Sunday, June 13, 2021
Home Editor-Picks ओ भविन ! गाई बाँधिराख है, म आउँछु, गोठालो जान पर्छ

ओ भविन ! गाई बाँधिराख है, म आउँछु, गोठालो जान पर्छ

ध्रुव लम्साल,

 

ट्वीटरमा नारायण अमृतले लेखे । ओहो संखुवासभाः चैनपुर नगरपालिका–११ सातटारेमा गाई चराइँदै । ग्रामीण समाजमा पशुपालन अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिन्छ । कृषिबाली उत्पादनका लागि पनि पशुपालन गरिन्छ । तस्विर : भविन कार्की ।

संखुवासभा सहकर्मी भविन कार्कीलाई फोन गरेर भनेँ ‘नारायण अमृतले ट्वीट गरेपछि तपाईंको फोटो थप चर्चित भयो । एउटा गोठाले संस्मरण लेख्नु प¥यो । ओरिजिनल फोटो पठाइदिनु ल ।’ लगत्तै दुई थान तस्विर मेल गरिदिए भविनले ।

हरियो डाँडाको फेरिमा बस्तु चरिरहेको फोटोमा घोत्लिएपछि त ठ्याक्कै ३० वर्ष अघिको सम्झना पो आयो । हाम्रो गाउँमा हुँदो हो त चरिरहेका मध्ये एउटा गोरुको नाम माले अर्कोको रत्ने हुन्थ्यो सातटारेवासीले के राखे थाहा भएन । फोटो हेरिरहँला सीताकुण्डको चौरमा प्वाँले र कलुवा गोरु चरेको याद आइरहयो ।

०४४/०४५ सालतिर बैशाख लागेपछि गर्मी चढ्थ्यो । बिहान हुन्थ्यो । बिहान ६ बजे सुरु भएको स्कुल ११ बजे सकिन्थ्यो । स्कुल र घरको दुरी धेरै थिएन । स्कुल छुटेपछि ५ मिनेटमै पुगिन्थ्यो घर । भात खाने बित्तिकै हाम्रो डिप्टी सुरु हुन्थ्यो गोठालो । गाउँमा पसल त थियो, डटपेन कापी र चुरा पोते किन्नका लागि । मालागेडी र पीपलमेठ पाइन्थ्यो । पशुपति ग्लुकोज र थिन आरारोट बिस्कुट जागिरेका सन्तानले कहिले काँही खान्थे । चामलको बोरा बिक्री हुने पसल थिएन । ढिके नुन किन्न पनि धादिङबेसी पुग्नु पथ्र्यो । तरकारी किन्न पाइन्छ भन्ने थाहै थिएन । फलफूल सिजनमा आफ्नो बारीमा जे फल्छ त्यसैमा सीमित थियो ।

सकेसम्म धेरै खेती गर्थे । असाध्यै धेरै जमिन हुनेहरुले मात्रै खेती गर्न नभ्याएको ठाउँमा अधियाँ दिने गर्थे । लैना बकेर्ना भैंसी, हल गोरु, ८/१० वटा बाख्रा ३/४ वटा गाई एउटा परिवारको स्थायी सम्पत्ति थियो गाउँको मान्छेको । रेडियो सुन्न माष्टरको घर जानु पथ्र्यो ।

मैले स्कुल पढ्दा मेरो गाउँ (निगालपानी) मा ३ कक्षासम्म मात्रै पढाई हुन्थ्यो । ४ कक्षादेखि माओली गाउँ शमिभन्ज्याङ माबिमा मैदीमा पढाई सुरु भयो । मामाका नातीहरु अशोक, उत्तम, कञ्चन, विनोद । मभन्दा उमेरमा क्रमशः साना थिए । यी सबै गोठालो ग्याङका सदस्य थिए । दुई हल गोरु । तीनवटा माउ गाई । तीनका बाच्छा बाच्छीसहित १० वटा जति ।

गाउँमा पसल त थियो, डटपेन कापी र चुरा पोते किन्नका लागि । मालागेडी र पीपलमेठ पाइन्थ्यो । पशुपति ग्लुकोज र थिन आरारोट बिस्कुट जागिरेका सन्तानले कहिले काँही खान्थे । चामलको बोरा बिक्री हुने पसल थिएन । ढिके नुन किन्न पनि धादिङबेसी पुग्नु पर्थ्याे

‘घामले पोल्छा छाता लिएर जाओ । हरेक दिन गाई फुकाउनु अघि माइजुले भन्नु हुन्थ्यो । ‘घाममा धेरै खेल्ने हैन नि ! सित्तलमा बस्नु ।’ हामीले कहिल्यै नाइँ भनेनौं । सँधै हातमा लौरोसँगै छाता पनि बोकेर हिँड्यो । छाता केबल माइजुका लागि बोक्यौ । त्यो छाता बिहान जस्तो लान्थ्यौं बेलुका उस्तै फर्किन्थ्यो । बैशाख, जेठ, असार कुनै महिनामा पनि हामीलाई घामले पोलेन । दर्कने पानीले कति गोद्यो कहिल्यै बिरामी पारेन । पानी पर्दा असाध्यै रमाइलो लाग्थ्यो । मज्जाले भिज्थ्यौ र पानी रहेपछि निचोरेर फड्कारेर लाउथ्यौं । चिसै लुगा लगाएर घर पुगियो भने ‘किन भिजेको ?’ भनेर गाली खाने खतरा हुन्थ्यो ।

हामी मध्ये उत्तम अलि फरक थियो । उ प्रायः घरबाट निस्कने बित्तिकै छाता ओढ्थ्यो । बनमा वा फाँटमा पुगेपछि पनि आराम गथ्र्यो । स्कुलको होमवर्क गोठालैमा गर्ने चलन थियो । सबका झोलामा किताब हुन्थ्यो । हामी केबल शिक्षकलाई देखाउन हतार हतार होमवर्क सकाउथ्यौ । हाम्रा लागि होमवर्कभन्दा खेल्नु महत्वपूर्ण थियो । तर, उत्तम होमवर्क सकाएपछि पढन थाल्थ्यो । हामीलाई मन पर्थेन् । एकलकाटे भनेर कुरा काटथ्यौ । स्कुलमा कहिल्यै दोस्रो नभएको उ अहिले अमेरिकामा सानका साथ बसेको छ । शायद उसले पहिल्यै संकेत देखाएको थियो । हामीले बालै दिएनौं ।

हामीलाई त गोठालोमा पढ्नै होइन, डण्डिबियो खेल्दा पाँच हात फर्काउने, तीन कान्ला नाघेर हाम फाल्ने, रुखका टुप्पा टुप्पामा पुग्ने अनि गुलेली तनक्क तन्काएर चरालाई हान्ने मान्छे मन पथ्र्यो । उत्तम यस कुरामा हामीभन्दा फरक थियो । मुडी पनि । गोठालोमा झडगा प-यो भने बेलुकासम्मै रिसाइरहन्थ्यो । अरु मै जस्तै थिए सरका लागि होमवर्क गरिदिने । यो त भयो हाम्रो घरकै ग्याङ । साथीहरु उस्तै खतरा थिए । सुरेन्द्र अधिकारी (अहिले स–परिवार लण्डनमा छन्) सबैभन्दा जेठा । उनलाई हिसाब खुब मन पथ्र्यो । अघिल्लै दिन भन्थे ‘भोली हिसाबको किताब नछुटाउनु है म तिमीहरुलाई सिकाउँछु ।’
प्राय उनी प्राय भुइँमा बस्दैन थिए । बुढो चिलाउनेको तेर्सो हाँगामा बस्थे र हामीलाई पनि वल्लो–पल्लो हाँगामा बस्न लाएर सिकाउथे । हिसाब सिकाएवापत हामीलाई फकाई फकाई गोरु फर्काउन लाउँथे । हामी खुरुक्कै मान्थ्यौं किनकी अरुले झैं हाम्लाई रुख नचढ लडिन्छ भन्दैन थे ।

हामीलाई त गोठालोमा पढ्नै होइन, डण्डिबियो खेल्दा पाँच हात फर्काउने, तीन कान्ला नाघेर हाम फाल्ने, रुखका टुप्पा टुप्पामा पुग्ने अनि गुलेली तनक्क तन्काएर चरालाई हान्ने मान्छे मन पर्थ्याे

रुख चढ्न हामी बाँदर जत्तिकै सिपालु थियौं । सीताकुण्ड, पुर्सुक पाखो र दशमुरे क्षेत्रमा हामी नचढेका चिलाउनेको रुख कुनै पनि छैन । कुनै अप्ठ्यारो रुख चढ्यो भने ‘बहादुर’ को उपाधी पाइन्थ्यो । त्यसकारण हामी सबै बहादुर बन्नका लागि जुनसुकै रुखका पनि टुप्पामा पुग्थ्यौ । हाम्लाई काठमाडौमा धरहरा छ भन्ने थाहा थिएन । टुप्पोमा पुगेपछि भन्थ्यौ । ‘मैले आकाश छोएँ ।’

गोठालो ग्याङ मध्येका अर्का प्रिय थिए अर्जुन दाई । ०४५ सालमा स्कुलमा स्थानीय पञ्चहरुले गरेको ज्यादतीबिरुद्ध आन्दोलनमा सहभागी भएवापत छ कक्षा पढ्दै गरेका अर्जुन दाईसहित पाँच जना विद्यार्थीलाई पञ्चायत समर्थक स्कुल प्रशासनले रेस्टिकेट गरिदियो । त्यसपछि पढिरहने झन्झट बोहेरेनन् । स्कुलमा भेट नभए पनि गोठालोमा हाम्रो नियमित भेट हुन्थ्यो ।

उनी हाम्लाई यसकारण रमाइलो लाग्थ्यो । दशमुरेको भिरालो चौरमा चिलाउनेको ठूलो हाँगा काटेर घिसारी खेल्ने चलन थियो । हामी भूरा पाटीलाई एकै पटक चार जना राखेर घसस पार्दै दौडिन्थे । हामीमध्ये कतिपय बीचमै छुट्थेम् । थर्काउथे ‘राम्रोसँग समाउनु पर्दैन तेरो पालो सक्कियो । अब मलाई तान ।’

उनी यसो पनि भन्थे ‘मैले तीमेरु चार जनालाई खेलाएँ अब मलाई तिमीहरुले चारपटक घिसार्नु पर्छ ।’ उनी गाडीको स्टेरिङ समाएको स्टाइलमा अगाडीको मोटो हाँगो च्याप्प समाएर बस्थे हामी चार पाँच जना मिलेर उसैगरी घिसाथ्र्यौ । जब हामी घिसार्न सुरु गथ्र्यौ । उनी आदेश दिन्थे । कुद केटा हो कुद् । उनलाई घिसार्दा हाम्रो ज्यानमा पसिना पसिना आउथ्यो । तर, पनि हाम्लाई कहिल्यै नमज्जा लागेन ।

बैशाख, जेठमा कतै पनि बाली हुन्थेन । त्यसकारण गोठालो जानु एकखालको मस्तिको काम थियो । बनमा लगेर गाईबस्तु छाडेपछि दिनभरि मस्तिले चर्थे । हराउने वा अरु कसैको बाली चोर्ने डर हुन्नथ्यो ।

हामीलाई ‘घामले पोल्छ छाता लिएर गोठालो जा’ भन्ने पुस्ताहरु अहिले पनि घर कुरेर पिँढिमै बसेका छन् । ती पनि छोरा नातीसँग फेसबुक म्यासेन्जरमा कुरा गर्दागर्दै अर्कै भइसके । भोक लाग्दा हाँडीमा मकै भुट्दैनन्, पसलको चाउचाउ किनेर ग्याँस चुल्होमा उमाल्छन्

प्रायः ५ बजेतिर गाई बस्तु उकालो लगाउने चलन थियो । घडी कसैको हातमा थिएन । घाम हेरेर बेला ठ्याक्कै अड्कल हुन्थ्यो । जब गाई बस्तु उकालो लगाउने बेला हुन्थ्यो । उनीहरु यति मज्जाले चर्थे । लौराले पिटी– पिटी बाटो लगाउनु पथ्र्यो ।

अहिले पनि कसैले गोठालो गएको कुरा सुनाउँदा । गोठालो वा मेलापातको कुरा गर्दा भित्रैदेखि सरक सरक भएर आउँछ । समय यसरी बद्लियो । अबका पुस्ताले चाहेर पनि गोठालो गएर सिलिली खेल्न पाउँदैनन् ।

राता, चिल्हा, र जुरो भएका गोरु हेर्नका लागि अब माघेसक्रान्ती छेको पारेर नुवाकोटै पुग्नु पर्ने भइसक्यो । घर–घरै वितरण गरिएका हाते ट्याक्टरले जुरे गोरु मात्रै बिस्थापित गरिदिएन, युवा पुस्ता शहर वा विदेशमा रमाउन थालेपछि घर अगाडीको पाटोमा समेत तितेपाती र बनमाराले आफ्नो साम्राज्य विस्तार गर्न थालेको छन् । हामीलाई ‘घामले पोल्छ छाता लिएर गोठालो जा’ भन्ने पुस्ताहरु अहिले पनि घर कुरेर पिँढिमै बसेका छन् । ती पनि छोरा नातीसँग फेसबुक म्यासेन्जरमा कुरा गर्दागर्दै अर्कै भइसके । भोक लाग्दा हाँडीमा मकै भुट्दैनन्, पसलको चाउचाउ किनेर ग्याँस चुल्होमा उमाल्छन् ।

शहरमा बोडिङ स्कुल पढेका केटा केटीहरु आफ्नै हजुबा हजुरआमाको गुँडमा पनि पाहुन झैं जान्छन् । खुर्पेठ्याक, हलो, हलो जुवा चिन्दैनन् । मदानी देखे भने आमालाई सोध्छन् ‘ह्वाट इज दिन सेम टु फ्यान ।’

धन्न गाउँ ठाउँमै रमाइरहेका भविन कार्कीहरु छन् र बेला बेलामा हलो जोतेको, गाई चरेको वा दाउरा चिर्दै गरेको तस्विर पठाउँछन् समाचारसहित । हामी सुकुल गुण्डाजस्ता दिनै पिच्छे कोट फेर्दै, पालिस लाएको जुत्ता बजाउदै पिच सडक नाप्नेहरुलाई गाउँ सम्झाइदिन्छन् ।

भविनले फोटो मात्रै खिचेका हुन् कि गोठालो पनि गएका छन् भलाकुसारी भाछैन । यत्ति चाँही भन्छु । भविन सातटारेमा चरिरहेका गाईलाई साँझ परेपछि गोठमा बाँधिराख्न भन है । म एकदिन आउँछु घडी नबाँधिकन । हामी गोठालो जानुपर्छ । चौरमा बस्तु चर्न थालेपछि डण्डिबियो खेलौंला । तिम्ले पाँच हात खान पर्छ है । खेल्दा तिर्खा लाग्छ नजिकै रहेको कुवामा गएर पानी खाउला त्यसपछि म रुखको हाँगामा बसेर पात बजाउँछु । तिमी चौरीमा नाँच्नु पर्छ । घाम हेरेर बस्तु भाउलाई गोठ लैजाम्ला । मैले पात बजाएको र तिमी नाँचेको फोटो नारायण अमृतलाई मेल गरौंला ‘ओ डियर’ लेख्दै फेरि ट्वीटरमा पोष्ट गर्नेछन् नारायणले । त्यसपछि हामी पनि भाइरल ।

(Visited 1,039 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

हिमाल सागर असारदेखी अमेरिकामा कन्सर्टमा सहभागी हुने

  काठमाडौं । अमेरिकामा एकल सांगीतिक कार्यक्रम गर्न गएका गायक हिमाल सागरले त्यहाँ कोरोनाको महामारीका कारण कन्सर्ट गर्न पाएका थिएनन् । अब भने यही ५...

भालुपहाडमा पहिरोले सिद्धार्थ राजमार्ग अबरुद्ध

  स्याङ्जा । शनिवार रातीदेखि परेको अविरल बर्षाले स्याङ्जाको भालुपहाडमा पहिरो खस्दा सिद्धार्थ राजमार्ग अवरुद्ध भएको छ । फेदिखोला गाँउपालिका २ स्थित भालुपहाडमा पहिरो गएपछि...

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक बिहीबार बस्ने

  काठमाडाैं ।  नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक असार ३ गते बिहीबार बस्ने भएको छ । पार्टी केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले शनिबार एक विज्ञप्ति...

दीर्घकालीन असर पर्ने निर्णय नगर्न पाँच पूर्वप्रधानमन्त्रीका चेतावनी

काठमाडौं । पाँच पूर्वप्रधानमन्त्रीले केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारलाई ‘दीर्घकालीन असर पर्ने निर्णय नगर्न’ चेतावनी दिएका छन् । ढुंगा–गिटी विदेश निर्यात निर्णय राष्ट्रहितविपरीत र जनविरोधी भएको...

मैदानमै कप्तान ढलेपछि डेनमार्क पराजित

डेनमार्कका कप्तान क्रिष्टियन एरिसन मैदानमा घाइते भएपछि गएरातीको खेलमा फिनल्याण्ड विजयी भएको छ । पार्कन स्टेडियममा भएको खेलमा फिनल्याण्डले डेनमार्कलाई ०-१ गोलले पराजित गरेको...

साताका लोकप्रिय समाचार

‘कसले भन्छ किसानले अनुदान पाउदैनन्, मलाई हेर्नुस्’

काठमाडौं । खेती किसानीमा लागेका किसानहरुको एउटा सदाबहार गुनासो हुन्छ । ‘वास्तविक किसानले कहिल्यै अनुदान पाउदैनन्, कागजपत्र मिलाएरै नक्कली किसानले सरकारी अनुदान असुल्छन ।...

बजेट, विवेचना र विरोधका स्वर

सरकारले आर्थिक वर्ष २०७८-७९ का लागि ल्याएको बजेट सदाझै घाटाको भए पनि आगामी आर्थिक वर्षका लागि धेरै कार्यक्रम जनप्रिय रहेका छन् । कतिपयले बजेटलाई...

कोरोना संक्रमणबाट आमाकाे मृत्यु भएको चार दिनपछि छोराको मृत्यु

  उदयपुर । उदयपुरको चौदण्डीगढी नगरपालिका– ७ बेल्टार बजारमा कोभिड १९ को संक्रमणबाट ४ दिनको अन्तरालमा आमा छोराको मृत्यु भएको छ । बेल्टार बजारको प्रतिष्ठित...

यातायातका कर्मचारीको ‘सेटिङ’ विरुद्ध अख्तियारमा उजुरी

  इटहरी । यातायात व्यवस्था कार्यालय, सवारी चालक अनुमति पत्र कोसी, इटहरीले घरभाडामा कमिसनको ‘सेटिङ’ नमिलेका कारण लकडाउन अवधीकै बीचमा कार्यालय सार्ने तयारी गरेको समाचार...

मुलुकको हितका लागि सत्तारूढ दलको एकता आवश्यक

सत्तारूढ दल नेकपा एमालेमा देखिँदै आएको विवाद र संकट मथ्थर भई पार्टी एकजुट हुन सकेमा त्यो समग्र मुलुककै हितमा हुनेछ । राजनीतिक दलहरू लोकतान्त्रिक...

ट्रेन्डिङ

दुई खेल अगाडि नै एपिएफलाई उपाधि

काठमाडौं । दुई खेल अगाडि नै सशस्त्र प्रहरी बल एपिएफले महिला राष्ट्रिय फुटबल लिगको उपाधि जितेकाे छ । नेपाली सेनालाई नेपाल प्रहरीबीचको खेल १-१...

अमेरिकाविरुद्ध नेपाल ८ विकेटले विजयी, सन्दीपको नाममा ६ विकेट

काठमाडौं । आईसीसी विश्वकप क्रिकेट लिग– २ को अन्तिम खेलमा अमेरिकाविरुद्ध नेपाल ८ विकेटले विजयी भएको छ । टस जितेर ब्याटिङको निम्तो पाएको अमेरिका...

सर्वदलीय बैठकको निष्कर्ष : कोरोना भाइरस संक्रमण एकजुट भएर सामना गरिने

काठमाडौं । कोरोना भाइरस संक्रमण (कोभिड–१९) को सामना गर्न राजनीतिक दल एकजुट भएका छन् । सरकारले सबै राजनीतिक दलका प्रमुख नेतासँग छलफल गरी कोरोना...

सुदूरपश्चिम प्रदेशले सलह मार्नेलार्ई किलोको २५ रुपैयाँ दिने

धनगढी । शनिबार बिहान बारा र सर्लाही जिल्लामा पहिलोपटक देखिएको सलह किराको फौज अरु जिल्लामा पनि फैलन थालेको छ । नेपालमा सलह किराको जोखिम...

सार्कको १९औं शिखर सम्मेलन शीघ्र हुने : प्रधानमन्त्री

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन (सार्क)को १९औं शिखर सम्मेलन शीघ्र आयोजना गर्न सदस्य राष्ट्रबीच सहमति हुनेमा...

६६ दिनअघि मलेसियाबाट आएका थिए सिरहाका कोरोना संक्रमित पुरुष

लहान । कोरोना संक्रमण पुष्टि भएका सिरहाको सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिका–१ मौवाहीका ३० वर्षीय पुरुष फागुन २८ गते मलेसियाबाट घर फर्केका थिए । पाँच दिन अघि...

प्रहरीलाई नै अनुसन्धान गर्न देऊ

फौजदारी अपराध व्यक्तिविरुद्ध मात्र नभएर समाजविरुद्धको कुरा हो । यसका लागि पीडितलाई राहत दिलाउन राज्य मात्र होइन, समाज नै अग्रसर हुनु जरुरी छ ।...

साथीको हत्या आरोपमा स्याङ्जामा दुईजना जेल चलान

स्याङ्जा । एक महिना अगाडी भीरबाट लडेर मृत्यु भएका भनिएका व्याक्तिको हत्या भएको खुलासा भएको छ । पिकनिक खाएर फर्कदै गर्दा भीरबाट लडेर मृत्यु...

फ्रान्ससँग क्रोसिया पराजित

पेरिस । यूईएफए नेसन्स लिग फुटबलअन्तर्गत फ्रान्सले क्रोएसियालाई हराएको छ । क्रोएसिया २–१ गोल अन्तरले पराजित भयो । गएराति भएको खेलमा फ्रान्सका लागि एन्टोनी...

‘लक्ष्मीपूजा’मा सलोन र रियासाको रोमान्स

काठमाडौं । सलोन सलिना फिल्मस्को व्यानरमा निर्माण भइरहेको फिल्म ‘लक्ष्मीपूजा’ यही दशैंमा रिलिज हुने भएको छ । फिल्मको यतिबेला उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा छायांकन भइरहेको...

म्युजिक भिडियो निर्देशन गर्दै शम्भुजीत

काठमाडौं । बुधबार बेलुका बरिष्ट संगीतकार शम्भुजीत बासकोटा कलाकारहरुलाई एउटा भिडियोको लागि निर्देशन गर्दै थिए । काठमाडौंको लाजिमपाट स्थित सम्पदा गार्डेन रिसोर्टमा एउटा गीतको...

चर्चामा ‘जमाना मभिं स्व’

काठमाडौं । मनमा माया भएनि जमानाको नजरमा पर्ला भन्ने चिन्ता भएकी युवतीलाई जमाना हाम्रै हो भनेर बुझाउन सफल युवकको कथा बोकेको नेपालभाषाको म्यूजिक भिडियो...

ई-पेपर

1

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 170 times, 1 visits today)