काठमाडौं । रसुवा–भोटेकोशी बाढीले सिर्जना गरेको विपत्को घाउ नसेलाउँदै सुरु भएको अविरल वर्षाले उपत्यकासँगको आवागमनका राजमार्ग प्रभावित पारेपछि त्यसको असर बजारमा दशैंसम्मै जाने भएको छ ।

रसुवा–भोटेकोशी बाढीकै कारण केरुङ नाका र पृथ्वी राजमार्ग प्रभावित भएसँगै चीनसँगको व्यापार र उपत्यकाको ‘लाइफलाइन’ मानिने राजमार्गको सम्पर्क टुटेको थियो ।

भोटेकोशी बाढीका कारण अवरुद्ध भएको पृथ्वी राजमार्ग खुलेको केही दिनमै गत बिहीबारदेखि सुरु भएको अविरल वर्षाले धेरै ठाउँमा पहिरोसहित सडक क्षति गराएको छ । बिहीबारदेखि सुरु भएको चारदिने वर्षाले काठमाडौंसँग सम्पर्क जोडिने मुख्य राजमार्गहरू प्रभावित भएपछि उपत्यकाको बजारमा सुरु भएको तरकारीदेखि खाद्यान्नसम्मको अभाव र महँगी दशैंसम्मै बढ्ने देखिएको हो ।

उपत्यकालाई देशका विभिन्न भागसँग जोड्ने मुख्य सडकहरू पटक–पटक अवरुद्ध हुँदा अत्यावश्यक वस्तुको ढुवानी प्रभावित भएको छ भने वैकल्पिक बाटोबाट सामान ल्याउँदा ढुवानी लागत र समय दुवै बढेको छ । दशैं नजिकिँदै गर्दा बजारमा वस्तुको माग बढ्ने समयमै आपूर्ति शृंखला प्रभावित भएपछि उपत्यकामा खाद्यान्न, तरकारी, खाना पकाउने एलपी ग्यासलगायत अत्यावश्यक वस्तुको मूल्य र उपलब्धतामाथि दबाब बढेको छ ।

अहिले देखिएको आपूर्ति संकट केही दिनको वर्षासँग मात्र जोडिएको छैन । भोटेकोशी बाढीपछि पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीरमा भएको क्षतिदेखि नै काठमाडौंको आपूर्ति प्रणाली वैकल्पिक सडकमा निर्भर हुँदै आएको थियो । पछिल्लो वर्षाले ती वैकल्पिक मार्गसमेत प्रभावित बनाएपछि जोखिम थप बढेको हो ।

कालीमाटीमा आपूर्ति दुई तिहाइ घट्यो
पछिल्ला दिनको सबैभन्दा प्रत्यक्ष असर तरकारी बजारमा देखिएको छ । निरन्तर वर्षा र पहिरोका कारण काठमाडौं उपत्यकासँग तरकारी उत्पादन हुने जिल्लाको सडक सम्पर्क प्रभावित भएपछि कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजारमा भित्रिने तरकारीको परिमाण एकाएक घटेको छ ।

कालीमाटीमा शुक्रबार जम्मा २४२ टन तरकारी भित्रिएको थियो । त्यसको अघिल्लो दिन ६५७ टन र एक साताअघि दैनिक ८१७ टनसम्म तरकारी आएको थियो । सामान्य अवस्थामा कालीमाटीमा दैनिक ७ सयदेखि ८ सय टन तरकारी आउने गरेको छ । अर्थात् पछिल्लो अवस्थामा सामान्य आपूर्तिको तुलनामा आगमन करिब दुई तिहाइले घटेको छ ।

आपूर्ति घटेसँगै मूल्यमा त्यसको प्रभाव तत्काल देखिएको छ । एक सातामै थोक बजारमा गोलभेंडाको मूल्य ६१.७६ प्रतिशतले बढेर प्रतिकिलो ११० रुपैयाँ पुगेको छ । खुद्रा बजारमा यसको मूल्य १५०–१६० रुपैयाँसम्म पुगेको छ । बन्दाकोबीको थोक मूल्य १७१.४३ प्रतिशतले बढेर ९५ रुपैयाँ पुगेको छ भने काउलीको मूल्य २२.७३ प्रतिशतले बढेर १३५ रुपैयाँ पुगेको छ ।

भदौको मध्यतिर औसत २२ रुपैयाँ रहेको लोकल गोलभेंडाको मूल्य शनिबार ७५ रुपैयाँ प्रतिकिलो पुगेको छ । यो तेब्बरभन्दा महँगो भएको अवस्था हो । सुकेको प्याजको मूल्य पनि केही दिनयता लगातार उकालो लागिरहेको कालीमाटी तरकारी बजारको मूल्य विवरणमा देखिएको छ ।

काठमाडौंको तरकारी आपूर्ति धादिङ, चितवन, मकवानपुर, काभ्रेलगायत छिमेकी जिल्लासँगै तराईका उत्पादन क्षेत्रबाट हुने गर्छ । आलु, प्याज र कागतीको ठूलो हिस्सा भारतबाट समेत आउने भएकाले सडक सञ्जालमा अवरोध हुँदा स्थानीय उत्पादन मात्र होइन, आयातित वस्तुको आपूर्तिसमेत प्रभावित हुने अवस्था छ ।

रसुवा–भोटेकोशी बाढीपछि कालीगण्डकी जलप्रणालीमा पनि बाढीका कारण विद्युत् उत्पादनमा संकट सिर्जना हुने खतरा बढेसँगै ऊर्जा संकट निम्तिने सम्भावना बढेको छ । ऊर्जा संकटका कारण पनि पुनः खाना पकाउने ग्यासमा संकट बढ्न सक्ने विज्ञहरूले औंल्याएका छन् ।

तरकारीपछि उपत्यकामा थप संकट ग्यासको आपूर्तिमा देखिन सक्ने भएकाले उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री फेरिए पनि बदलिएको परिवेशले ग्यास संकट अझै बढाउन सक्ने देखिएको छ । भारतबाट ग्यास बोकेर आएका बुलेटहरू मुख्य राजमार्गमा रोकिँदा उपत्यकामा ग्यासको नियमित आपूर्ति प्रभावित नै छ ।

आइतबार सार्वजनिक विवरणअनुसार करिब डेढ लाख सिलिन्डर बराबरको ग्यास बोकेका बुलेटहरू विभिन्न सडकमा रोकिएका छन् । नेपाल आयल निगमका अनुसार पछिल्लो वर्षाका कारण सडक अवरुद्ध भएपछि नयाँ ग्यास बुलेट काठमाडौं उपत्यका भित्रिन सकेका छैनन् ।

यसअघि पनि कृष्णभीरमा पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भएपछि निगम र ग्यास उद्योगहरूले तराईका बोटलिङ प्लान्टबाट सिलिन्डर भरेर वैकल्पिक सडक हुँदै काठमाडौं ल्याउने व्यवस्था गरेका थिए । एक चरणमा वैकल्पिक मार्गबाट ठूलो परिमाणमा ग्यास उपत्यकामा भित्र्याएर आपूर्ति धानिएको थियो ।

तर वैकल्पिक सडकसमेत वर्षाले प्रभावित भएपछि त्यसको भरमा मात्र आपूर्ति धान्न कठिन देखिएको छ । मुख्य राजमार्गमा ठूलो क्षति हुँदा ग्यासका बुलेटलाई उपत्यका प्रवेश गराउनुभन्दा तराईमै सिलिन्डर भरेर साना तथा मध्यम मालवाहकमार्फत ल्याउने विकल्प अपनाइएको थियो । यसले आपूर्ति जोगाए पनि ढुवानीको समय र लागत बढाएको छ ।

अहिलेको समस्या सडक अवरोधमा मात्र सीमित छैन । दशैं, तिहार र छठ नजिकिँदै गर्दा बजारमा वस्तुको माग स्वाभाविक रूपमा बढ्ने समय हो । यही बेला सडक सञ्जाल कमजोर हुँदा आपूर्ति घट्ने र माग बढ्ने दुईवटा दबाब एकैपटक बजारमा पर्न सक्ने उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू बताउँछन् ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार भदौसम्म वार्षिक उपभोक्ता मूल्यवृद्धि ५.९६ प्रतिशत पुगेको थियो । एक वर्षअघि यस्तो वृद्धि १.६८ प्रतिशत मात्र थियो । सो अवधिमा तरकारीको मूल्यवृद्धि ६.९० प्रतिशत थियो ।

सम्बन्धित समाचार

पुँजी बजार सुदृढीकरण तथा पुनरुत्थानका लागि २१ बुँदे कार्ययोजना जारी तीन महिनामा खाद्यान्नमा ३२ प्रतिशतसम्म मूल्यवृद्धि राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकका सेवानिवृत्त कर्मचारीहरूद्वारा १५ लाख ७४ हजार बढी सहयोग चालु आवको दुई महिना : सरकारको आम्दानीभन्दा खर्च नौ अर्बले बढी आजको विदेशी मुद्राको विनिमयदर : कमजोर बन्यो अमेरिकी डलर, चिनियाँ युआन, थाई भाट र जापानी येन अर्थमन्त्री डा.स्वर्णिम वाग्ले र भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस जयशंकरबीच भेटवार्ता सम्हालिँदै सेयर बजार, ७ अंकले बढ्यो नेप्से राष्ट्र बैंकद्वारा छ लघुवित्त वित्तीय संस्थालाई कारबाही