काठमाडौं । स्थानीय सरकारको संवैधानिक हैसियत भएको स्थानीय तहको कार्यकाल पूरा नगरी राजीनामा गरेर संघीय संसद्् ताक्ने अधिकांश जनप्रतिनिधिले लज्जास्पद पराजय ब्यहोरेका छन् । राजनीतिक दलबाट उम्मेदवार भएकाहरूले पार्टीभित्र प्रभावका आधारमा टिकट हात पार्दै चुनाव लड्न गएपनि मतदाताले दलीय प्रभावमा स्थानीय तह चुनाव जित्ने र अवधिअघि नै राजीनामा दिएर जानेलाई मतबाटै अस्वीकार गरेका हुन् ।
संविधानकै व्यवस्थासँग असहमत हुँदै विद्रोह आह्वान गरी आफैलाई प्रधानमन्त्री प्रस्तावित गरेका काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह र धरान उपमहानगरपालिकाका मेयर हर्कराज राई (साम्पाङ) बाहेक सबैजसो प्रमुख उपप्रमुखले पराजय ब्यहोरेका छन् ।
काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर राजीनामा गरेर चुनावमा होमिएका शाहले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई झापा–५ बाट पराजित गरेका छन् । देशकै चर्चित निर्वाचन क्षेत्रको रूपमा झापा क्षेत्र नम्बर–५ बाट तीनपटक प्रधानमन्त्री र ५ पटक सांसद भएका ओलीलाई शाहले पहिलो प्रयासमै ऐतिहासिक मतान्तरसहित पराजित गरेका हुन् ।
सुनसरी–१ बाट उम्मेदवार भएका धरानका मेयर साम्पाङले पनि स्थानीय सरकार सञ्चालनमा दलीय आबद्धताबाट आएको टिमका कारण असहयोग भएको भन्दै आएका थिए । साम्पाङले वैकल्पिक राजनीतिको वकालत गर्दै आफैंले राष्ट्रिय श्रम संस्कृति पार्टीको स्थापना गरी राजनीतिमा होमिएका थिए । साम्पाङको राजनीतिक अभियानले ३ सिट प्रत्यक्षमा जितेको छ भने समानुपातिकतर्फ ‘थ्रेसहोल्ड’ कटाउने अवस्थाको नजिक छ ।
शाह र साम्पाङ बाहेक स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले लज्जास्पद पराजय ब्यहोर्न ुपरेको छ । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट चितवन क्षेत्र नम्बर ३ मा उम्मेदवार भएकी रेनु दाहालले ठूलो मतान्तरले पराजय ब्यहोर्नुपरेको छ ।
विकासका लागि भरतपुर मोडल स्थापित गर्ने भन्दै प्रचारमा उत्रिएकी दाहाललाई रास्वपाकी सोविता गौतमले पराजित गरिन् । गौतमले दाहाललाई झन्डै तेब्बर मतान्तरले पराजित गरिन् । चितवन–३ मा गौतमले ५९ हजार २७७ मत ल्याउँदा निकटतम भए पनि दाहालले २० हजार ६१५ मत ल्याइन् । नेकपा एमालेबाट उम्मेदवार भई २०५४ को स्थानीय निकाय देखि २०७४ र २०७९ मा धुलिखेल नगरपालिकाको मेयर भएका अशोककुमार ब्याञ्जु आफ्नो पूर्वकार्यकर्ता रास्वपा उम्मेदवार बदन भण्डारीसँग पराजय भोगे ।
स्थानीय तहको म्यान्डेट नसकिँदै राजीनामा दिएर प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका ब्याञ्जुलाई चार दोब्बर मतान्तरले भण्डारीले पराजित गरेका हुन् । काभ्रे–२ बाट उम्मेदवार भएका ब्याञ्जुले १३ हजार ९४० मत ल्याउँदा उनलाई पराजित गर्ने भण्डारीले ५३ हजार ३४४ मत ल्याएर विजय हासिल गरे । त्यस्तै, इलाम क्षेत्र नम्बर–१ बाट उम्मेदवार भएका सूर्योदय नगरपालिकाका निवर्तमान मेयर रणबहादुर राईले पनि हार निकट छन् ।
सूर्योदय नगरपालिकाको दुई कार्यकाल मेयर भएका राईले पनि कार्यकाल नसकिँदै राजीनामा गरेर संघीय सांसद हुने लोभ देखाउँदा पराजय भोग्ने निश्चित देखिएको छ । ओखलढुंगा लिखु तामाकोशी गाउँपालिकाकी उपप्रमुख अस्मिता थापा पनि रास्वपाका उम्मेदवार विश्वराज पोखरेलसँग पराजित भइन् । केही महिनाअघि मात्रै रास्वपा प्रवेश गरेका पूर्वएआईजी पोखरेलले कांग्रेसका उम्मेदवार कुमार लुइँटेललाई ५ मतले पराजित गरे ।
नेकपा एमालेकी केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेकी थापाले गाउँपालिका उपाध्यक्ष राजीनामा गरेर उम्मेदवार भए पनि उनी चौथो भइन् । नेपाली कांग्रेसले स्थानीय तहमा निर्वाचित भएकाहरूलाई चुनावमा टिकट नदिने मापदण्ड बनाएका कारण जनप्रतिनिधिहरू जोगिए । कांग्रेस मापदण्डविपरीत उदयपुरको लिम्चुङबुङ गाउँपालिकाको अध्यक्ष राजीनामा गरेर स्वतन्त्र उम्मेदवार भएका मेजरकुमार राई भने ‘डबल डिजिट’मा सीमित भएका छन् ।
गाउँपालिका अध्यक्ष राजीनामा गरेर सांसद बन्न आएका राईको ९० भोट आउँदा रास्वपाका सूर्यबहादुर तामाङले उदयपुर–१ मा १४ हजार ८०२ मत ल्याएर चुनाव जितेका छन् । कांग्रेसको आधिकारिक उम्मेदवार रामकुमार राई भने ७ हजार २९० मत ल्याएर तेस्रो भएका छन् । स्याङ्जाको कालीगण्डकी गाउँपालिकाको उपाध्यक्षबाट राजीनामा गरेर उम्मेदवार भएका एमाले उम्मेदवार खिमबहादुर थापालाई रास्वपाका ३३ वर्षे उम्मेदवार झवीलाल डुम्रेले पराजित गरेका छन् ।
डुम्रेले २५ हजार ३५४ मत ल्याएर विजयी हुँदा एमाले उम्मेदवार थापा १४ हजार १०८ मत ल्याएर तेस्रो भए । २०७४ र २०७९ सालमा गाउँपालिका अध्यक्ष भएका थापाले संघीय सांसदको लोभ गर्दा जनप्रतिनिधि बन्नबाट जनताले नै रोके । टिकापुर नगरपालिकाका मेयर रामलाल डगौराले पनि जनमतको अपमान गर्दै संघीय सांसद ताक्दा जनताले तेस्रो बनाइदिएका छन् ।
२०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीबाट मेयर जितेका डगौराले मेयर राजीनामा गरी नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) प्रवेश गरेर कैलाली क्षेत्र नम्बर–१ को प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार भएका थिए । डगौरालाई रास्वपाकी कोमल ज्ञवालीले दोब्बर मतान्तरले पराजित गरिन् । ज्ञवालीले १७ हजार ८२६ मत ल्याउँदा मेयर राजीनामा गरेका डगौराले ८ हजार ३९२ मत ल्याएर तेस्रो भए ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका उपप्रमुख कमरुद्धिन राईले कार्यकाल नसकिँदै राजीनामा गरी संघीय सांसदको उम्मेदवार बन्न खोज्दा जमानत समेत जोगाउन सकेनन् । राईलाई नेकपा एमालेका उम्मेदवार मोहम्मद इश्तियाक राईले पराजित गरे । उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जनता समाजवादी पार्टीबाट बाँके–२ मा उम्मेदवार भएका कमरुद्धिन ९०८ मत ल्याएर छैटौं भए ।
मोरङ रंगेली नगरपालिकाका प्रमुख दिलीपकुमार अग्रवालले पनि जनमतको अपमान गर्दै राजीनामा गर्दा जनताले अस्वीकृत गरिदिएका छन् । नेकपा एमालेबाट स्थानीय तह निर्वाचनमा जितेका अग्रवाललाई २५ हजारभन्दा बढी मतान्तरसहित रास्वपाका कृष्णकुमार कार्कीले पराजित गरेका छन् । कार्कीले ४० हजार ९२४ मत ल्याउँदा पूर्वमेयर अग्रवालले १५ हजार ६२४ मत ल्याएका हुन् ।
