Thursday, August 5, 2021
HomeEditor-Picksस्मृतिमा डा. बानिरा गिरी

स्मृतिमा डा. बानिरा गिरी

बन्दना खड्का,
sharethis

नेपालकै पहिलो महिला पिएचडी बानिरा गिरीको हालै हृदयघात र कोराना संक्रमणबाट निधन भयो । जतिबेला महिलाहरुले स्कुलको ढोका पनि देख्न नपाउने समय थियो, त्यत्तिबेला बानिराले पिएचडी गरेकी थिइन् । यो चानचुने उपलब्धी थिएन नेपाली महिलाहरुका लागि ।

भारतको खर्साङमा सन् १९४६ मा जन्मिएकी डा. बानिरा राष्ट्रिय कविता प्रतियोगितामा सहभागी हुन काठमाडौं आएकी थिइन् । उक्त कविता प्रतियोगितामा उनी प्रथम भएकी थिइन् । चटक्क मिलेको ज्यान, गहुगोरो छाला र बाटुलो मुहारमा जनकपुर निवासी इञ्जिनियर शंकर गिरी लोभिए । त्यसो त बानिरा पनि शंकरको व्यक्तित्व र सुडोल शरीरप्रति आकर्षित भएर नै होला उहाँहरु गहिरो प्रेममा डुब्न पुगे । उहाँहरुको सम्बन्ध पछि विवाहमा रुपान्तरण भयो ।

बानिरासँग मेरा केही निजी र पारिवारिक भेटघाटहरु भएका थिए । मेरा श्रीमान् र उहाँका छोरा अपूर्व गिरी मिल्ने साथी थिए । पारिवारिक मित्र भएकाले मैले उहाँलाई नजिकबाट देख्न र भेट्न अवसर पाएकी हुँ ।

न त अन्य महिलाजस्तो साजसज्जामा उहाँलाई देखें, न त कुनै सुनचाँदि हिरा मोतीजस्तो बहुमूल्य धातुहरुप्रति उहाँ आकर्षित भएको देखें । सायद उहाँ आफू नै ती धातुभन्दा बहुमूल्य भएर हुनुपर्छ ।

उहाँसँग मेरो पहिलो भेट मेरै विवाहमा भएको हो । उहाँ विशिष्ट पाहुनाका रुपमा उहाँ आउँनु भएको थियो । मलाई विवाहको उपहार स्वरुप उहाँले आफ्ना पुस्तक दिनुभएको थियो । त्यत्तिबेला मलाई असाध्यै खुशी लागेको थियो । त्यसै पनि म नारी हस्ताक्षर खोजी खोजी पढ्छु । उहाँको पुस्तक हातमा पर्नुअघि उहाँको कथा कवितालगायतका लेखहरु विभिन्न पत्रपत्रिकामा पढेकी थिएँ । एक किसिमले म उहाँको फ्यान नै बनिसकेको थिएँ । अझ उहाँ नेपालकै पहिलो पिएचडी गर्ने महिलाभन्दा बेग्लै छाप परेको थियो ममा।

उहाँलाई प्रत्यक्ष भेट्दा र पुस्तक उपहार पाउँदा मेरो विवाहको सबैभन्दा अमूल्य उपहार लाग्छ अझै मलाई । लगत्तै पछि २–४ पटक भेटघाट भयो, जसले हाम्रो सामिप्यलाई अझ नजिक बनायो । उहाँलाई आफ्नै हातले चिया पकाएर खुवाउन पाउँदा म फुरुङ्गै पर्थें ।

साह्रै साधारण मानिस उहाँ, न त अन्य महिलाजस्तो साजसज्जामा उहाँलाई देखें, न त कुनै सुनचाँदि हिरा मोतीजस्तो बहुमूल्य धातुहरुप्रति उहाँ आकर्षित भएको देखें । सायद उहाँ आफू नै ती धातुभन्दा बहुमूल्य भएर हुनुपर्छ ।

मैले अन्तिम पटक उहाँलाई भेट्दा उहाँ अल्जाइमर रोगले ग्रस्त हुनुभएको थियो । कसैलाई नचिन्ने भइसक्नु भएको थियो । उहाँका छोरा अपूर्व दाइले गत वर्ष खाना खान निम्ता गर्नुहुँदा अन्तिम पटक भेटेकी हुँ ।

बानिरालाई संधैं भूमिको मोह थियो रे । पृथ्वीमा निश्चित भनेको भूमि मात्र हो । भूमि भनेको सकेजति धेरै लिनुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो रे ।

पछिल्लो पटक मैले भेट्दा उहाँ साह्रै निरीहजस्तो, हलचल गर्न नसक्ने, कसैसँग बोल्न नसक्ने, कसैलाई नचिन्ने र अरुको साहारामा बाँचिरहनु जस्तो लाग्यो । त्यो अवस्था देख्दा साह्रै टिठ लाग्यो । यस्ता होनाहार देशकी छोरीले अझै कलम चलाउन सकेको भए कति सिर्जना जन्मिन्थे होलान् । कति कृतिहरु प्रकाशित हुन्थे होलान् भन्ने कुरा सम्झदै मन थकथक लागिरह्यो ।

छोरी पढाउनुभन्दा अर्काकी धन मानेर उमेर नै नपुगी पढाइ नै पूरा नगरी विवाह गरिदिने समय र समाजमा एक्लो योद्दा भएर पढाइ पूरा गर्नु सानो साहास थिएन, त्यो बेलामा । सायद त्यो साहसको पनि फ्यान थिएँ म ।

बानिरा गिरीलाई श्रीमान शंकरको पनि साथ र सहयोग थियो । शंकरको साथ नभएको भए बानिरा गिरी आज अरु साधारण महिलाजस्तै घर परिवार र चुलोचौकोमा सीमित हुनुहुन्थ्यो होला । केही आफन्तबीचमा मात्र परिचित हुनुहुन्थ्यो होला । तर बानिरालाई संसारमै परिचय र नाम दिने शंकर गिरीलाई पनि सलाम गर्नुपर्छ ।

शंकर गिरी उहाँलाई अंकल भन्छु म । उहाँसँग बानिरा गिरीको बारेमा धेरै कुराकानी भयो मेरो पछिल्लो भेटमा ।

‘बानिराले लेखेर जताततै छरपस्ट पारेर छोड्थिन, म त्यसलाई सम्हालेर पुस्तकको रुप दिन्थे’ शंकर गिरी भन्नुहुन्थ्यो, अझै थुप्रै लेखेका कागजातहरु घरभरि छरपस्ट छन्, त्यसलाई सम्हालेर कृतिहरु प्रकाशित गर्नुछ । अहिले बानिराको स्याहार सुसारमा छु, फुर्सद भएपछि ती कृतिहरु प्रकाशनमा ल्याउने छु ।’

बानिरालाई संधैं भूमिको मोह थियो रे । पृथ्वीमा निश्चित भनेको भूमि मात्र हो । भूमि भनेको सकेजति धेरै लिनुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो रे । त्यसैले मीनभवनस्थित आफ्नै घरपछाडि डेढ रोपनी भूमिमा बानिरा गिरीको नाममा ट्रस्ट स्थापना गर्ने काम भइरहेको छ । जहाँ बानिराका कृति, पुरस्कारहरु, केही सम्झनाहरु राख्ने विचारमा हुनुहुन्छ शंकर गिरी ।

अझै ८० वर्ष पुगें म, कति गर्न सक्छु यो बुढो शरीरले र ? उहाँ भन्दै हुनुहुन्थ्योे । उहाँको यो काम कहाँसम्म पुग्यो सोध्नु नै छ । युवा अवस्थामा माया प्रेममा परेर विवाह गरेको यो जोडी अझै पनि त्यत्तिकै प्रेम गर्नुहुन्थ्यो बानिरालाई ।

(Visited 1,833 times, 1 visits today)

आजको समाचार

निरन्तर ६ वर्षदेखि नाफा कमाएको निगम अहिले ४ अर्ब घाटामा

काठमाडौं । निरन्तर ६ वर्षदेखि नाफा कमाउँदै आएको नेपाल आयल निगमले पछिल्लो समय निरन्तर घाटा बेहोर्दै आएको छ । निगमका नायब कार्यकारी निर्देशक नागेन्द्र...

यूएन मिसनको प्रश्नपत्र ‘लिक’ले प्रहरीमा हंगामा

काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन)को शान्ति मिसनमा जान लिइने नेपाल प्रहरीतर्फको आन्तरिक परीक्षाको प्रश्नपत्र बाहिरिएको विषयमा प्रहरी प्रधान कार्यालयले छानबिन अघि बढाएको छ । यूएन...

सर्वोच्चबाट ठाकुरको पक्षमा अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले जनता समाजवादी पार्टीका नेता महन्थ ठाकुरको मुद्दामा अन्तरिम आदेश जारी गर्न अस्वीकार गरेको छ । न्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतको एकल...

संघीयता मात्रै दोषी हो र ?

नेपालको प्रमुख समस्या भनेको गरिबी, बेरोजगारी, महँगी, शान्ति सुरक्षाको कमजोर अवस्था तथा आर्थिक अनियमितता हो । आर्थिक पारदर्शिता र सुशासनबिना नेपालजस्तो देशको प्रगति असम्भव...

हामी सचेत छौं, सक्रिय छैनौं

यहाँ हामी भन्नाले समग्र नेपाली नागरिकलाई भन्न खोजिएको हो । पढेलेखेको, राजनीतिक सुझबुझ भएको, जानेबुझेको, देशदुनियाँ देखेको सचेत वर्गलगायत आमनागरिक नै हामी हौं ।...

साताका लोकप्रिय समाचार

अब संसद् सचिवालयको कारोवार राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमार्फत

काठमाडौं । संघीय संसद् सचिवालयको सम्पूर्ण कारोवार पूर्ण सरकारी स्वामित्वमा रहेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमार्फत प्रारम्भ गरिएको छ । सङ्घीय संसद् सचिवालयका प्रवक्ता डा रोजनाथ...

हामी सचेत छौं, सक्रिय छैनौं

यहाँ हामी भन्नाले समग्र नेपाली नागरिकलाई भन्न खोजिएको हो । पढेलेखेको, राजनीतिक सुझबुझ भएको, जानेबुझेको, देशदुनियाँ देखेको सचेत वर्गलगायत आमनागरिक नै हामी हौं ।...

दार्चुला घटनाबारे सत्यतथ्य पत्ता लगाउँछौं: गृहमन्त्री

काठमाडौं । गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले तुइनबाट महाकाली नदी पार गर्नेक्रममा बेपत्ता दार्चुलाका जयसिंह धामीबारे सत्यतथ्य पत्ता लगाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । भारतीय सुरक्षा बल एसएसबीले...

मनसुनजन्य विपद्ले जेठयता ६६ जनाको मृत्यु, ४० बेपत्ता

काठमाडौ । यस वर्षको मनसुन सुरु भएपछि मनसुनजन्य विपद्का कारण ६६ जनाको मृत्यु भएको छ । ४० जना अझै बेपत्ता भएका छन् । यस्तै...

ट्रेन्डिङ

थप १ हजार ६१४ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि

काठमाडौँ । देशभर आज थप १ हजार ६१४ जनामा कोरोना भाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । योसँगै नेपालमा कोरोना भाइरसबाट सङ्क्रमितको सङ्ख्या दुई लाख...

नियत खराब भएका कर्मचारीले गर्दा भ्रष्ट्राचार बृद्धि : प्यासी

इटहरी । प्रदेश १ का प्रदेश प्रमुख सोमनाथ अधिकारी प्यासीले नियत खराब भएका कर्मचारीले गर्दा भ्रष्ट्राचार बृद्धि भइरहेको बताएका छन् । बुधबार अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान...
1

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 194 times, 1 visits today)