Monday, September 27, 2021
Your Ads Here
Homeबिचारहामी सचेत छौं, सक्रिय छैनौं

हामी सचेत छौं, सक्रिय छैनौं

डा. देवीप्रसाद आचार्य,
sharethis

यहाँ हामी भन्नाले समग्र नेपाली नागरिकलाई भन्न खोजिएको हो । पढेलेखेको, राजनीतिक सुझबुझ भएको, जानेबुझेको, देशदुनियाँ देखेको सचेत वर्गलगायत आमनागरिक नै हामी हौं । अहिले समाजमा राजनीतिक, प्रशासनिक एवं विभिन्न व्यक्ति एवं व्यक्तित्वबारे विश्लेषण, टीकाटिप्पणी वा आलोचना हुने गरेको छ । अरूको खेदो खन्ने, खुट्टा तान्ने र अरूको प्रगतिमा आहारिसे गर्ने संस्कृति नेपाली समाजमा धेरै अगाडिदेखि हुने गरेको पाइन्छ । अझै राजनीतिमा यो संस्कृति भीमसेन थापाको पालादेखि इतिहासका पुस्तकमा नै दस्तावेजीकरण भएको छ । राणाकालको उदयका प्रकरणदेखि उनीहरूको शासनकालका १ सय ४ वर्ष पनि षड्यन्त्र, कलह र खिचातानीमै बितेको इतिहास छ । तत्पश्चात् प्रजातन्त्रको उदय २००७ सालपछि हालसम्म पनि विभिन्न रूप एवं प्रकरणमा यो महारोगले नेपाली समाजलाई गाँजेको छ ।

यो मुलुकमा चाहिनेभन्दा धेरै नेता छन् । परन्तु, सक्षम राज नेताको अभाव छ । अहिले नेपाली कांग्रेसका नेता शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भएका छन् । उनी प्रधानमन्त्री हँुदा समाजमा खासै उत्साह देखिँदैन । किनभने यो उनको प्रधानमन्त्रीको पाँचांै कार्यकाल हो । उनी प्रधानमन्त्री हुँदा गरेका क्रियाकलाप नेपाली समाजले देखेको छ । भोगेको छ, सुनेको छ । तथापि, इतिहासको कमीकमजोरीबाट पाठ सिकेर उनले अत्यन्त प्रभावकारी काम गर्न सकून् । जनताको शुभकामना छ । त्यसो त राजनीतिमा सरकारको ९० दिनलाई हनिमुन समय पनि भन्ने गरिन्छ । अहिले नै उनको आलोचना गर्न हतारो हुन्छ । परन्तु बिहानले दिउँसोको संकेत गर्छ भनेझैं उनको कार्यशैली दूरदर्शिता देखिँदैन । उनले स्वास्थ्य ऐनविपरीत झलनाथ खनाललाई सरकारी कोषबाट उपचार खर्च दिने निर्णय गरे । यसैगरी, उमेश श्रेष्ठलाई स्वास्थ्य राज्यमन्त्री बनाएर जनमतको खिल्ली उडाएको भन्ने आलोचना भएको छ । अहिलेको गठबन्धन सरकारमा लामो समय खारिएका, जीवनभर राजनीति गरेका जननिर्वाचित प्रतिनिधिको कमी पक्का पनि छैन । तर, पनि लामो समय शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा व्यापार गरिरहेका, राजनीतिक योगदान नभएका, स्वास्थ्य विज्ञानको विज्ञता नभएका, जनताबाट निर्वाचित नभएका व्यक्तिलाई राज्यमन्त्री बनाउँदा समाजमा आलोचना भएको हो ।

हाम्रो देशको राजनीति संस्कार विकृत हुनुमा जनताको पनि त्यत्तिकै हात छ । एकातिर समाजमा राज्यले गरेका कमीकमजोरीमा दरोखरो आलोचना भएको पाइन्छ भने अर्कोतिर बोल्नका लागि बोले जस्तो पनि लाग्छ । समाजले राज्यका कमीकमजोरीमा सशक्त ढंगले प्रतिकार गरेको पाइँदैन । अहिलेको खुला समाजमा सामाजिक सञ्जाल, खबर पत्रपत्रिका, इलेक्ट्रोनिक्स मेडिया, लेखक, पत्रकार जगत्ले जनचेतना फैलाएको छ । समाजमा नागरिक समाज, बुद्घिजीवीलगायत सर्वसाधारण जनताको तहमा पनि चिया, चौतारी, मेलापात एवं भेटघाटमा राजनीतिक चियोचर्चा, समालोचना वा आलोचना भएको पाइन्छ । यस दृष्टिकोणबाट हेर्दा राजनीतिमा नेपाली समाजसचेत भएको जस्तो लाग्छ, देखिन्छ । तर, राजनीतिक दल र राज्यबाट हुने गरेका गलत क्रियाकलापविरुद्ध समाज सक्रिय छैन । अर्थात्, हामीहरू सक्रिय छैनौं ।

राज्यले गरेका कमीकमजोरीमा दरोखरो आलोचना भएको पाइन्छ तर पनि बोल्नका लागि बोलेजस्तो भान हुन्छ

अहिले देउवा सरकारले झलनाथ खनाललाई प्रदान गरेको उपचार खर्च स्वास्थ्य र राज्यमन्त्रीबारे सामाजिक सञ्जालमा व्यापक असन्तोष व्यक्त भएको छ । तर, समाज एक्सनमा उत्रँदैन । समाजले सशक्त प्रतिकार नगर्ने हुनाले राजनीतिक दल र राज्यले जनताका छरिएका आवाजलाई ‘काग कराउँदै गर्छ पिना सुक्दै गर्छ’को शैलीमा अटेर गरिरहेको हुन्छ । ओलि सरकारले बाहिरिँदै गर्दा यातायातमा २८ प्रतिशतसम्म भाडा वृद्घि ग¥यो । ओली सरकारको यो अत्यन्तै गैरजिम्मेवार निर्णयको चौतर्फी आलोचना भयो । तर, नेपालीले बस, नचढेर अथवा यातायातको प्रयोग नगरेर यातायात क्षेत्र नै बहिष्कार गर्न सक्यो त ? सकेन । हरेक महिनामा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि हुन्छ । एक दुई दिन विरोध हुन्छ । तर, केही समय पेट्रोलियम पदार्थ नकिनेर सरकारको विरोध गर्न सक्छौं त ? सक्दैनौं । यसैगरी समाजका भ्रष्ट नेता वा कर्मचारीलाई सामाजिक बहिष्कार गरेको दृष्टान्त छ त ? छैन । यसरी हेर्दा हामी कुरा गर्न सक्रिय भए तापनि काम गर्न सक्रिय छैनौं भन्ने पुष्टि हुन्छ ।

समाजमा हरेक मानिस, पेसाकर्मी, उद्योगी, व्यापारी, राजनीतिकर्मीलगायतका हरेक क्षेत्रमा संलग्न मानिसले धन कमाउन अनेक प्रपञ्च गरेको देखिन्छ । सुनिन्छ । यही लकडाउनमा तेलजन्य पदार्थको अत्यधिक मूल्यवृद्घि गरियो । खाद्यान्नमा अस्वभाविक मूल्यवृद्घि छ । तरकारीमा त्यस्तै छ । जतिमूल्य बढाए पनि उपभोक्ताले किन्न छाड्दैनौं । खान छाड्दैनौं । जापानमा जस्तो मूल्य बढ्दा केही समय उपभोक्तले खरिद नगरिदिने हो भने सम्बन्धित उद्योगी वा व्यापारीले मूल्य नघटाई सुख पाउने थिएनन् । हाम्रो समाजको यस्तो चरित्र परिवर्तन नहुन्जेल न त राजनीति सप्रिन्छ नत अन्य क्षेत्रहरू । नेपाली समाजको जति जिब्रो चल्दछ, त्यति नै कार्यमा सक्रिय भएको भए राजनीति, प्रशासन, वाणिज्य, व्यापार, निर्माण कार्यलगायतका क्षेत्रमा हुने गरेका विसंगति हटेर जाने थिए ।

विश्व प्रख्यात कवि कार्ल कोरसले भ्रष्टाचार अत्यन्तै खराब कार्य भएको र यसले भ्रष्टलाई नैतिकपतन गराउनुका साथै सम्पूर्ण देशको नैतिकता नै ध्वस्त पार्छ भनेका छन् । हाम्रो समाजमा यस्तै भइरहेको छ । हरेक क्षेत्रमा नैतिकको प्रश्न उठिरहेको छ । आलोचना, टीकाटिप्पणी भइरहेको छ । तर, सिंगो नेपाली समाज विकृति र विसंगतिविरुद्ध एकजुट भएर सम्बन्धित क्षेत्रको सुधारको लागि दबाब सिर्जना गर्न सकेको अवस्था छैन । अन्तत्र्रिmया, बहस, छलफल एवं सञ्चार माध्यमबाट पोखिने गरेका नागरिक असन्तुष्टि सम्बन्धित क्षेत्रका लागि ‘कुकुर भुक्दै गर्छ, हात्ति लम्कदै गर्छ’को स्थिति बनेको छ । यसरी नै राज्य चलेको छ । राजनीति चलेको छ । प्रशासन चलेको छ । त्यसैले समाजका भ्रष्ट, दलाली, बिचौलिया, ठग, बेइमान हौसिएका छन् । रमाएका छन् । सम्पत्ति जमाएका छन् । समाजले टुलुटुलु हेरिरहेको छ ।

हामी सचेत र सक्रिय भयौं भने राज्य नागरिकप्रति उत्तरदायी हुन्छ

अहिले समाजका हरेक क्षेत्रमा आर्थिक अनियमितता, भ्रष्टचार एवं सेटिङ हुने गरेका समाचार आउने गर्छन् । हरेक ठाउँमा हुने कमिसन, अनियमितता, मिलीजुली खाने प्रवृतिका कारण देशका संरचना गुणस्तरहीन छन् । भ्रष्टचारको जालो बालुवाटार, सिंहदरबारदेखि स्थानीय तहसम्म फैलिएको अवस्था छ । देशमा भ्रष्ट आचरण भएको राजनीतिक नेतृत्व र प्रशासकका कारण सुशासन कायम हुन सकेन भन्ने प्रायः नागरिकलाई थाहा छ । पद, पैसा र प्रतिष्ठाका खातिर हरेक राजनीतिक पार्टीहरूबीच घात, अन्तरघात, प्रतिघात हुँदै आपसी खिचातानी र स्वार्थको पराकाष्ठा रहेको पनि जनतालाई थाहा नभएको होइन । परन्तु, उल्लेखित कुकार्यविरुद्घ समाज एकजुट हुन सकेको छैन । यहीँ नेपाली समाज चुक्यो । अर्थात् हामीहरू चुक्यांै । चुकिरहेका छांै ।

मुलुकमा विधिको शासनको पालना गर्न राज्य सक्षम नभएकाले राजनीतिको आडमा कालो धन कमाउनेको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दै गइरहेको छ । राजनीतिक शक्तिको आडमा आफ्ना दल वा गुटका कार्यकर्ताले गर्ने आर्थिक अनियमिताप्रति उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूले आँखा चिम्लिने गरेका छन् । अहिले स्थानीय तहहरूबाट हजारौंको संख्यामा अख्तियार दुरुपयोग आयोगमा मुद्दा परेका छन् । उल्लेखित प्रकरणमा विभिन्न दलका जनप्रतिनिधि संलग्न छन् । तर यी भ्रष्टहरूलाई कारबाही गर्नुपर्नेमा भ्रष्टहरूमा संरक्षण दिन काम दलबाट भइ नै रहेको छ । उल्लेखित विषय समाजलाई थाहा छ । मौन छ । यदि समाज सक्रिय भएर प्रतिकार गरेको भए समाज धनआर्जनका लागि भ्रष्टचार, कमिसन, कालोबजारी, ठगी गर्ने भ्रष्ट दलालहरू समाजबाट बहिष्कृत हुने थिए ।

अन्त्यमा, राष्ट्र निर्माता पृथ्वीनारायण शाहले भनेजस्तै घुस लिन्या र दिन्या दुवै देशका शत्रु हुन् भनेजस्तै आफ्नो फाइदाका लागि भ्रष्टहरू खोज्दै हिँड्ने नागरिक पनि देशका शत्रु हुन् । विकासका बाधक हुन् । तर, पनि धन सम्पत्तिको आडमा उनीहरूकै सामाजिक रवाफ देखिन्छ ।

तसर्थ, हामीले समाजको चरित्र रूपान्तरण गर्न आवश्यक छ । यसका लागि हरेक व्यक्ति, व्यक्तित्व वा पेसाकर्मीका सुकर्म र कुकर्मलाई बुझौं । राम्रो कामको समर्थन गरौं । नराम्रो कामको विरोध गरौं । भ्रष्टहरूलाई सामाजिक बहिष्कार गरौं । जसरी राजनीतिक परिवर्तका लागि नेपाली समाज गोलिएर आन्दोलनमा होमियौं । त्यसैगरी समाज हुने अनेक विकृति र विसगतिविरुद्घ एकजुट भएर काम गरौं । हामी सचेत मात्र भएर हुँदैन, सक्रिय हौं । यसो गर्न सकियो भने राज्य नागरिकप्रति उत्तरदायी हुन्छ । समाजका भ्रष्ट, बिचौलिया, दलाल हच्कन्छन् । नागरिक अधिकारसहितको लोकतन्त्रको अभ्यास हुन्छ । यसै गरौं ।

तपाइको प्रतिक्रिया

(Visited 107 times, 1 visits today)

आजको समाचार

विन्दु परियारकाे अभिनयमा डेब्यु

  काठमाडाैं ।  आधुनिकदेखि पार्श्व गायनमा आफूलाई अब्बल सावित गरेकी गायिका विन्दु परियारको स्वरमा रहेको नयाँ गीत 'तिम्रै हुन पाउँ' सार्वजनिक भएको छ । सार्वजनिक गीतमा...

आम निर्वाचनकै झल्को : सुनसरी कांग्रेसमा पौडेल पक्ष बलियो

  इटहरी । नेपाली कांग्रेस सुनसरीमा १२ वटा स्थानीय तहमध्ये दश वटा पालिकामा नयाँ कार्यसमिति चयन भएका छन् । शनिबार भएको मतदान र आइतबार बिहानसम्म...

भारत सरकारद्वारा पाँच करोड भन्दा बढीको अस्थायी बसोवास सामग्री सहयोग

  सप्तरी, राजविराज । भारत सरकारले बाढी, आगलागि तथा पहिरोबाट पीडित परिवारका लागि पाँच करोड भन्दा बढीको अस्थायी बसोवास सामाग्रि उपलब्ध गराएको छ । आइतबार...

कास्कीका ५ पालिकामा कसकाे प्यानलले जित्याे ?

पोखरा । नेपाली कांग्रेसको १४ औं महाधिवेशनअन्तर्गत पोखरा महानगर नगरसभापतिमा सुरेन्द्रमान बिजुक्छे निर्वाचित भएका छन् । अन्य ५ प्रतिस्पर्धीलाई पछि पार्दै उनी आगामी कार्यकालका...

राजधानीकर्मी माझी सहित विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पु-याउने सम्मानित

  सप्तरी, राजविराज । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्व अध्यक्ष चण्डिराज ढकालले कुनै पनि ठाउँमा विकासका लागि स्थानीय श्रोत साधनको अधिकतम उपयोग हुनु आवश्यक रहेको...

साताका लोकप्रिय समाचार

कांग्रेस पालिका अधिवेशन : काभ्रे, झापा, स्याँङ्जा र तनहुँका पालिकामा नयाँ नेतृत्व

काठमाडाैं ।  नेपाली कांग्रेसको नगर/गाउँपालिका अधिवेशनअन्तर्गत जिल्लाका १२ पालिकामा पार्टीको नयाँ चयन गरिएको छ । विवादका कारण महाभारत गाउँपालिकाको निर्वाचन स्थगन भएको छ । पार्टीको...

नेकपा एसको बैठक सुरु

काठमाडौं । नेकपा नेकपा (एकीकृत समाजवादी) काे केन्द्रीय कमिटी बैठक सुरु भएको छ । बुद्धनगरस्थित क्वालिटी बैंक्वेटमा बैठक सुरु भएको हो । एकीकृत समाजवादी गठन...

‘बिपी पुष्पलालसँग नमिल्दा पञ्चायत आयो, मदन भण्डारीले गणेशमान र किसुनजीलाई कन्भिन्स गरेर पञ्चायत ढाले’

  काठमाडौं । नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले कांग्रेसकै कारण राजा महेन्द्रले निरंकुश पञ्चायती व्यवस्था लाद्न पाएको दाबी गरेका छन् । श्वेतशार्दूल (मदन भण्डारी) पुस्तक...

करिश्मादेखी शान्ता चाैधरी समेतले होम सेन्टरमै दिए कक्षा १२ को परीक्षा

काठमाडाैं ।  राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले विद्यार्थीको भौतिक उपस्थितिमै भदौ ३० गतेदेखि होम सेन्टरबाट सञ्चालन गरेको कक्षा १२ को परीक्षा आजबाट सम्पन्न भएको छ ।...

बजेट व्यवस्थापनमा ध्यान देऊ

ओली सरकारले ल्याएको अध्यादेश बजेटलाई प्रतिस्थापन गर्न देउवा सरकारले प्रतिस्थापन विधेयक ल्याएर प्रतिनिधिसभामा प्रस्तुत गरी पारित गरेपछि बजेट होलिडेका कारण देशमा दैनिक काम धान्न...

ट्रेन्डिङ

जहाँ को-यो, त्यहीँ दिइयो

सकुन्दा पर्वत (ललितपुर) । कुक यात्रा समूहले २५ सय मिटर उचाईमा पुगेर बनाएको चित्रकला कालेश्वर मन्दिर जिर्णोद्वार समिति अध्यक्ष चरसुन्दर महर्जनलाई ‘अन द स्पट’...

अहिलेको लडाइँ अराजकता र राजनीतिक अस्थिरताविरुद्ध होः ईश्वर पोखरेल

काठमाडौँ । उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलले जनताभन्दा ठूला न्यायाधीश अरु नभएकाले ताजा जनादेशका लागि आगामी वैशाखमा निर्वाचनमा जान लागिएको बताएका छन् । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी...
1

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

तपाइको प्रतिक्रिया
(Visited 204 times, 1 visits today)