विश्व एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध जागरूकता सप्ताह यस वर्षको १८ देखि २४ नोभेम्बरसम्म हुनेछ । एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध (एएमआर)लाई सबैभन्दा ठूलो विश्वव्यापी स्वास्थ्य खतराका रूपमा लिइन्छ । एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध एक मौन र बिस्तारै आइरहने महामारी हो । यसको पछाडिको कारण एन्टिबायोटिक्स र एन्टिभाइरलजस्ता एन्टिमाइक्रोबियल एजेन्टविरुद्ध प्रतिरक्षा संयन्त्रहरू विकास गर्ने सूक्ष्म जीवहरूको क्षमता हो । यस प्रक्रियाको परिणामस्वरूप एन्टिमाइक्रोबियल कम प्रभावकारी हुन्छन् अनि संक्रमणहरूको उपचार गर्न गाह्रो हुन्छ । यो विशेषगरी कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका बिरामीहरूका लागि खतरनाक हुन्छ । यसको उच्च जोखिममा क्यान्सरसँग लडिरहेका वा शल्यक्रिया गराइरहेका मानिस परिरहेका हुन्छन् ।

आजको दिनमा एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध मानवताका लागि सबैभन्दा ठूलो विश्वव्यापी स्वास्थ्य खतरामध्ये एक हुन आएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघीय वातावरण कार्यक्रम (युनेप) का अनुसार, यदि हामीले सही कदमहरू चालेनौं भने एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधले अर्काे दशकमा २४ मिलियन मानिसहरूलाई चरम गरिबीमा धकेल्नसक्छ र ट्रिलियन डलरको सिंगो घरेलु उत्पादनलाई नष्ट गर्नसक्छ ।

एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध एक प्राकृतिक प्रक्रिया हो । यसका कारकहरू छन् । यिनले एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधलाई गति दिन्छन् । तीमध्ये केही मानव र जनावरको स्वास्थ्यका लागि प्रयोग, अत्यधिक प्रयोग र दुरूपयोगजस्ता कुरा पनि छन् । यसमा केही चिकित्सा पेसेवरहरूले वा सबै निर्धारित एन्टिमाइक्रोबियलहरू नलिने बिरामीहरूद्वारा औषधिको ढिलाइले निम्त्याउने जोखिमहरू समावेश छन् । जसले संक्रामक कीटाणुहरूलाई बाँच्न र औषधिको प्रतिरोध विकास गर्न अनुमति दिने गरिरहेको छ । यसको चुनौतीको ठूलो हिस्सा कृषि उद्योगसँग सम्बन्धित छ । यसले विश्वव्यापी एन्टिबायोटिक बिक्रीको ७० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ । यो औषधि खानका लागि पालिएका जनावरहरूमा प्रयोग गरिन्छ । यसको प्रयोग संक्रमणको उपचार वा रोकथाम गर्न तथा जनावरहरूमा शरीरको तौल बढाउनका लागि प्रयोग गरिन्छ । यद्यपि, युरोपेली संघले जनावरहरूलाई नियमित रूपमा एन्टिबायोटिक खुवाउने अभ्यासमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । यो विश्वका अन्य भागहरूमा भने जारी छ ।

जलवायु परिवर्तन, पानी र एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधबीचको घनिष्ठ सम्बन्ध के होला भन्ने’bout धेरै मानिसलाई थाहासम्म छैन । विगत तीनदेखि पाँच वर्षमा, हामीले जलवायु परिवर्तनले एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधको विकास र फैलावटलाई गति दिँदै जान थालेको छ भन्ने कुरा बुझ्न थालेका छौं । जलवायु परिवर्तन मुख्यतया अधिक, कम वा धेरै फोहोर पानीको कारणले अनुभव गरिन्छ । तीनवटैले एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधलाई बिगार्नसक्छ । सुक्खा प्रभावित क्षेत्रहरूमा सफा पानीको पहुँचको अभाव, साथै प्रदूषित बाढीको पानीको सम्पर्कले संक्रमण दर बढेको छ । यसको अर्थ दुष्ट चक्रको सुरुवात हो । एन्टिबायोटिकको बढ्दो प्रयोगले संक्रमणमा वृद्धि भएको छ । यसले एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधको नयाँ र उच्चस्तरको सम्भावना बढाएको छ ।

फर्मा उद्योगका ठूला खेलाडीले एन्टिबायोटिक्सलाई बढ्दो मात्रामा त्याग्न थालेकाले संकट गहिरिँदै गएको छ

फर्मा उद्योगका ठूला खेलाडीहरूले एन्टिबायोटिक्सलाई बढ्दो मात्रामा त्याग्न थालेको तथ्यले वर्तमान संकट थप गहिरिँदै गएको छ । नयाँ एन्टिबायोटिक उत्पादनको लागत धेरै उच्च छ । बिक्रीमार्फत सम्भावित राजस्व अत्यधिक अनिश्चित छ ।

यसको एउटा कारण यो हो कि चिकित्सकहरूले नयाँ विकसित एन्टिबायोटिकहरू एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध ढिलो गर्नका लागि सिफारिस गर्नबाट बच्न प्रयास गर्छन्, जबसम्म बिरामीले संक्रमणबाट चरम स्वास्थ्य जोखिमको सामना गर्नुपर्दैन । कहिलेकाहीँ यसले चिकित्सकहरूका लागि विवेकको कठिन प्रश्न खडा गरिदिन्छ, जसले नयाँ एन्टिबायोटिकहरू प्रयोग गर्ने बीचमा निर्णय गर्न आवश्यक छ । एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध वा पुरानाहरू जुन केही अवस्थामा संक्रमणको उपचार गर्न धेरै प्रभावकारी हुनसक्छ । पर्याप्त प्रभावकारी नहुन पनि सक्छ । यो निर्माताहरूका लागि मात्र चुनौती होइन । धेरै मुलुकहरूमा सरकारी एजेन्सीहरू एन्टिबायोटिकको मूल्य कम राख्न चाहन्छन् ।

यसबाहेक, एन्टिबायोटिकका लागि धेरै प्याटेन्ट म्याद सकिएको छ । यसले नयाँ उत्पादकहरूलाई बजार कब्जा गर्ने अवसर दिन्छ । बढ्दो प्रतिस्पर्धाले मूल्य घटाउँछ । यसले अर्को नकारात्मक अवस्था सिर्जना गर्छ, किनकि धेरै साना उत्पादकहरूको नाफा मात्रै छ र पर्याप्त फोहोर पानी व्यवस्थापनमा लगानी गर्ने क्षमता छैन ।

एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधविरुद्ध लडाइँ एक चुनौतीपूर्ण छ, तर केही कदम चाल्न सकिन्छ । अर्थपूर्ण प्रगति गर्न सबै क्षेत्र र क्षेत्रका कलाकारहरू समाधानको हिस्सा हुनु आवश्यक छ । ग्लोबल नर्थ र ग्लोबल साउथ दुवैबाट ज्ञान, क्षमता र स्रोतहरू जोड्न विभिन्न पृष्ठभूमि र क्षेत्रका मानिसहरूसँग काम गर्न बलियो खुलापन हुनु आवश्यक छ । जिम्मेवार चिकित्सक र पशुचिकित्सकहरू मात्र होइन, जसले औषधि लेख्छन् । हालका दिनमा एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने बिरामीहरू, अस्पतालहरू, नगरपालिकाको फोहोर पानी प्लान्टहरू र उत्पादकहरू, जसको फोहोरमा ठूलो मात्रामा एन्टिमाइक्रोबियल हुन्छ । एकै समयमा, सरकारहरूले नियमहरू सेट गर्न र लागू गर्न आवश्यक छ । यसका लागि वित्त प्रदान गर्न र सरोकारवालाहरूलाई सँगै काम गर्न सक्षम बनाउनु आवश्यक छ ।

स्टकहोम इन्टरनेसनल वाटर इन्स्टिच्युट (एसआईडब्ल्यूआई)ले एन्टिबायोटिक्समा ध्यान केन्द्रित गर्दै विगत पाँच वर्षदेखि वातावरणमा फार्मास्युटिकल्ससँग काम गरिरहेको छ । सरकारहरूबाहेक, स्टकहोम इन्टरनेसनल वाटर इन्स्टिच्युटको मुख्य लक्ष्य समूह उत्पादन उद्योग र खरिदकर्ताहरू हुन्, उत्पादन प्रक्रियामार्फत एन्टिबायोटिकको उत्सर्जन घटाउने, नीतिहरू सुधार गर्ने र एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधको प्रसारलाई कम गर्ने उद्देश्यका साथ । भर्खरै प्रकाशित ढाँचामा, स्टकहोम इन्टरनेसनल वाटर इन्स्टिच्युटले एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधको फैलावटलाई उल्लेखनीय रूपमा ढिलो गर्न जिम्मेवार उत्पादनका लागि कारक र मापदण्डहरू परिभाषित गरेको छ । मापदण्डले खरिद गर्नेहरू र नियामकहरूलाई प्रोत्साहन प्रदान गर्नका लागि मार्गहरू सुझाव दिन्छ । जस्तैः वित्तीय सुरक्षा वा उत्पादकहरूलाई सुधारिएको प्रतिष्ठाअनुसार उनीहरू जिम्मेवार रूपमा एन्टिबायोटिक उत्पादन गर्दैछन् भनेर देखाउन सक्छन् । धेरै मुलुकहरूमा अब राष्ट्रिय एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध कार्य योजनाहरू छन, तर कार्यान्वयनमा धेरै भिन्नता छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले भर्खरै सरकारहरूलाई जनकेन्द्रित दृष्टिकोणमार्फत एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधका लागि थप व्यापक प्रतिक्रिया लागू गर्न मद्दत गर्न हस्तक्षेपहरूको प्याकेज जारी गरेको छ । यो हालैका वर्षहरूमा सुरु भएको ठूलो सकारात्मक प्रवृत्तिको अंश हो । विभिन्न क्षेत्र र कलाकारहरूबीचको अन्तरक्रिया विकसित हुँदै गइरहेको छ र नीति क्षेत्रमा केन्द्रित हुँदै गएको छ । अब गति निर्माण गर्ने र एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोधको विश्वव्यापी प्रसारलाई सुस्त बनाउन सँगै काम गर्ने समय आएको छ ।