Monday, May 17, 2021
Home बिचार विद्यालय पुनः सञ्चालन गर्न सकिन्छ !

विद्यालय पुनः सञ्चालन गर्न सकिन्छ !

,

आजको युगमा हिजोसम्म विश्व जगत्लाई एक दिन पनि रोक्न सकिन्न होलाजस्तो लागिरहेका बेला कोभिड–१९ का अगाडि विश्व समुदाय निरीह बन्न बाध्य भयो । सामाजिक, सांस्कृतिकलगायत सबै गतिविधिमा प्रतिबन्ध लाग्यो । हवाई तथा सडक यातायात रोकिए । सरकारको सम्पूर्ण काम कोरोना नियन्त्रणमा सीमित छ । न्याय, प्रसासन, संसद् अवरुद्ध भए । सानातिना र सामान्य बिरामी अस्पताल नआउन र फोनबाटै सल्लाह लिन भनियो । आस्थाका धरोहर मन्दिरका ढोका थुनिए, स्कुल कलेज बन्द भए, व्यापार, व्यवसाय ठप्प भए । मृतकको सदगद परम्परागतअनुसार हुन पाएनन् । तर, समयक्रमसँगै मानिस कोरोनाबाट डराउन छाडेका छन् । आजसम्म नेपालमा कोभिड–१९ बाट करिब ७२ हजार संक्रमित र ५३ हजार निको तथा पौने ५ सयको मृत्यु भइसकेको छ । उक्लदो संक्रमणको ग्राफ र सख्याले संस्थागत आइसोलेसन र कोभिड अस्पतालहरूको बेड भरिँदै गएकाले शøया पाउन आकाशको फल भएको छ ।

नेपालमा कोभिड–१९ संक्रमणको सुरुवाती चरणमा कोरोनाका लक्षण र चिह्न निकै कम देखिएका थिए । हाल आएर सास फेर्न गाह्रो, स्वाद तथा गन्ध थाहा नपाउने, खोकी लाग्ने, बिनाकारण ज्वरो, घा“टी दुख्ने लक्षण देखिएका छन् । यस्ता लक्षण देखिन थाले आफूलाई परिवारबाट अलग गर्नुपर्छ र कोभिडको परीक्षण गराउनुपर्छ । नमुना दिइसकेपछि पनि आफूलाई अलग अर्थात् क्वारेन्टाइनमा राख्नैपर्छ । परीक्षणमा नतिजा पोजेटिभ आए आइसोलेसनमा बस्नुपर्छ । त्यसैमा लक्षण नभएका र सामान्य लक्षण भएका संक्रमितलाई होम आइसोलेसनमा रहन तथा कडा लक्षण भएकालाई मात्र अस्पतालमा भर्ना गर्न मन्त्रालयले मापदण्ड नै बनाएर चार वटा नम्बर दिई लागू गरेको छ । तथापि, ती नम्बरमा सम्पर्क भई एम्बुलेन्स आउने र अस्पतालमा शøया पाउन कोभिड जित्नभन्दा धेरै गाह्रो छ । तथापि दैनिक जीवनयापन कोरोनासँगसँगै चलायमान बनाउनुपर्ने आजको बाध्यता तथा जरुरत हो ।

विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारीको स्वास्थ्य जाँचपछि मात्र विद्यालय प्रवेश गराउनुपर्छ

स्कुलमा बालबालिकाको तहअनुसार भौतिक दूरीको प्रोटोकल अपनाउन जरुरी छ

किन विद्यालय सञ्चालन ?

ड्ड ज“ाच नै नदिएर विद्यालयले दिएको अंक नै अन्तिम हुने भएपछि बारम्बार स्कुललाई सोर्स र फोर्स लगाउन जिद्धी गर्ने बच्चा बाबाले नमानेपछि दुई साता जति चिन्तित बस्यो र आफ्नो मिहिनेतलाई भाग्यसँग जोडेर मन शान्त पार्न यसरी परीक्षा नै दिन नपर्ने भए त पीएचडीसम्म पढ्ने इच्छा जाहेर गर्न थाल्यो बच्चाले ।

अनलाइन कक्षा सकिनेबित्तिकै छोराले भन्यो– बाबा ∕ मैले त स्कुलका साथी र शिक्षकको अनुहार बिर्सिसकें, जाने बाटो नै बिर्सिसकें, स्कुल कहिले खुल्छ ?

कोरोनाको महामारी सुरु भएपछि लकडाउनसँगै बन्द भएका शिक्षण संस्था आजसम्म खोल्ने हिम्मत कसैले गर्न सकेका छैनन् । विद्यार्थी जम्मा हुने थलो भएकाले एसएमएस जनस्वास्थ्य मापदण्ड लागू गर्न असहज छ र संक्रमण तीव्र हुन सक्ने भयले अभिभावक, विद्यार्थी र सरकार त्रसित मनोविज्ञानमा अनिदानीय पीडामा छन् ।

सबै स्कुल तथा कलेज बन्द भएकाले ५ वर्षदेखि २१ वर्षसम्मका विद्यार्थी घरभित्र सीमित भई बसेका छन् । अनलाइन र दूरशिक्षा भनिए पनि सामाजिक सञ्जाल, भिडियो गेम, मोबाइलमा व्यस्त भएका छन्, मनोवैैज्ञानिक कोभिडको संक्रमणभन्दा अन्य घटनाको जोखिम उच्च भएको छ । विद्यार्थीको पढाइलाई निरन्तरता दिनु आजको आवश्यकता हो । उमेर र सिकाइबीच घनिष्ट सम्बन्ध रहन्छ, निरन्तर पढन नपाए पढेको पनि बिर्सन्छ ।

कोभिड–१९ संक्रमण र जोखिम नघटे पनि लामो लकडाउन र निषेधाज्ञा सकिएसँगै विद्यालय अब कसरी पुनः सञ्चालनमा ल्याउने भन्ने बहस हुन थालेको छ । कोभिडसँगै दैनिकी चलायमान बनाउन सर्वसाधारण तयार हँुदै गएका छन, जसमा स्कुल कलेज पनि थपिएका छन् । त्यसो त कतिपय विद्यालयले अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरी सिकाइ बन्द गरेका छैनन् । तथापि, नेपालजस्तो भौगोलिक विकटता, आर्थिक विपन्नता भएको देशका अभिभावक र विद्यार्थीका लागि अनलाइन कक्षा विकल्प बन्न सकिरहेको छैन । विकसित देशले समेत सावधानी अपनाएर विद्यालय कलेज खोल्न थालेका छन् । बालबालिकाको शैक्षिक सत्रमै असर पर्ने देखिएपछि सुरक्षा सावधानी अपनाएर विद्यालय सञ्चालन गर्न सकिनेमा सबै सकारात्मक छन् ।

फोहोर व्यवस्थापन

कोभिड–१९ का शंकास्पद बिरामी राख्न क्वारेन्टिनका रूपमा प्रायः स्कुल प्रयोग भएका थिए र छन् । नेपालमा कुल उत्पादित ठोस फोहोरमा ६५ प्रतिशत घरायसी हुन्छ । लकडाउन भएदेखि शैक्षिक, औद्योगिक र व्यावसायिक फोहर उत्पादनमा कमी आए पनि घरायसी र अस्पतालजन्य फोहोरको आयतनमा बढोत्तरी भएको छ ।

चीनमा कोभिड–१९ प्रकोपका कारण ठोस फोहोर उत्पादनमा ३० प्रतिशतले कमी र स्वास्थ्य संस्थाजन्य फोहरमा ३७० प्रतिशतले वृृद्धि भएको खोजले देखायो । कोरोना बिरामी बढेसँगै इटालीमा अस्पतालजन्य फोहर आयतन तीन गुणाले बढ्यो । जापानको टोकियोमा होम आइसोलेसन तथा सेल्फ क्वारेन्टाइनका कारण जलाउन सकिने घरायसी फोहोरमा ३.१० प्रतिशतले वृृद्धि छ ।

महामारीकै बीचमा विभिन्न जिल्लाका ५ सय जनामा गरिएको अनलाइन सर्वेक्षणमा ८७ प्रतिशतलाई फोहरबाट कोरोना भाइरस सर्न सक्छ भन्ने थाहा छ भने २३ प्रतिशतमा आफ्नो क्षेत्रमा फोहोर संकलनको सेवा नभएको बताए । महामारीको आपतकालीन अवस्थामा स्वास्थ्यजन्य फोहरमैला व्यवस्थापन गर्न स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले २०७७ असार १९ मा अन्तरिम निर्देशिका जारी गरेको छ तर कतिले पढे थाहा भएन । व्यवहारतः सबैले बेवास्ता गरेको देखिन्छ । स्थानीय निकायले फोहोर कुहिने र नकुहिने वर्गीकरण गर्ने, चिकित्साजन्य फोहोरलाई निर्मलीकरण गरेर मात्र घरायसी फोहरसँग मिसाउनेजस्ता २०७० का निर्देशिकामा रहेका तथ्य आपतकालमा पनि प्रयोग हुन सकेन ।

मापदण्ड

अमेरिकाको सीडीसीले जारी गरेको निर्देशिकालाई सर्वाेपरि गर्दै स्कुलमा बालबालिकाको तहअनुसार भौतिक दूरीको प्रोटोकल अपनाउन जरुरी छ । जस्तै : प्रि–स्कुलका बालबालिकालाई सानो समूह बनाएर एक शिक्षिकाले मात्र पढाउने र कम्तीमा ३ देखि ६ फिट दूरीमा राख्न सकिन्छ । विद्यालय बसाइ समय घटाउन सकिन्छ । अनावश्यक भिजिटर नल्याउन, कोठा भित्रभन्दा बाहिर चौरमा वा खुला ठाउँमा कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्छ ।

कोरोना भाइरस मानव शरीरबाहिर कार्डबोर्डमा एक दिन, काठ र कपडामा दुई दिन, स्टिल र प्लास्टिकमा तीन दिन, ग्लास र कागजको पैसामा चार दिन तथा मास्कको बाहिरी सतहमा सात दिनसम्म जीवित रहन सक्ने भएकाले संक्रमितको घर, स्वास्थ्य संस्थाबाट निस्कने फोहर व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको हो । मास्क, पीपीई, स्यानिटाइजर बोटल, पन्जाजस्ता संक्रमित फोहर तीन दिनसम्म छुट्टै झोलामा संकलन गरेर मात्र बाहिर पठाउनुपर्छ ।

संक्रमणबाट सुरक्षित बनाउन कक्षाकोठामा मात्र नभई स्कुल बस, लबी, क्यान्टिन, हलमा भिडभाड कम गर्ने र सरसफाइमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ । नर्सको व्यवस्था, दैनिक स्वास्थ्य ज“ाच, घर फर्किसकेपछि पनि अभिभावकद्वारा स्वास्थ्य परीक्षण र अवलोकन, हाइजेनिक खाना, रोग प्रतिरोधी क्षमता विकास र अन्य संक्रमणबाट बचाउन सक्ने पोषिलो खानामा विद्यालय तथा अभिभावकले विशेष ध्यान दिनुपर्छ । बारम्बार छोइने रेलिङ, ढोका, खेलकुद सामग्री, पाठ्यसामग्री, कक्षाकोठा, बस, क्यान्टिन लगातार सफा गर्नुपर्छ । विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारी स्वास्थ्य जाँचपछि मात्र विद्यालय प्रवेश गराउनुपर्छ । भौतिक दूरी, स्वच्छता कायम गर्न बढी शिक्षक र कर्मचारीको जरुरत पर्न सक्छ ।

अन्तमा, संक्रमणको प्रमुख कारण पारिवारिक जमघट चीनमा देखिएकै हो र आज नेपालमा पनि देखिँदै छ । विद्यालय पनि परिवार नै भएकाले क्वारेन्टिनका रूपमा प्रयोग भएका विद्यालयहरूलाई निसंक्रमण गर्दे सीडीसी त्यसपछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको जनस्वास्थ्य मापदण्ड र शिक्षा मन्त्रालयको निर्देशिकामा उल्लिखित मापदण्ड अपनाउँदै विद्यालय खोल्न सकिन्छ ।

(Visited 140 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

कोरोना संक्रमणबाट उदयपुरका ४ जनाको मृत्यु

उदयपुर । उदयपुरमा आईतवार एकै दिन कोरोनाले ४ जनाको मृत्यु भएको छ । त्रियुगा नगरपालिका– १० का ६३ वर्षिय खगेन्द्र मगरको बेल्टार कोभिड १९...

बैंकको मुद्दती खाता नवीकरण अब इमेलबाटै गर्न सकिने

काठमाडौं । निषेधाज्ञा अवधिमा बैंकको मुद्दती खाता नवीकरण इमेलबाटै गर्न सकिने भएको छ । नेपाल बैंकर्स एसोसिएसनले आइतबार विज्ञप्ति जारी गर्दै निषेधाज्ञा अवधिभर मुद्दती...

कोरोना संक्रमणबाट गुल्मीमा एकै दिन ११ जनाको मृत्यु

  गुल्मी । दोस्रो चरणको कोरोनाका कारण पछिल्लो २४ घण्टामा गुल्मीका ११ जनाको मृत्यु भएको छ । शनिबार दिउसो ३ बजेदेखि आइतबार दिउसो ३ बजेसम्म...

‘भेरोसेल’को दोस्रो डाेज लगाउने तालिका यस्ताे छ (सूचीसहित)

काठमाडाैं ।  सरकारले कोभिड–१९ विरुद्धको ‘भेरोसेल’को खोपको दोस्रो मात्रा आजदेखि काठमाडौँ जिल्लामा लगाउने शुरुआत गरिएको छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौँ सूचना प्रकाशित गरी...

साताका लोकप्रिय समाचार

गाउँलाई कोरोनाबाट बचाउन नाकामा युवाहरूको चौकीदारी

लमजुङ । लमजुङको ग्रामीण पर्यटकीय गन्तव्यको स्मार्ट भिलेज घलेगाउँमा कोरोना संक्रमण बढ्दै गएपछि उच्च सतर्कता अपनाउन थालिएको छ । घलेगाउँलाई कोरोना भाइरस(कोभिड– १९)को दोस्रो...

प्रेस युनियनको मोबाइल डाक्टर सेवा सुरु

इटहरी । नेपाल प्रेस युनियन सुनसरीले जिल्लामा रहेका कोरोना संक्रमित सञ्चारकर्मीहरुलाई घरमै गएर परामर्श दिने भएको छ । प्रेस युनियन सुनसरीका अध्यक्ष पवन अधिकारीका अनुसार...

सुनसरीमा सेना परिचालन

इटहरी । सुनसरीमा सेना परिचालन गरिएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले शुक्रबार मध्यरातिदेखि जेठ १५ गतेसम्म लागू हुनेगरी फलफूल, तरकारी, माछामासु तथा दूध डेरी...

सिलिन्डरका लागि बिरामीका आफन्तको हानथाप

  धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशका अस्पतालमा बिरामीका आफन्त एक थान अक्सिजन सिलिन्डरका लागि तड्पिनुपर्ने अवस्था छ । उनीहरुका लागि एक थान सिलिन्डर हात पार्नु युद्ध...

धनकुटामा एकैदिन थपिए ४४ संक्रमित, ८ महिने नावालिकामा पनि कोरोना

धनकुटा । धनकुटामा शुक्रबार एकैदिन ४४ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । जिल्लामा एकैदिन थपिएका मध्ये यो नै हालसम्मको धेरै संख्या हो । जिल्ला...

ट्रेन्डिङ

सीसीएमसी पुनर्गठन, चार मन्त्री थपिए

काठमाडौं । कोरोना भाइरस नियन्त्रणमा उल्लेखनीय काम गर्न नसकेको आरोप खेप्दै आएको सरकारले उपप्रधानमन्त्री तथा रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलको नेतृत्वमा रहेको कोरोना संकट व्यवस्थापन केन्द्र...

एमसीसीको अनावश्यक विरोध

लक्ष्मीविलास कोइराला संयुक्तराज्य अमेरिका सरकारले ‘मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन’ (एमसीसी)अन्तर्गत नेपाललाई उपलब्ध गराउन लागेको करिब ५५...

कोरोना संक्रमणबाट बाँकेमा थप एकको मृत्यु

राँझा । बाँकेको कोहलपुरस्थित शिक्षण अस्पतालमा उपचाररत एक कोरोना सङ्क्रमितको आज बिहान मृत्यु भएको छ । रुकुमको चौरजहारी नगरपालिका वडा नं १४ निवासी ३३...

थ्री नेसन्स कपको विजेताले ५ हजार डलर पाउने

काठमाडौं । नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीले खेल्ने थ्री नेसन्स कप मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलको विजेताले ५ हजार अमेरिकी डलर पुरस्कार प्राप्त गर्ने भएका छन् ।...

एमसीसीको प्रतिवेदन १० दिनभित्र आउँछ : झलनाथ खनाल

सिन्धुपाल्चोक । नेकपाका वरिष्ठ नेता एवम पुर्वप्रधामन्त्री झलनाथ खनालले १० दिनभित्र एमसीसीको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिने बताएका छन् । नेकपा सिन्धुपाल्चोकको वृहत्त आमसभामका सञ्चारकर्मीहरुसँग कुराकानी...

संक्रमणकालीन जनजीवनको व्यवस्थापन गर

कोरोना भाइरस नियन्त्रण र रोकथामका लागि परिस्थतिको मूल्यांकनसहित सरकारले १५ वैशाखसम्मका लागि लकडाउनको समयावधि थप गरेको छ । यो कदम आफैंमा आवश्यक...

गाइजात्रा विषेश : केपी बा आफैंमा गाइजात्रा जस्तो हु्नुहुन्छ

काठमाडौं । रिपोर्टर्स क्लब नेपालमा गाइजात्रा विशेषमा बोल्दै हाँस्यव्यङ्ग्य कलाकारहरुले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसहित शिर्ष नेताहरुप्रति कडा व्यङ्ग्य गरेका छन् । उनीहरुले नेताहरुले तीन...

अस्पताल नै जाँदैनन् बिरामी

चितवन । चितवनमा पछिल्लो समय अस्पताल जाने बिरामीको संख्यामा कमी आएको छ । चिकित्सकले बिरामी छुँदैनन्, अस्पतालले भर्ना लिँदैन र गेटबाटै फर्काइन्छ भन्ने...

कोरोना त्रास : ‘स्वास्थ्य सेवाका कर्मचारीलाई तालिम र बिदामा नपठाउनुहोला’

दैलेख । कर्णाली प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालयले स्वास्थ्य सेवा कार्यालयका कर्मचारीलाई बिदा र तालिममा नपठाउन निर्देशन दिएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले नेपाल...

३ सय २६ व्यापारिक फार्मलाई कारबाही

काठमाडौं । वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले ३ सय २६ व्यावसायिक फार्मलाई कारबाही गरेको छ । विभागले चालू आर्थिक वर्षको साउनदेखि ८ मंसिरसम्म...

बिहीबार ४ बजे बजेट प्रस्तुत गरिने

काठमाडाै‌ । आगामी आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को राजश्व र आयको विवरण (बजेट भाषण) सङ्घीय संसद्को दुवै सदनको संयुक्त बैठकमा बिहीबार अपराह्न ४ बजे प्रस्तुत...

शरदसिंह भण्डारीले आफ्नो होटल क्वारेन्टाइन बनाउन दिने

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका अध्यक्षमण्डलका संयोजक शरदसिंह भण्डारी र सोही पार्टीका वरिष्ठ नेता तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्जला राउतले आफ्नो होटेल...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 156 times, 1 visits today)