाले

रौतहट । रौतहटको चन्द्रपुर नगरपालिका वाड नं. २ जुडिबेलामा रेविज रोगेको बहुला कुकुरले टोकेको कारण बस्तुभाउ मर्न थालेका छन् । २८ दिनअघि बहुलाहा कुकुरको...

काठमाडौँ उपत्यकामा थपिए १८६ जना कोरोना संक्रमित

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौँ उत्यकामा १८६ जना कोरोना सङ्क्रमित थपिएका छन् । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर गौतमका अनुसार थपिएकामध्ये काठमाडौँका...

जलविद्युत् आयोजनामा भीषण पहिरो, मानव बस्तीसमेत जोखिममा

सिन्धुपाल्चोक । नेशनल हाइड्रोपावरद्वारा प्रवर्धित इन्द्रावती तेस्रो जलविद्युत् आयोजनाको बाँधस्थलमा गएको भीषण पहिरोले आयोजनाको उत्पादन ठप्प भएको छ । पाँचपोखरी थाङ्पाल–८ तिपेनीमा रहेको ७।५...

प्रधानमन्त्री ओलीलाई भारतीय समकक्षी मोदीको सफल शल्यक्रियाको शुभकामना

काठमाडौं । मिर्गौला प्रत्यारोपणका लागि अस्पताल भर्ना हुन लागेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सफल शल्यक्रियाको शुभकामना दिएका छन् । भारतीय...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 152 times, 1 visits today)