Friday, June 18, 2021
Home अर्थ नुनमा निजी क्षेत्र : उपभोक्ताका लागि घातक

नुनमा निजी क्षेत्र : उपभोक्ताका लागि घातक

कौशिला कुँवर,

काठमाडौँ । साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसन विगत ५८ वर्ष ( २०२०) साल देखि सरकारको नियमलाई पूर्ण पालन गरी निरन्तर रुपमा आयोडिनयुक्त नुन देशभरी आपूर्ति गर्दै आएको थियो । साल्ट ट्रेडिङले आपूर्ति गर्दै आएको आयोडिनयुक्त नुनमा आजसम्ममा कुनै पनि उपभोक्ताबाट गुनासा र प्रश्न समेत उठाएका थिएनन् ।

साल्ट ट्रेडिङले दुर्गम २२ हिमाली जिल्लामा वितरण गर्ने भानु नुनमा सरकारले ढुवानी अनुदानमा प्रतिकेजी ९ रुपैयाँमा बिक्रि वितरण गर्दै आएको छ भने तराईका सीमावर्ती जिल्लाहरुमा तेज र शक्ति नून प्रति केजी १५ रुपैयांमा बिक्रि वितरण गरिरहेको छ । देशभर आयोनुन प्रति केजी २० रुपैयाँमा विक्री वितरण गरी रहेको छ ।

एक्कासी सरकारले आर्थिक वर्ष २०७८÷०७९ को बजेट मार्फत साल्ट ट्रेडिङको करिब ६ दशक लामो एकाधिकार तोड्दै निजी क्षेत्रलाई पनि नुन खुला गरेपछि आमउपभोक्तामा अब गुणस्तरयुक्त र सर्वसुलभ मुल्य नुन खान नपाइने हो कि भन्ने चिन्ता बढेको छ ।

आमनेपालीलाई जीवन बचाउन पानी जति आवश्यक छ, त्यति नै नुनको पनि महत्व छ । एउटा व्यक्तिको स्वार्थमा सरकारले एक्कासी बजारलाई प्रतिस्पर्धी बनाउने नाममा निजी क्षेत्रलाई नुन खुला गरेको उपभोक्ताकर्मिको भनाइ छ ।

सल्ट ट्रेडिङले स्टोर गर्न छाडिदियो भने निजीले हात उठाउछन् । अनि सुरु हुन्छ नुनको कालोबजार

यसअघि सरकारले देशभरी नुन आपूर्ति गर्ने कानुनी अधिकार एउटा कम्पनी साल्ट ट्रेडिङलाई मात्र दिएको थियो भने गैरकानुनी रुपमा सेन्चुरी गु्रपको दुगड स्पाइसेस एन्ड फुड प्रोडक्ट प्रालिले स्प्रिंकल टेबल साल्ट (नुन) बिक्री गरेको पाइएको थियो । सेन्चुरी गु्रपको दुगड स्पाइसेस एन्ड फुड प्रोडक्ट प्रालि प्रधानमन्त्रिका आर्थिक सल्लाहकार मोतीला दुगडको हो । मोतिलाल दुगडले उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको राज्यमन्त्रीको जिम्मेवारी पाएको समयमा पदको दुरुपयोग गर्दै गैरकानुनी रुपमा आप्mनो कम्पनीको नामबाट नुन बजारमा ल्याएका थिए । कुनै पनि कानुनी प्रक्रिया पुरा नगरी उनले एउटा बट्टामा १ सय ग्रामको मुल्य ३५ रुपैयाँ राखेर बजारमा ल्याएका थिए ।

प्रधानमन्त्रिका आर्थिक सल्लाहकार भएको फाइदा उठाउँदै साल्ट ट्रेडिङको एकाधिकार तोड्न मोतीला दुगड सफल भएका राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनले बताए । अध्यक्ष महर्जनले भने, ‘मोतीलाल दुगडले राज्य मन्त्री पदको दुरुपयोग गर्दै यसअघि पनि गैर कानुनी रुपमा सरकारी अनुमती नलिई १०० ग्रामको नुनलाई ३५ रुपैया विक्री गरी कालोबजारी गरेका थिए ।’

साल्ट ट्रेडिङले देशभरी सहज रुपमा आयोडिनयुक्त नुन आपुर्ति गरी रहेको अवस्थामा प्रतिस्पर्धीका लागि निजी क्षेत्रलाई खुला गर्नु भोली आपतकालिन अवस्थामा आम जनताले खानका लागि नुन अभाव हुनसक्ने महर्जनले बर्ता ‘प्रतिस्पर्धामा गइसकेपछि अहिले झैँ साल्ट ट्रेडिङले छ महिनाको लागि स्टक नराख्न सक्छ ।’

निजी क्षेत्रले त त्यस्तो बेलामा सक्दैनौ भनेर हात उठाइदिन सक्ने तर्फ संकेत गर्दै महर्जन भन्छन् ‘त्यही मौकामा व्यापारीले स्टक भएको नुन पनि कालोबजारी गरे थाल्छन् ।’

साल्ट ट्रेडिङको आपूर्तिमा प्रश्न उठेको अवस्थामा सरकारले आपूर्तिलाई सहज र व्यवस्थित बनाउन प्रतिस्पर्धीका लागि खुला गर्नु स्वभावीक हुने उनको भनाई छ ।

भारतले तीन महिना नाकाबन्दी गर्दा पनि साल्ट ट्रेडिङले उपभोक्तालाई नुन अभाव हुन दिएको थिएन । पछिल्लो समय हरेक उपभोग्य वस्तुको मूल्य ३ गुणा सम्म मूल्य बृद्धि भएको बोलमा पनि नुन प्रतिकिलो २० रुपैयाँमै पाइन्छ ।

उपभोक्ता अधिकार मञ्चका अध्यक्ष माधव तिमल्सिनाले सरकारले एउटा व्यक्तिको स्वार्थका लागि निजी क्षेत्रलाई खुला गरेर आम उपभोक्ताको जनस्वास्थ्यमा लात हानेको बताए । ‘साल्ट ट्रेडिङले वर्षाै देखि सहज रुपमा नुन आपूर्ति गरी रहेको अवस्थामा उसको एकाधिकार तोडेर निजी क्षेत्रलाई नुन खुला गर्नु संकटमा उपभोक्ताले सहज रुपमा नुन उपभोग गर्न नपाउनु हो ।’ उनले भने ।

पूर्ववाणिज्य आपूर्ति सचिव केदार बहादुर अधिकारले साल्ट ट्रेडिङ कम्पनीले सहज रुपमा आम उपभोक्तालाई आयोडिनयुक्त नुन आपूर्ति गरी रहेको अवस्थामा सरकारले निजी क्षेत्रलाई नुन कारोबारमा खुला गर्नु गलत निर्णय भएको बताउछन् । ‘सरकारको गलत निर्णयले उपभोक्तामा नकारात्मक असर पर्ने छ ।’ उनले भने ।

पूर्व सचिव अधिकारीले भन्छन् ‘सरकारको यो निर्णयले भोलीका दिनमा पहाडी, हिमाली जिल्लाका जनताले सहज रुपमा नुन पाउन सक्ने अवस्था नआउन सक्छ । एउटा प्राणालीबाट सहज रुपमा नुन आपूर्ति भइरहेको बेला निजी क्षेत्रलाई दिइदा त्यो प्राणाली नै भत्किने उनको भनाई थियो ।

विगतमा ग्रामीण क्षेत्रमा टेलिफोनका लागि निजी क्षेत्रलाई जिम्मा दिएको तर, सो आयोजना असफल भएको भन्दै उनले नुनमा पनि त्यहि दुर्गती दोहोरिन सक्ने बताए ।

अर्थ मन्त्रालयका सचिव शिशिरकुमार ढुंगानाले प्रतिस्पर्धात्मक बजारलाई उजागर गर्न मात्रै निजी क्षेत्रलाई पनि नुन खुला गरेको बताए । उनले सरकारको यो निर्णयले आमउपभोक्तामा असर नपार्ने दावी गरे ।

(Visited 560 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

अब निर्माण क्षेत्र र उद्योग खुला

काठमाडौं । सरकारले कोरोना नियन्त्रणका लागि जारी निषेधाज्ञालाई क्रमशः खुकुलो बनाउँदै जाने नीति तय गरेको छ । कोभिड–१९ व्यवस्थापन निर्देशक समितिको दोस्रो बैठकले निर्माण...

जसपामा विवाद झन्झन् चर्किँदै

काठमाडौं । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) संघीय परिषद्का अध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराई र अध्यक्ष उपेन्द्र यादव समूहले पार्टी आधिकारिताका लागि निर्वाचन आयोगमा सशरीर उपस्थित...

प्रदेश सरकारको प्रभावकारिता

‘सरकारै सरकार ७ सय ६१ सरकारको देश’ ‘एक नागरिक तीन तहका सरकारको शासन’, ‘तीन तहका सरकारलाई कर भुक्तानी गर्ने एक नागरिक’, ‘तीन तहका सरकार...

महाधिवेशन कार्यतालिका फेरि संशोधन

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसल पार्टीको १४औं महाधिवेशनको कार्यतालिका फेरि संसोधन गरेको छ । बिहीबार पार्टी केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा बसेको केन्द्रीय समिति बैठकमार्फत कांग्रेसले पदाधिकारी...

साताका लोकप्रिय समाचार

संघीयताको संकेत

संघीय राज्य व्यवस्थाको आधार माओवादीले २०५२ सालदेखि २०६२ सम्म गरेको जनयुद्ध, हो भन्नेहरू धेरै छन् । एकातिर माओवादीको सशस्त्र युद्धले समाज आव्रmान्त थियो भने...

२६०७ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, ३९ जनाकाे मृत्यु

  काठमाडाैं । पछिल्लो २४ घण्टामा २६०७ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार ७७११ जनामा भएको पीसीआर परीक्षणमा १७६८...

मेलम्ची खानेपानी आयोजनाका ८ जना सम्पर्कविहीन

काठमाडौं । वर्षाका कारण आएको बाढीले मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा कार्यरत आठ जना सम्पर्कविहीन भएका छन् ।तीन चिनियाँ, तीन भारतीय र दुई नेपालीसहित आठ कामदार...

कोरोना संक्रमितलाई राहत

  काठमाडौं । दाङको बबई गाउपालिकामा दिगो बिपद ब्यवस्थापन संस्थाले कोरोना पोजेटिभ, अति विपन्न, अशक्त, असहायका लागि राहत वितरण गरेको छ । एकल, वृद्धलगायत असहायहरुका लागि...

वर्षायामसँगै कैलालीका नदीमा डल्फिन देखिन थाले

  धनगढी । वर्षायाम सुरू भएसँगै कैलालीका नदीमा डल्फिन देखिन थालेका छन् । विश्वमै दुर्लभ गङ्गेटिक प्रजातिको डल्फिन कैलालीका नदीमा देखिन्छन् । नदीमा पानीको सतह...

ट्रेन्डिङ

विकट बस्तीमा सुविधासम्पन्न स्वास्थ्य भवन निर्माण

सिन्धुपाल्चोक । स्वास्थ्य संस्थाको अभावमा रोग लुकाएर बस्न बाध्य सिन्धुपाल्चोकको दुर्गम काङलाङमा सुविधा सम्पन्न स्वास्थ्य संस्थाको निर्माण र स्वास्थ्यकर्मीको पनि व्यवस्था भएपछि गाउँमै रोग...

स्याङ्जाको कुसुण्डे दलित बस्ती पहिरोको जोखिममा

स्याङ्जा । स्याङ्जामा अविरल परेको बर्षाका कारण धेरै बस्तीहरु पहिरोको जोखिममा रहेका छन् । अव्यवस्थित सडक खन्ने र भौगोलिक बनावटका कारण जिल्लाका धेरै बस्तीहरु...

सोती घटना : मृतकको सामुहिक हत्याको आशंका

जाजरकोट । बहुचर्चित पश्चिम रुकुमको सोेती घटनामा मारिएका सबै जनाको शवहरु रहस्यमय देखिएका छन् । घटनापछि भेरी नदीमा ६ जनाकै शव घाइते अबस्थामा फेला...

ग्रामीण पर्यटनमा कोरोनाको प्रभाव

पर्यटन शब्दको कुरा गर्दा फ्रेन्च शब्द टुरिजमबाट उत्पत्ति भएको हो । सामान्य अर्थमा भन्ने हो भने पर्यटन पर्यटकको माध्यमबाट सञ्चालन गरिने व्यवसाय हो ।...

आफ्नै नाबालक छोरालाई बिष खुवाउने आमाको पनि मृत्यु

महेन्द्रनगर । कञ्चनपुरको पुनर्वास नगरपालिका १ गणेशवस्तीमा शुक्रबार आफ्नै ८ वर्षको छोरालाई विष सेवन गराइ आफुले पनि बिष सेवन गरी घाइते बनेकी २४ वषिय...

चार दिनमा ३८ जनाविरुद्ध राजस्व छली मुद्दा

काठमाडौं । संसद् विघटनसँगै राजनीतिक अस्थिरताको मौका छोपेर विभिन्न व्यापारिक फर्मले राजस्व छली गर्ने क्रम बढाएको पाइएको छ । गत शुक्रबारदेखि सोमबारसम्म ३८ जनाविरुद्ध...

हुवावे प्रान्तका सिनेमा हलमा जान थाले दर्शक

बेजिङ । विगत पाँच महिनादेखि कोरोनाका संक्रमणको पीडा भोगिरहेको चीनको हुवावे प्रान्तका बासिन्दाहरू बिस्तारै सामान्य जीवनमा फर्कदै छ । यसै क्रममा त्यहाँका बासिन्दाहरू सामाजिक...

बर्दियामा बाघको आतंक : १ महिनामै ५ जनाको ज्यान लियो

बर्दिया । गेरुवा गाउँपालिका-४ राजिपुरका ५८ वर्षीय लहानु थारूको शनिबार बेलुका पाटेबाघले आक्रमण गर्यो । उनी घर नजिकै रहेको खोलामा गोरुलाई पानी खुवाउन गएका...

आवश्यकताको पहिचान र राष्ट्रिय योजना आयोग

नेपालमा राष्ट्रिय विकास एवं समुन्नतिका लागि आवश्यक राष्ट्रिय योजना तयार गर्नका लागि राष्ट्रिय योजना आयोगको व्यवस्था छ । यो आयोगले राष्ट्रिय आवश्यकताको पहिचान गरी...

झुलाघाट नाकामा कोरोना भाइरस परिक्षण जारी

बैतडी । भारतसंग सीमा जोडिएको बैतडीको झुलाघाट नाकामा कोरोना भाइरस चेकजाँचका लागि स्थापना गरिएको सहायता कक्षमा स्वास्थ्य परिक्षण कार्य जारी रहेको छ । सहायता...

रात्रीकालिन सार्वजनिक यातायात सञ्चालन हुने

काठमाडौँ । काठमाडौँ महानगरपालिका क्षेत्र भित्र अब रात्रीकालिन सार्वजनिक यातायात सञ्चालन हुने भएको छ । सहरी यातायात सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउन र नेपाल...

दीप बस्न्यातको ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्चको आदेश

काठमाडौं । बालुवाटार ललिता निवासको सरकारी जग्गा हिनामिनामा मुछिएका अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका पूर्वप्रमुख आयुक्त दीप बस्न्यातको सम्बन्धमा ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्च अदालतले आदेश...

ई-पेपर

1

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 175 times, 1 visits today)