Monday, January 18, 2021
Home बिचार ट्रान्सपरेन्सी प्रतिवेदनको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न

ट्रान्सपरेन्सी प्रतिवेदनको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न

ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले जारी गरेको ‘ग्लोबल करप्सन ब्यारोमिटर एसिया’को प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको छ । ५८ प्रतिशत नेपालीले गत वर्ष देशमा भ्रष्टाचार बढेको बताएका र यो दर मत सर्वेक्षणमा सहभागी एसियाका १७ देशमा सबैभन्दा उच्च हो भनी प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको छ । ट्रान्सपरेन्सीको प्रतिवेदनअनुसार ५८ प्रतिशत नेपालीले भ्रष्टाचार बढेको मान्दा २३ प्रतिशतले भ्रष्टाचार यथावत् रहेको मत दिएका छन् । जम्मा १८ प्रतिशत जनताले मात्रै भ्रष्टाचार घटेको विश्वास गरेका छन् । मत सर्वेक्षणमा बंगलादेश, भारत, माल्दिभ्स, श्रीलंका, नेपाल, कम्बोडिया, इन्डोनेसिया, मलेसिया, म्यानमार, फिलिपिन्स, थाइल्यान्ड, भियतनाम, चीन, जापान, मंगोलिया, दक्षिण कोरिया र ताइवानलगायतका देशहरूलाई समावेश गरिएको समेत ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले आफ्नो एसिया प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेको छ ।

उक्त प्रतिवेदनले नेपाललाई एसियाकै भ्रष्ट मुलुकको रूपमा चित्रित गर्ने दुष्प्रयास हुँदासमेत सरकारका निकायहरू रमिते बनिरहनु र यसलाई दलीय राजनीतिको आँखाले समेत हेर्ने काम भइरहेको सन्दर्भमा यस प्रतिवेदन कत्तिको वस्तुगत र आग्रहरहित छ भनेर चर्चा गर्न उपयुक्त लागि यो लेख तयार गरिएको छ । कुनै पनि नेपाली नागरिक वा सार्वजनिक पदाधिकारीका लागि उल्लिखित अवस्था हर्षको विषय वा वर्तमान सरकारलाई खुचिङ गर्ने विषयका रूपमा रहनुहँुदैन । सरकार त आउँछ–जान्छ तर राज्य भने निरन्तर रहिरहन्छ । कुनै परीक्षण वा विश्लेषणबिना कुनै अन्र्तराष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाको प्रतिवेदनलाई स्वीकार गर्दै जाने हो भने त्यसले राज्यको शासकीय क्षमतालाई कमजोर बनाउँछ । निश्चय पनि सरकारले सुशासनका लागि काम गर्नुपर्छ र आफ्नो शासकीय शैलीमा भएका खराबीहरूलाई सुधार्दै जानुपर्छ । साथै आग्रहपूर्ण र प्रचलित अनुसन्धानको वैज्ञानिक मान्यतालाई अनुशरण नगरी सार्वजनिक हुने आईएनजीओ का प्रतिवेदनहरूले एउटा सरकारको मात्र नभएर सिंगो नेपाल र नेपालीको छविलाई धुमिल बनाउने काम भएको सन्दर्भमा सरकारका संरचनाहरूले मात्र होइन, प्राज्ञिक जगत्लगायत नागरिक समाजसमेतले त्यसको तथ्यपरकता, सान्र्दभिकता र औचित्यताको जाँचपरख गरेर मात्र धारणा बनाउनुपर्ने हुन्छ । यसै सन्र्दभमा उल्ेिखित प्रतिवेदनको नतिजाका सम्बन्धमा बुँदागत रूपमा विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ ।

१. उक्त प्रतिवेदन तयार गर्दा १७ देशका २० हजार जनतालाई सहभागी गराइएको र नेपालमा जम्मा १ हजार जना सहभागी गराइएको भनी बताइएको छ । भारत र चीनमा भने प्रत्येकमा २ हजार जनालाई सहभागी गराइएको कुरा उल्लेख छ । के १ हजार जनाको स्याम्पलले नेपालका करिब ३ करोड नेपाली जनताको अभिमतलाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ त ? निश्चय पनि यो सम्भव हुने विषय होइन ।

२. सर्वेक्षण गर्दा करिब १५ पेजको प्रश्नावलीमा ३० वटा प्रश्न राखिएको देखिन्छ । यसैगरी टेलिफोन अन्तर्वार्ता लिई मत लिएको पाइन्छ । एउटा टेलिफोन वार्तामा ती प्रश्नावलीको जवाफ दिन केही नभए पनि न्यूनतम पाँच घन्टा समय लाग्ने देखिन्छ । एउटा किसान वा मजदुरले ती प्रश्नावलीहरू नै बुझ्न कठिन हुने र बुझिहाले पनि त्यति समय फोन वार्तामा सजिलै व्यवस्थापन हुन सहज हुने देखिँदैन । यसरी हेर्दा प्रश्नावलीहरू सहरका केही सभ्रान्तहरूलाई मात्र सोधी सरकारको छविमा आँच पु-याउने किसिमले सुनियोजित तवरले सोधिएको जस्तो देखिन्छ ।

३. विभिन्न प्रतिष्ठित अनुसन्धानहरूले के देखाएका छन् भने विधिको शासन र सुशासन अन्तर्सम्बन्धित हुन्छन् । यिनीहरू एकअर्कासँग सकारात्मक तवरले सहसम्बन्धित रहेका हुन्छन् । तर उक्त प्रतिवेदनले यो कुरालाई स्थापित गर्दैन । जस्तै ः वल्र्ड जस्टिस प्रोजेक्टको २०२० को प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा विधिको शासनको अवस्था दक्षिण एसियामा नै उच्च रहेको छ । यो अनुसन्धान र ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलको प्रतिवेदन आपसमा बाझिन पुग्छन् ।

एसियाकै भ्रष्ट मुलुकको रूपमा नेपाल भन्ने कुरालाई किमार्थ पनि स्वीकार गर्न सकिँदैन । यसरी स्विकार्न नसक्ने कुरालाई तथ्यहरूबाट समेत पुष्टि गर्न सकिन्छ

यसरी हेर्दा प्रश्नावलीहरू सहरका केही सभ्रान्तहरूलाई मात्र सोधी सरकारको छविमा आँच पु¥याउने किसिमले सुनियोजित तवरले सोधिएको जस्तो देखिन्छ

४. एसिया क्षेत्रमा कम्बोडिया र फिलिपिन्सभन्दा जापानमा करप्सनको ब्यारोमिटर बढी भएको देखाइएको छ । जुन वल्र्ड बैंकलगायतका प्रतिष्ठित संस्थाको अध्ययनसँग रत्तिभर मेल खाँदैन ।

५. वल्र्ड बैंकको पछिल्लो अध्ययनअनुसार एसिया क्षेत्रका उल्लिखित १७ वटा देशमध्ये कम्बोडियाले सबैभन्दा थोरै अंक अर्थात् ९ अंक प्राप्त गरेको छ । तर ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले जारी गरेको ‘ग्लोबल करप्सन ब्यारोमिटर एसिया’को प्रतिवेदनमा कम्बोडियालाई सबैभन्दा स्वच्छ देशका रूपमा प्रस्तुत गरेको पाइन्छ ।

६. नेपालमा भ्रष्टाचार रहेको र यो विकासको प्रमुख बाधकको रूपमा रहेको लगायतका कुरामा सहमत हुन सकिए पनि एसियाकै भ्रष्ट मुलुकको रूपमा नेपाल भन्ने कुरालाई स्वीकार गर्न सकिँदैन । यो कुरालाई तथ्यहरूबाट समेत पुष्टि गर्न सकिन्छ ।

७. वल्र्ड जस्टिस प्रोजेक्टको २०२० को प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा विधिको शासनको अवस्था दक्षिण एसियामा नै उच्च रहेको छ । वल्र्ड बैंकको पछिल्लो अध्ययनअनुसार भ्रष्टाचार नियन्त्रण र विधिको शासनको सूचकमा नेपालको अवस्था चिन्ताजनक अवस्थामा रहे पनि कम्बोडिया, बंगलादेश पाकिस्तान र म्यान्मारको भन्दा माथिल्लो अवस्थामा रहेको छ । डोइङ बिजनेस रिपोर्ट २०२० को प्रतिवेदनका अनुसार नेपालमा व्यावसायिक वातावरण विगतको भन्दा सुधारोन्मुख हुँदै गएको देखिन्छ । डोइङ बिजनेसमा नेपालको स्कोर श्रीलंका, कम्बोडिया, बंगलादेश, पाकिस्तान र म्यान्मारको भन्दा माथि नै रहेको छ । तर पनि अझै थुप्रै सुधारहरू गरेर मात्र लगानीको आर्कषक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न सकिन्छ ।

माथि उल्लिखित विश्लेषणबाट के कुरा प्रस्ट हुन्छ भने ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलको प्रतिवेदन विश्वसनीय छैन । सर्वेक्षणमा रहेका त्रृटिहरूका कारण यथार्थको वास्तविक चित्रण हुन सकेको छैन । प्रतिवेदन सार्वजनिक हँुदा सर्वेक्षणमा सहभागीहरूले राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको नामै किटेर लेखे भनी बताइएको छ । तर प्रश्नावलीको प्रश्न नम्बर ६ मा नै उनीहरूको विवरण राखिएको प्रश्नको व्यहोरा हेर्दासमेत ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलको नेपालसम्बन्धी सर्वेक्षणको निष्पक्षतामा प्रश्नहरू उठेका छन् । यसैगरी कुनै प्राज्ञिक संस्था वा प्रतिष्ठित संस्थालाई सर्वेक्षणको जिम्मेवारी दिइएको छैन । काठमाडांैको नारायणहिटीमा कार्यालय रहेको परामर्श कम्पनी (सोलुसन्स कन्सल्टेन्ट प्रालि) को करिब एक महिने सर्वेक्षणमा आधारित भई यो प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिनु र १ हजार जनालाई नियोजित तवरले टेलिफोनमार्फत सहभागी गराउनुलगायतका प्रकरणहरूलाई विचार गर्दा प्रतिवेदनको निष्कर्षमा प्रक्रियागत, संस्थागत तथा विधिगत कमजोरीहरू रहेका छन् भनेर प्रस्ट रूपमा भन्न सकिन्छ । यसैगरी ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले स्याम्पलिङ र डेटा कलेक्सनको सामान्य विधि मात्र आफ्नो वेबसाइटमा राखेको छ भने सर्वेक्षण, अनुसन्धान र प्रतिवेदनको विधिलाई गोप्य नै राखेर पारदर्शिता प्रवद्र्धनको आप्mनो उद्देश्यलाई अवलम्बन गरेको छैन ।

नेपालपछि थाइल्यान्डका ५५ प्रतिशत जनता त्यहाँ भ्रष्टाचार बढेको विश्वास गर्छन् । एसियाली मुलुकमध्ये सबैभन्दा कम कम्बोडियामा १२ प्रतिशत जनता मात्रै भ्रष्टाचार बढेको विश्वास गर्ने पनि प्रतिवेदनले जनाएको छ । जापानको करप्सन ब्यारोमिटरको स्कोर म्यान्मार, कम्बोडिया, फिलिपन्स र चीनको भन्दा बढी रहेको भन्ने तथ्य विस्मयकारी नै छ । जुन कुरालाई अन्य कुनै विश्वव्यापी अध्ययनहरूले हालसम्म स्थापित गरेका छैनन् । यस परिवेशमा ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलको एसिया प्रतिवेदनको सर्वेक्षण प्रक्रिया, प्रश्नावली र सर्वेक्षकको विश्वसनीयताका सम्बन्धमा स्वतन्त्र तथ्यांकशास्त्री र शासन विज्ञ सम्मिलित टोलिबाट निष्पक्ष मूल्यांकन गरी सत्यतथ्य जनतासामु राख्नुपर्ने देखिन्छ ।

(Visited 684 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

अफगानिस्तानमा गोली हानी दुई महिला न्यायाधीशको हत्या

काबुल । अफगान सर्वोच्च अदालतका दुई महिला न्यायाधीशमाथि आइतबार बिहानै राजधानी काबुलमा गोली हानी हत्या गरिएको छ । अफगानमा जारी हिंसा अन्त्य गर्न सरकार...

ओलीलाई प्रचण्डको जवाफ : संविधानको हत्या भएको बेला हामी हाँस्न सक्दैनौं

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) दाहाल–नेपाल समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले संविधानको हत्या हुँदा हाँस्न नसक्ने बताएका छन् । काठमाडौंको बुद्धनगरमा आयोजित राष्ट्रिय युवा...

योगेश भट्टराई भन्छन् : केटो नै हुँ, प्रधानमन्त्रीको स्तर थाहा पाएँ

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी दाहान–नेपाल समूहका नेता एवं पूर्व मन्त्री योगेश भट्टराईले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई ट्वीटमार्फत् उत्तर दिएका छन् । प्रदेश १ को...

निर्माण कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन मन्त्री प्रभु साहको यस्तो निर्देशन

काठमाडौं । शहरी विकास मन्त्री प्रभु साहले रुग्ण तथा निर्माणाधीन आयोजनाहरुको निर्माण कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिएका छन् । मन्त्री साहले एक परिपत्र जारी गर्दै...

प्रदेश १ मा सत्तारोहणको बाटोमा काँग्रेस

मोरङ । प्रदेश १ मा अबको सत्ता समिकरणका लागि नेपाली कांग्रेस निर्णायक भएको छ । दुई तिहाई सहितको सरकार सञ्चालन गरिरहेको नेकपा नै दुई...

साताका लोकप्रिय समाचार

हनुमानका प्रसंसाले ओली झन झन उग्र हुँदै गए : नेपाल

तुलसीपुर । नेकपा दहाल नेपाल समूहका अध्यक्ष माधव कुमार नेपालले सिंगो देश भष्मासुरबाट आक्रान्त भएको बताएका छन् । दाङको तुलसीपुरमा भएको जिल्ला स्तरीय अगुवा...

प्रदेश १ मा सत्तारोहणको बाटोमा काँग्रेस

मोरङ । प्रदेश १ मा अबको सत्ता समिकरणका लागि नेपाली कांग्रेस निर्णायक भएको छ । दुई तिहाई सहितको सरकार सञ्चालन गरिरहेको नेकपा नै दुई...

प्रतिनिधिसभा विघटन मुद्दा हेर्दाहेर्दैमा, अर्को सुनुवाइ भोलि

काठमाडौँ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनमाथि आज भएको बहस नसकिएकाले हेर्दाहेर्दैमा राखी सोमबार पुनः सुनुवाइ हुने भएको छ । रिट निवेदकको माग र...

रेमिटेन्स वृद्धिले पलाएको आशा

कोरोना महामारीले विश्व आक्रान्त हुँदा पनि चालू आर्थिक वर्षको मंसिरसम्म देशमा भित्रने रेमिट्यान्समा वृद्धि भइरहेको छ । यस वर्ष मात्र ४ खर्ब १६ अर्ब...

११ एसपी एसएसपीमा बढुवा सिफारिस

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीका ११ जना प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) मा बढुवाका लागि सिफारिस भएका छन् । गृह मन्त्रालयले नेपाल प्रहरीका...

ट्रेन्डिङ

तीन लाख २० हजार घुस लिँदै गर्दा पक्राउ परे नायवसुब्बा सहित २ कर्मचारी

तुलसीपुर । दाङको तुलसीपुर स्थित मालपोत कार्यालयका वरिष्ठ नायवसुब्बा सहित २ जनालाई अख्तियारको टोलीले घुस सहित रंगेहात पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा कार्यालयका वरिष्ठ...

पोखराका विभिन्न ३ वडा सिल गर्ने वडाध्यक्षको निर्णय

पोखरा । पोखराका ३ वडाले कोरोना नियन्त्रणका लागि वडाभित्र सिल गर्ने निर्णय गरेका छन् । पोखरा वडा १०, १२ र १३ का वडाध्यक्षहरुको शुक्रबार बसेको संयुक्त...

सुन तस्करीको जालो तोड

कोरोना भाइरसको संक्रमण र प्रभाव बढिरहेका बेला विश्वमा सुनको भाउ अकासिएसँगै नेपालमा पनि त्यसको प्रत्यक्ष असर परिरहेको छ । एक तोलाको १ लाख बराबर...

१८ औं आहा रारा गोल्डकप : उद्घाटनमा आयोजक र ब्रिगेडबीच प्रतिस्पर्धा

पोखरा । मोफसलको प्रतिष्ठित क्लब सहारा क्लब पोखराले बिहीबारदेखि पोखरा रंगशालामा १८ औं आहा रारा गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिता आयोजना गर्दैछ । १० टिम सहभागी...

कोरोना नियन्त्रणमा अर्बाैं खर्च, उपलब्धि न्यून

काठमाडौं । सरकारले कोरोना रोकथामका लागि भन्दै चार महिना १२ दिनको अवधिमा ९ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ खर्च भएको विवरण सार्वजनिक गरे पनि खर्च...

दिल्ली क्यापिटल्स शीर्ष स्थानमा

युएइ । इण्डियन प्रिमियर लिग (आइपीएल) अन्तर्गत गएराति सम्पन्न खेलमा दिल्ली क्यापिटल्सले राजस्थान रोयल्सलाई ४६ रनले पराजित गर्यो । यो जीतसँगै दिल्ली क्यापिटल्स शीर्ष...

गृहमन्त्री थापा र भारतीय राजदूतबीच भेटवार्ता

काठमाडौँ । गृहमन्त्री रामबहादुर थापासँग नेपालका लागि भारतीय राजदूत विनयमोहन क्वात्राले आज शिष्टाचार भेटवार्ता गरेका छन् । गृह मन्त्रालयमा भएको भेटवार्ता दुई...

निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउँछु भन्नु हाँस्यस्पद : कँडेल

काठमाडौं । पब्लिक इनोभेटर इन्जिनियर दीपेन्द्र कँडेलले पोखरा र भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालन भएर...

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

प्रदेश १ मा सत्तारोहणको बाटोमा काँग्रेस

मोरङ । प्रदेश १ मा अबको सत्ता समिकरणका लागि नेपाली कांग्रेस निर्णायक भएको छ । दुई तिहाई सहितको सरकार सञ्चालन गरिरहेको नेकपा नै दुई...

थप २६६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, ५ जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । देशभर पछिल्लो २४ घण्टामा थप २६६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो समय ३ हजार...

एचआइभी/एड्सबाट बाबुआमा गुमाएकी १६ वर्षिय किशोरीको एचआइभीबाटै मृत्यु

सप्तरी, राजविराज । ९ वर्षअघि एचआइभी÷एड्सबाट बाबुआमा गुमाएकी १६ वर्षिय किशोरीको एचआइभी/संक्रमणकै कारण निधन भएको छ । राजविराज १ चनौरा निवासी १६ वर्षिया अमैया...

‘संविधानमा प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने अधिकारबारे कहीँकतै उल्लेख गरिएको छैन’

काठमाडौँ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनबमोजिम आज संवैधानिक इजलासमा भएको सुनुवाइमा रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता सन्तोष भण्डारीले प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल पाँच वर्षका लागि भएकाले...

भर्खरै

निर्माण कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन मन्त्री प्रभु साहको यस्तो निर्देशन

काठमाडौं । शहरी विकास मन्त्री प्रभु साहले रुग्ण तथा निर्माणाधीन आयोजनाहरुको निर्माण कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिएका छन् । मन्त्री साहले एक परिपत्र जारी गर्दै...

केपी ओली शरीरमा निस्केको गलगाँड जस्तै भए : माधव नेपाल

बर्दिया । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी ‘नेकपा’ का अध्यक्ष माधव कुमार नेपालले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको सपना चकनाचुर पारेर छोड्ने बताएका छन् । उनले आफुहरु...

आगोले नै निभायो आगो

मनाङ । जिल्लाका जङ्गलमा लागेको डढेलो अझै पूर्ण नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । नासो गाउँपालिकास्थित दानाक्यु पारी रुखका ठुटामा आगो बलिरहेको देखिन्छ । स्थानीयवासी...

प्रदेश १ मा सत्तारोहणको बाटोमा काँग्रेस

मोरङ । प्रदेश १ मा अबको सत्ता समिकरणका लागि नेपाली कांग्रेस निर्णायक भएको छ । दुई तिहाई सहितको सरकार सञ्चालन गरिरहेको नेकपा नै दुई...

धेरै पढिएका

प्रधानमन्त्रीका वकिल भन्छन् ‘बृहत पूर्ण इजलासमा जान जरुरी छैन’

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा दर्ता भएका रिट निवेदनमाथि संंवैधानिक इजलासमा आज पनि सुनुवाइ भएको छ । प्रतिवादी नेपाल सरकारका पक्षबाट वरिष्ठ अधिवक्ता...

छाडा छाडेकाे साँढेले लियो बृद्धाको ज्यान

सप्तरी, राजविराज । सडकमा छाढा छाडिएको साढेको आक्रमणबाट सप्तरीमा एक बृद्धाको ज्यान गएको छ । काम विशेषले घर बाहिर निस्केकी छिन्नमस्ता गाउँपालिका २ मोहनपुरकी...

योगेश भट्टराई भन्छन् : केटो नै हुँ, प्रधानमन्त्रीको स्तर थाहा पाएँ

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी दाहान–नेपाल समूहका नेता एवं पूर्व मन्त्री योगेश भट्टराईले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई ट्वीटमार्फत् उत्तर दिएका छन् । प्रदेश १ को...

तल्लो जातको युवासंग प्रेम गरेको आशंकामा आमाले गरिन् १५ वर्षिया छोरीको हत्या

काठमाडौं । विश्वभरका मान्छेलाई पुज्यनिय शब्द के हो भनेर प्रश्न गर्ने हो भने साझा उत्तर आउछ ‘आमा’ । त्यसैले त भनिन्छ संसारमा सबथोक पाउन...

ई-पेपर

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 101 times, 1 visits today)