Friday, March 5, 2021
Home बिचार विद्यालय पुनः सञ्चालन गर्न सकिन्छ !

विद्यालय पुनः सञ्चालन गर्न सकिन्छ !

आजको युगमा हिजोसम्म विश्व जगत्लाई एक दिन पनि रोक्न सकिन्न होलाजस्तो लागिरहेका बेला कोभिड–१९ का अगाडि विश्व समुदाय निरीह बन्न बाध्य भयो । सामाजिक, सांस्कृतिकलगायत सबै गतिविधिमा प्रतिबन्ध लाग्यो । हवाई तथा सडक यातायात रोकिए । सरकारको सम्पूर्ण काम कोरोना नियन्त्रणमा सीमित छ । न्याय, प्रसासन, संसद् अवरुद्ध भए । सानातिना र सामान्य बिरामी अस्पताल नआउन र फोनबाटै सल्लाह लिन भनियो । आस्थाका धरोहर मन्दिरका ढोका थुनिए, स्कुल कलेज बन्द भए, व्यापार, व्यवसाय ठप्प भए । मृतकको सदगद परम्परागतअनुसार हुन पाएनन् । तर, समयक्रमसँगै मानिस कोरोनाबाट डराउन छाडेका छन् । आजसम्म नेपालमा कोभिड–१९ बाट करिब ७२ हजार संक्रमित र ५३ हजार निको तथा पौने ५ सयको मृत्यु भइसकेको छ । उक्लदो संक्रमणको ग्राफ र सख्याले संस्थागत आइसोलेसन र कोभिड अस्पतालहरूको बेड भरिँदै गएकाले शøया पाउन आकाशको फल भएको छ ।

नेपालमा कोभिड–१९ संक्रमणको सुरुवाती चरणमा कोरोनाका लक्षण र चिह्न निकै कम देखिएका थिए । हाल आएर सास फेर्न गाह्रो, स्वाद तथा गन्ध थाहा नपाउने, खोकी लाग्ने, बिनाकारण ज्वरो, घा“टी दुख्ने लक्षण देखिएका छन् । यस्ता लक्षण देखिन थाले आफूलाई परिवारबाट अलग गर्नुपर्छ र कोभिडको परीक्षण गराउनुपर्छ । नमुना दिइसकेपछि पनि आफूलाई अलग अर्थात् क्वारेन्टाइनमा राख्नैपर्छ । परीक्षणमा नतिजा पोजेटिभ आए आइसोलेसनमा बस्नुपर्छ । त्यसैमा लक्षण नभएका र सामान्य लक्षण भएका संक्रमितलाई होम आइसोलेसनमा रहन तथा कडा लक्षण भएकालाई मात्र अस्पतालमा भर्ना गर्न मन्त्रालयले मापदण्ड नै बनाएर चार वटा नम्बर दिई लागू गरेको छ । तथापि, ती नम्बरमा सम्पर्क भई एम्बुलेन्स आउने र अस्पतालमा शøया पाउन कोभिड जित्नभन्दा धेरै गाह्रो छ । तथापि दैनिक जीवनयापन कोरोनासँगसँगै चलायमान बनाउनुपर्ने आजको बाध्यता तथा जरुरत हो ।

विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारीको स्वास्थ्य जाँचपछि मात्र विद्यालय प्रवेश गराउनुपर्छ

स्कुलमा बालबालिकाको तहअनुसार भौतिक दूरीको प्रोटोकल अपनाउन जरुरी छ

किन विद्यालय सञ्चालन ?

ड्ड ज“ाच नै नदिएर विद्यालयले दिएको अंक नै अन्तिम हुने भएपछि बारम्बार स्कुललाई सोर्स र फोर्स लगाउन जिद्धी गर्ने बच्चा बाबाले नमानेपछि दुई साता जति चिन्तित बस्यो र आफ्नो मिहिनेतलाई भाग्यसँग जोडेर मन शान्त पार्न यसरी परीक्षा नै दिन नपर्ने भए त पीएचडीसम्म पढ्ने इच्छा जाहेर गर्न थाल्यो बच्चाले ।

अनलाइन कक्षा सकिनेबित्तिकै छोराले भन्यो– बाबा ∕ मैले त स्कुलका साथी र शिक्षकको अनुहार बिर्सिसकें, जाने बाटो नै बिर्सिसकें, स्कुल कहिले खुल्छ ?

कोरोनाको महामारी सुरु भएपछि लकडाउनसँगै बन्द भएका शिक्षण संस्था आजसम्म खोल्ने हिम्मत कसैले गर्न सकेका छैनन् । विद्यार्थी जम्मा हुने थलो भएकाले एसएमएस जनस्वास्थ्य मापदण्ड लागू गर्न असहज छ र संक्रमण तीव्र हुन सक्ने भयले अभिभावक, विद्यार्थी र सरकार त्रसित मनोविज्ञानमा अनिदानीय पीडामा छन् ।

सबै स्कुल तथा कलेज बन्द भएकाले ५ वर्षदेखि २१ वर्षसम्मका विद्यार्थी घरभित्र सीमित भई बसेका छन् । अनलाइन र दूरशिक्षा भनिए पनि सामाजिक सञ्जाल, भिडियो गेम, मोबाइलमा व्यस्त भएका छन्, मनोवैैज्ञानिक कोभिडको संक्रमणभन्दा अन्य घटनाको जोखिम उच्च भएको छ । विद्यार्थीको पढाइलाई निरन्तरता दिनु आजको आवश्यकता हो । उमेर र सिकाइबीच घनिष्ट सम्बन्ध रहन्छ, निरन्तर पढन नपाए पढेको पनि बिर्सन्छ ।

कोभिड–१९ संक्रमण र जोखिम नघटे पनि लामो लकडाउन र निषेधाज्ञा सकिएसँगै विद्यालय अब कसरी पुनः सञ्चालनमा ल्याउने भन्ने बहस हुन थालेको छ । कोभिडसँगै दैनिकी चलायमान बनाउन सर्वसाधारण तयार हँुदै गएका छन, जसमा स्कुल कलेज पनि थपिएका छन् । त्यसो त कतिपय विद्यालयले अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरी सिकाइ बन्द गरेका छैनन् । तथापि, नेपालजस्तो भौगोलिक विकटता, आर्थिक विपन्नता भएको देशका अभिभावक र विद्यार्थीका लागि अनलाइन कक्षा विकल्प बन्न सकिरहेको छैन । विकसित देशले समेत सावधानी अपनाएर विद्यालय कलेज खोल्न थालेका छन् । बालबालिकाको शैक्षिक सत्रमै असर पर्ने देखिएपछि सुरक्षा सावधानी अपनाएर विद्यालय सञ्चालन गर्न सकिनेमा सबै सकारात्मक छन् ।

फोहोर व्यवस्थापन

कोभिड–१९ का शंकास्पद बिरामी राख्न क्वारेन्टिनका रूपमा प्रायः स्कुल प्रयोग भएका थिए र छन् । नेपालमा कुल उत्पादित ठोस फोहोरमा ६५ प्रतिशत घरायसी हुन्छ । लकडाउन भएदेखि शैक्षिक, औद्योगिक र व्यावसायिक फोहर उत्पादनमा कमी आए पनि घरायसी र अस्पतालजन्य फोहोरको आयतनमा बढोत्तरी भएको छ ।

चीनमा कोभिड–१९ प्रकोपका कारण ठोस फोहोर उत्पादनमा ३० प्रतिशतले कमी र स्वास्थ्य संस्थाजन्य फोहरमा ३७० प्रतिशतले वृृद्धि भएको खोजले देखायो । कोरोना बिरामी बढेसँगै इटालीमा अस्पतालजन्य फोहर आयतन तीन गुणाले बढ्यो । जापानको टोकियोमा होम आइसोलेसन तथा सेल्फ क्वारेन्टाइनका कारण जलाउन सकिने घरायसी फोहोरमा ३.१० प्रतिशतले वृृद्धि छ ।

महामारीकै बीचमा विभिन्न जिल्लाका ५ सय जनामा गरिएको अनलाइन सर्वेक्षणमा ८७ प्रतिशतलाई फोहरबाट कोरोना भाइरस सर्न सक्छ भन्ने थाहा छ भने २३ प्रतिशतमा आफ्नो क्षेत्रमा फोहोर संकलनको सेवा नभएको बताए । महामारीको आपतकालीन अवस्थामा स्वास्थ्यजन्य फोहरमैला व्यवस्थापन गर्न स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले २०७७ असार १९ मा अन्तरिम निर्देशिका जारी गरेको छ तर कतिले पढे थाहा भएन । व्यवहारतः सबैले बेवास्ता गरेको देखिन्छ । स्थानीय निकायले फोहोर कुहिने र नकुहिने वर्गीकरण गर्ने, चिकित्साजन्य फोहोरलाई निर्मलीकरण गरेर मात्र घरायसी फोहरसँग मिसाउनेजस्ता २०७० का निर्देशिकामा रहेका तथ्य आपतकालमा पनि प्रयोग हुन सकेन ।

मापदण्ड

अमेरिकाको सीडीसीले जारी गरेको निर्देशिकालाई सर्वाेपरि गर्दै स्कुलमा बालबालिकाको तहअनुसार भौतिक दूरीको प्रोटोकल अपनाउन जरुरी छ । जस्तै : प्रि–स्कुलका बालबालिकालाई सानो समूह बनाएर एक शिक्षिकाले मात्र पढाउने र कम्तीमा ३ देखि ६ फिट दूरीमा राख्न सकिन्छ । विद्यालय बसाइ समय घटाउन सकिन्छ । अनावश्यक भिजिटर नल्याउन, कोठा भित्रभन्दा बाहिर चौरमा वा खुला ठाउँमा कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्छ ।

कोरोना भाइरस मानव शरीरबाहिर कार्डबोर्डमा एक दिन, काठ र कपडामा दुई दिन, स्टिल र प्लास्टिकमा तीन दिन, ग्लास र कागजको पैसामा चार दिन तथा मास्कको बाहिरी सतहमा सात दिनसम्म जीवित रहन सक्ने भएकाले संक्रमितको घर, स्वास्थ्य संस्थाबाट निस्कने फोहर व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको हो । मास्क, पीपीई, स्यानिटाइजर बोटल, पन्जाजस्ता संक्रमित फोहर तीन दिनसम्म छुट्टै झोलामा संकलन गरेर मात्र बाहिर पठाउनुपर्छ ।

संक्रमणबाट सुरक्षित बनाउन कक्षाकोठामा मात्र नभई स्कुल बस, लबी, क्यान्टिन, हलमा भिडभाड कम गर्ने र सरसफाइमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ । नर्सको व्यवस्था, दैनिक स्वास्थ्य ज“ाच, घर फर्किसकेपछि पनि अभिभावकद्वारा स्वास्थ्य परीक्षण र अवलोकन, हाइजेनिक खाना, रोग प्रतिरोधी क्षमता विकास र अन्य संक्रमणबाट बचाउन सक्ने पोषिलो खानामा विद्यालय तथा अभिभावकले विशेष ध्यान दिनुपर्छ । बारम्बार छोइने रेलिङ, ढोका, खेलकुद सामग्री, पाठ्यसामग्री, कक्षाकोठा, बस, क्यान्टिन लगातार सफा गर्नुपर्छ । विद्यार्थी, शिक्षक र कर्मचारी स्वास्थ्य जाँचपछि मात्र विद्यालय प्रवेश गराउनुपर्छ । भौतिक दूरी, स्वच्छता कायम गर्न बढी शिक्षक र कर्मचारीको जरुरत पर्न सक्छ ।

अन्तमा, संक्रमणको प्रमुख कारण पारिवारिक जमघट चीनमा देखिएकै हो र आज नेपालमा पनि देखिँदै छ । विद्यालय पनि परिवार नै भएकाले क्वारेन्टिनका रूपमा प्रयोग भएका विद्यालयहरूलाई निसंक्रमण गर्दे सीडीसी त्यसपछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको जनस्वास्थ्य मापदण्ड र शिक्षा मन्त्रालयको निर्देशिकामा उल्लिखित मापदण्ड अपनाउँदै विद्यालय खोल्न सकिन्छ ।

(Visited 122 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

गोर्खा वारियर नबन्दै गोर्खा वारियर–२ निर्माण सुरु

काठमाडौं । पहिलो शृंखला निर्माण नभई चलचित्र गोर्खा वारियरको दोस्रो शृंखला निर्माण हुने भएको छ । मंगलबार काठमाडौंमा गोर्खा वरियर–२ को निर्माण घोषणा गरियो...

सेयर बजारमा उत्साह, ९० अंकले बढ्यो

काठमाडौं । सेयर बजारमा उत्साह देखिएको छ । पछिल्ला केही दिन क्रमश घट्दै गएको बजार साताको अन्तिम दिन बिहीबार लयमा फर्किएको छ । सरकार र...

सरकार र विप्लव समूहबीच तीन बुँदे सहमति

काठमाडौं । सरकार र प्रतिबन्धित नेकपा विप्लव समूहबीच आज बिहीबार तीन बुँदे सहमति भएको छ । यो सहमतिसँगै विप्लव समूहले हिंसा छोडेको छ । सहमतिअनुसार...

म्यान्मारमा सैनिक शासन थप क्रुर बन्यो, एकै दिन ३८ प्रदर्शनकारीको मृत्यु

काठमाडौं । म्यानमारमा सुरक्षाकर्मीको गोलीबाट एकै दिन ३८ जनाको मृत्यु भएको छ । सैनिक शासकविरुद्ध प्रदर्शनमा उत्रिएकाहरुमाथि सुरक्षाकर्मीले गोली चलाउँदा बुधबार एकै दिन ३८...

आँप बगैँचामा युवती बलात्कार गरेर भाग्ने एक वर्षपछि पक्राउ

सप्तरी ।  एक वर्षअघि भएको बलात्कार घटनाका आरोपित खडक नगरपालिका–७ कल्याणपुरका २५ वर्षीय एक युवकलाई प्रहरीले आज पक्राउ गरेको छ । एक्काइस वर्षीया युवतीलाई...

साताका लोकप्रिय समाचार

राजस्व छलीका कर्तुत धमाधम बाहिरिँदै

काठमाडौं । संसद् विघटन तथा पुनस्र्थापनासँगै राजनीतिक संक्रमणको मौका छोपेर राजस्व छलीमा संलग्न भएकाहरूको कर्तुत धमाधम बाहिरिन थालेको छ । राजस्व छल्नेहरू विरुद्ध आक्रामक...

सिन्धुपाल्चाेकमा दाहाल–नेपाल समुह संगठन विस्तारमा अक्रामक

सिन्धुपाल्चोक । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा) औपचारिक रुपमा विभाजन नभएपनि सिन्धुपाल्चोकमा दुवै नेकपाले संगठन सुदृढीकरण अभियानलाई आक्रमक बनाइरहेका छन् । ओली पक्ष नेकपा र दाहाल–नेपाल पक्ष...

गुणस्तरहिन सामग्री प्रयोग भएको भन्दै स्थानियद्वारा विरोध

धनकौल । सर्लाहीको धनकौल गाउँपालिका वडा नम्बर १ सेखौना टोलमा सडक निमार्णमा कमसल सामग्री प्रयोग भएको भन्दै स्थानीयहरुले बिरोध गरेका छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष रामअश्रय...

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

कोरोनाबाट विदेशमा थप तीन नेपालीको निधन

काठमाडौं । कोभिड–१९ को सङ्क्रमणबाट विदेशमा यो साता थप तीन नेपालीको निधन भएको छ ।गैरआवासीय नेपाली सङ्घका अनुसार यो साता यूएईमा दुई र पोर्चुगलमा...

ट्रेन्डिङ

सन् २०२२ सम्म सामाजिक दुरी कायम राख्नु पर्छ

न्युयोर्क । कोरोना भाइरसको संक्रमणको खतराबाट बच्नका लागि आगामी सन् २०२२ सम्म नै सामाजिक दुरी कायम गर्नु पर्ने निष्कर्ष एक अध्ययनले निकालेको...

सिकाइ आदानप्रदान गर्न भोलिदेखि राष्ट्रिय परिसंवाद

काठमाडौं । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले भोलि सोमबारदेखि पुनर्निर्माण र पुनस्र्थापनामा प्राप्त अनुभव, सफलता तथा सिकाइ आदानप्रदान उद्देश्यले राष्ट्रिय परिसंवाद गर्ने भएको छ । विश्व महामारी कोरोनाका...

कालो बादल सार्वजनिक

काठमाडौं । बियोगान्त कथा बोकेको कालो बादल सार्वजनिक भएको छ । गीतमा देवि घर्ति पूर्णकला बि.सी, राम प्रसाद अवस्थि र दिपक संगम बि.सीले स्वर...

प्रधानमन्त्री ओलीलाई बालकोटमा गोकुल बास्कोटाको स्वागत (फोटोफिचर)

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली सोमबार भक्तपुरको बालकोेटस्थित निजी निवास पुगे । उनलाई पूर्व सञ्चारमन्त्री गोकुल बास्कोटाले स्वागत गरेका थिए । बालुवाटारमा नेकपा अध्यक्ष...

गण्डकी प्रदेशमा कोरोना संक्रमितको ७ पुग्यो

पोखरा । गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत स्याङ्जामा समेत पहिलोपल्ट कोरोना संक्रमित देखा परेका छन् । भारतको गाजियावादबाट नेपाल आएका २० र २९ वर्षका उनीहरु दुवै पुरुष...

सिन्धुपाल्चोक केन्द्रबिन्दु भएर ६ रेक्टरको भूकम्प

काठमाडौं । बुधबार बिहान सिन्धुपाल्चोक केन्द्रबिन्दु भएर भूकम्प गएको छ । ५ बजेर १९ मिनेट जाँदा सिन्धुपाल्चोकको राम्चे आसपास केन्द्रबिन्दु भएर ६ रेक्टरस्केलको भूकम्प...

यस्तो पनि छोरा : बुबालाई मारे र खाडल खनेर पुरे

काठमाडौं । सामान्य त सन्तानलाई भविष्यको आधारको रुपमा बुझिन्छ हाम्रो समाजमा । तर, तनहुमा एक जना बुबा आफ्नै २१ वर्षे छोराबाट मारिएका छन् । प्रहरीले...

डडेल्धुरा अस्पतालमा पानीको थैलीसहित बच्चा जन्मियो

डडेल्धुरा । डडेल्धुरा अस्पतालमा शनिबार पानीको फोकासहित बच्चा जन्मिएको छ । डडेल्धुरा अस्पतालका प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ डाक्टर राजन शाहले शल्यक्रियामार्फत पानीको थैलीसहितको...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

पशुपतिमा विशेष पूजा फागुन २५ देखि

काठमाडौं । पशुपतिनाथ मन्दिरमा कोरोना महामारीका कारण एक वर्षअघि देखि रोकिएको विशेष पूजा फागुन २५ गतेदेखि शुरु हुने भएको छ । कोरोना जोखिम कायमै...

नख्खुमा जीपको ठक्करबाट क्याम्पस हिँडेकी १९ वर्षीया छात्राको मृत्यु

काठमाडौं । ललितपुरको नख्खुमा क्याम्पस जाँदै गरेकी एक छात्राको आज विहान जीपको ठक्करबाट मृत्यु भएको छ । बिहान पौने ६ बजे स १ ज...

प्रधानमन्त्रीको राजिनामा माग्नु अनैतिक : मन्त्री साह

काठमाडौ। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका नेता तथा शहरी विकास मन्त्री प्रभु साहले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राजिनामा माग्नु नै अनैतिक भएको बताएका छन् । एक टेलिभिजन...

ताप्लेजुङको दोभान बजारमा आगलागी, ४० बढी घर जले, नियन्त्रण प्रयास जारी

काठमाडौं । ताप्लेजुङको दोभान बजारमा आज आगलागी हुँदा कम्तीमा चालीस घर जलेका छन् । बिहान करिब ९ बजेदेखि सुरु भएको आगलागी नियन्त्रणका लागि प्रयास...

भर्खरै

कृष्णमाया भन्छिन् ‘मलाई बलात्कार गर्नेले आधा सम्पत्ति दिनुपर्छ’

काठमाडौं । झापा जिल्लास्थित कनकाई नगरपालिका वडा ३ निवासी घर नजिकैका छिमेकी नेत्र प्रसाद तिम्सिनाबाट २०७० असोज १५ गते बलात्कृत भएकी पीडित कृष्णमाया उप्रेतीले...

अनुदानसँगै ऋण लिएरै भएपनि कर्णाली बनाउन जुटे स्थानीय सरकार

सुर्खेत । कर्णाली प्रदेश प्रमुख गोविन्द प्रसाद कलौनीले विकासका दृष्टिले निकै पछाडि रहेको कर्णालीमा राज्यले लगानी बढाउन ढिलो गर्नु नहुने बताएका छन् । नगर...

अब दुई वर्ष केपी ओली नै हाे प्रधानमन्त्री : अर्थमन्त्री

बुटवल ।  अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले प्रतिनिधिसभामा वर्तमान सरकारका बहुमत सांसद रहेको बताएका छन् । गृह जिल्ला रुपन्देहीका विभिन्न कार्यक्रममा सहभागी हुन आएका अर्थमन्त्रीले पौडेलले...

पुस्तक अंश : कमरेड, २५ गते रातभर दुश्मनलाई ब्लक गरौं

प्रिय कमरेड परिवर्तन जी क्रान्तिकारी लाल सलाम । आराम छु आरामै चाहन्छु । विशेष कुरा के छ भने, नेपाली क्रान्ति रणनैतिक प्रत्याक्रमणको चरणमा पुग्दा फौजी हिसावले...

धेरै पढिएका

चैत २७ देखि सुरू हुने अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलनमा २५० जना सहभागी हुने

काठमाडौं । आगामी चैत २७ देखि २९ सम्म अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन हुने भएको छ । नेपाल गणित समाजको आयोजनामा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय गणित सम्मेलन...

शुक्रबार प्रधानमन्त्री ओली र विप्लवले एउटै मञ्चबाट सम्बोधन गर्ने

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ले शुक्रबार एउटै मञ्चबाट संयुक्त सम्बोधन गर्ने भएका छन् । शुक्रबार दिउँसो २ बजे राष्ट्रिय...

बिटक्वाइनको मूल्य ५० हजार

एजेन्सी । विश्वकै महँगो क्रिप्टोकरेन्सी बिटक्वाइनको मूल्य पुनः आकासिएको छ । बुधबार बिटक्वाइनको मूल्यमा ५ प्रतिशतले बढ्दा प्रतिबिटक्वाइन ५० हजार ९४२ डलर ५८ सेन्ट...

दर्जनौं फिल्म पाइरेसीको आरोपमा परियार पक्राउ

काठमाडौं । डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत नेपाली चलचित्रलाई पाइरेसी गरेर विभिन्न समूह तथा व्यक्तिलाई प्रत्यक्ष बिक्री वितरण गरेको आरोपमा लमजुङ, बेंसीसहरका सुजन परियार पक्राउ परेका छन्...

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 110 times, 1 visits today)