Sunday, June 13, 2021
Home बिचार थरिथरिका शिक्षकले झनै भद्रगोल

थरिथरिका शिक्षकले झनै भद्रगोल

सरकारले ६४८ स्थानीय तहमा स्वयमंसेवक शिक्षक खटाउने तयारी बजेट आएको नौ महिनापछि गर्दै छ

,

संविधानको धारा ११९ को उपधारा १ मा भएको व्यवस्थाबमोजिम संघीय सरकारका अर्थमन्त्रीले २०७५ जेठ १५ गते आगामी आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ को वार्षिक बजेट संसद्को संयुक्त सदनबीच प्रस्तुत गर्दा २०७६ को आर्थिक वर्षदेखि विद्यालय तहको विज्ञान, गणित र अंग्रेजी विषयको अध्यापन हेतु ऐच्छिक रूपमा शिक्षण स्वयंसेवकको व्यवस्था गरिने उल्लेख गरेका थिए । यसका लागि उनले ‘चिनांै आफ्नो माटो, बनाआंै आफ्नै देश’ कार्यक्रमअघि सारेका थिए । विगतमा पञ्चायतले अघि सारेको राष्ट्रिय विकास सेवा (राविसे) कार्यक्रमजस्तो अनिवार्य नभए पनि यो व्यवस्थाले अब विद्यालयमा विज्ञान शिक्षकको अभाव केही हदसम्म भए पनि हट्ने सम्भावना यो कार्यक्रमको कार्यान्वयनपछि देखिन सक्ने आशा पलाएको थियो । यसो त बजेटले २०७६ देखि २०८५को अवधिलाई ‘सामुदायिक विद्यालय शैक्षिक गुणस्तर अभिवृद्धि दशक’का रूपमा अघि बढाउन खोजेको पनि थियो ।

बजेटमा शिक्षालाई उच्च महŒव दिँदै १५ खर्ब, ३२ अर्ब, ९६ करोड ७१ लाखको कूल बजेटमा शिक्षाका लागि एक खर्ब ६३ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो । उक्त बजेटकै पेरिफेरिमा रहेर ७५३ स्थानीय तहमध्ये ६४८ तहमा स्वयंसेवक शिक्षक खटाउने तयारी बजेट आएको ९ महिनापछि सरकारले गर्दै छ । शिक्षामन्त्रालय मातहतको शिक्षा विकास तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले यसरी शिक्षण कार्यका लागि स्वयंसेवकका रूपमा काम गर्न इच्छुक नागरिकबाट केन्द्रिकृत रूपमा दरखास्त संकलन गर्दै छ । यसका लागि सरकारले चालू आर्थिक वर्षमा १ अर्ब ५० करोड विनियोजन गरिसकेको छ ।
अध्यापन अनुमतिपत्र ओझेलमा
प्रचलित शिक्षा ऐन तथा नियमावलीले शिक्षण कार्यमा संलग्न हुन शिक्षण अध्यापन अनुमतिपत्र अनिवार्य रूपमा चाहिने व्यवस्था गरेको छ । अध्यापन अनुमतिपत्रका लागि शिक्षण पेसासँग सम्बन्धित विषय शिक्षा शास्त्र पढनुपर्ने वा अन्य विषय अध्ययन गर्नेले शिक्षासम्बन्धी तालिम लिनुपर्ने प्रावधान छ । शैक्षिक गुणस्तरका लागि योग्यतम् शिक्षक चहिने हुँदा ऐन तथा नियमावलीमा भएको यो व्यवस्थाले विद्यालयमा योग्य शिक्षकको छनोटका लागि सहजता पु-याउँछ । योग्य व्यक्तिको प्रवेशका लागि ढोका खुला गराउँछ । तर, यसरी नियुक्त हुने स्वयंसेवकका लागि अध्यापन अनुमतिपत्रको जरुरी पर्दैन । नाम जे दिइए पनि अन्तत्र्वगत्वा उनीहरूले पनि विद्यालयमा गएर पठनपाठन गर्ने÷गराउने नै हो ।

यसरी हेर्दा यो प्रावधानले अलिकति भएको गुणस्तरको सम्भावना पनि टरेको छ । एकातिर एकवर्षे स्थायीबाट थिलथिलिएको हाम्रो शिक्षा नीति कहिले आन्तरिक स्थायी, कहिले प्रतिशतमा परीक्षामा समावेश हुन पाउने व्यवस्था त कहिले अन्य प्रावधानका कारण योग्य शिक्षक विद्यालयमा भित्रिन नसकेको विषय साँचो हो । यसैगरी शिक्षा अघि बढ्ने हो भने अब गुणस्तरको कुरा नगर्दा हुन्छ । शिक्षकका राहत, स्थायी, अस्थायी, करार, पीसीएफ, निजी, ईसीडीजस्ता रूप त छँदै थिए । अब फेरि स्वयंसेवक नामको अर्को रूप थपिएको छ । एकातिर शिक्षकको योग्यता मापन गरी योग्य शिक्षक पूर्तिका हेतु शिक्षक सेवा आयोग गठन भएको छ । उसले आवश्यक रूपमा रिक्त शिक्षक दरबन्दी माग गरी विज्ञापन गरी प्रतियोगितात्मक परीक्षाद्वारा योग्य शिक्षक छनोट गरी सरकारसमक्ष सिफारिस गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । अर्कोतिर गलत बाटो प्रयोग गरी यो वा त्यो बाहनामा अस्थायी रूपमा नै अप्रतियोगी व्यक्तिलाई शिक्षक पदमा राख्दै निरन्तरता दिँदै जाँदा आयोगको औचित्यमाथि नै प्रश्नचिह्न खडा हुन पुग्छ ।

अध्यापन अनुमतिपत्रको अनिवार्य व्यवस्थालाई लत्याएर स्वयंसेवक शिक्षकका लागि सम्बन्धित विषयमा स्नातक र स्नातकोत्तर गरेकाले आवेदन दिन सक्ने प्रावधान अघि सारिएको छ । यो व्यवस्था गुणस्तरका लागि साधक होइन । अंगे्रजी, विज्ञान, गणित र प्राविधिक धारका विषयमा स्वयंसेवक खटाइने केन्द्रले जनाएको छ । जुन विषयमा विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि कमजोर छ, त्यही विषयमा कमजोर शिक्षकको आपूर्तिमा सरकार लागेको छ । हाल ६४८ स्थानीय तहमा यी विषयका शिक्षकसंख्या कम रहेको हुँदा स्वयंसेवक परिचनलन गरिने नीति सरकारको छ । यसरी यी तहका लागि लगभग ५ हजारको संख्यामा स्वयंसेवक परिचालन हुनेछन् । यसका लागि शिक्षण स्वयंसेवक परिचालन कार्यविधि २०७६ सरकारले पारित गरिसकेको छ ।

विमति जनाउँदै शिक्षक महासंघ
विषयगत शिक्षक अभाव कम गर्न भन्दै सरकारले नियुक्त गर्न लागेको स्वयंसेवक शिक्षकको प्रबन्धप्रति विमति जनाउँदै नेपाल शिक्षक महासंघले विमति जाहेर गरेको छ । महासंघका अध्यक्ष बाबुराम थापा र लक्ष्मीकिशोर सुवेदीले बुधबार विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त कार्यलाई छड्के बाटोको संज्ञा दिएका छन् । कहिले स्वतः स्थायी त कहिले एक शैक्षिक सत्र अवधि पूरा गरेकालाई स्थायी गर्नुपर्ने माग राख्दै विगतमा आन्दोलन गरेको शिक्षक महासंघले यसरी गुणस्तरमा चिन्ता लिएर विमति जनाउनुलाई भने अर्थपूर्ण रूपमा हेर्न सकिन्छ । वक्तव्य जारी गर्ने मात्र हो कि अडानमा अडियल हुने हो सो कुरा भने आगामी दिनमा उसले अवलम्बन गर्ने नीति नहेरेसम्म केही भन्न सकिँदैन ।

शिक्षाको गुणस्तर कायम गर्न विद्यालय तहमा शिक्षक सेवा आयोगमार्फत योग्यतम् र समर्पित शिक्षक प्रवेश गराउनु पर्नेमा उक्त वास्तविकतालाई नकार्दै मौज्जदा ऐन तथा नियमको बेवास्ता गरी दुराशययुक्त तरिकाले नयाँ प्रबन्ध गर्न लागिएको महासंघले ठहर गरेको छ ।

प्रचलित ऐनमा भएको अध्यापन अनुमतिपत्रको अनिवार्यताको प्रबन्ध, शिक्षक सेवा आयोगबाट निस्केको करार सूचीको कानुनी व्यवस्था र उच्चस्तरीय राष्ट्रिय शिक्षा आयोगले गरेको सिफारिस तथा सरकारले जारी गरेको राष्ट्रिय शिक्षा नीति २०७६ समेतलाई ध्यान दिएर सरकार अघि बढनुपर्नेमा यसो गरेको पाइएन । यस्तो प्रावधानले देशको समग्र विकासको प्रमुख आधार मानिएको शिक्षालाई झन् कमजोर, अस्तव्यस्त र भताभुङ पार्ने त होइन आशंका उत्पन्न भएको छ ।

दरबन्दी मिलान खै ?
सरकारले अघिल्लो महिना दरबन्दी पुनर्वितरणको तथ्यांक सार्वजनिक गरिसकेको छ । सरकारले गठन गरेको शिक्षक दरबन्दी पुनर्वितरण कार्यदलले अंग्रेजी, गणित, विज्ञान विषयमा सबैभन्दा बढी शिक्षक अभाव रहेको जनाएको थियो ।
तर, शिक्षा मन्त्रालयले वर्सेनि यसरी शिक्षक अभाव भएको विषयका जनशक्ति छनोटका लागि सेवा आयोगलाई ताकेता गर्नुपर्नेमा त्यसतर्फ सरकारले ध्यान दिएको देखिँदैन ।

योग्यता नपुगेका, जिम्मेवार बहन गर्नु नपर्ने, पढ््दापढ्दैका कलिला अनुहारलाई भेल छोपेझैं छोपेर शिक्षक अभाव पूरा गर्छु भन्ने सोच नै दीर्घकालीन देखिँदैन । कम्तीमा पनि आयोगलाई जनशक्ति छनोटका लागि विज्ञापन गर्न तताउनुपर्ने थियो । यो काम हुन सकेन । एक अध्ययनअनुसार ६ हजार ५ सय १ माविमध्ये ७१ विद्यालयमा मात्र यी तीन विषयका शिक्षक रहेको र अन्यमा अभाव रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ । यतिका शिक्षक अभाव हुँदा आजसम्म शिक्षा मन्त्रालयले के हेरेर बस्यो ? दरबन्दी वितरण भयो तर मिलान किन भएन ? कहिले हुने हो मिलान ? यी र यस्तै प्रकारका यावत् प्रश्न अनुत्तरित रहेसम्म शिक्षामा भद्रगोल अन्त्य हुने कुनै पनि लक्षण देखिँदैन ।

(Visited 148 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

भैंसी व्याएपछि १० हजार पुरस्कार, सुत्केरी भैंसीले भत्ता पाउने

काभ्रेपलाञ्चोक । किसानलाई पशुपालनमा आकर्षति गराउन जिल्लाको नमोबुद्ध नगरपालिकाले किसानलाई अनुदानमा भैंसी वितरण गरेको छ । नगरपालिकाले पशुपालनबाट किसानको आयस्तर वृद्धि गर्न अनुदानमा उन्नत...

ट्राफिक व्यवस्थापन कार्ययोजना धेरै पूरा, कतिपय अलपत्र

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि सरकारद्वारा जारी ‘बृहत् कार्ययोजना’ धेरै पूरा भए पनि निषेधाज्ञालगायत कारण कतिपय अलपत्र छन् । मन्त्रिपरिषद् १५ पुस २०७६...

उपत्यकामा निषेधाज्ञा एक हप्ता थपियो

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकामा थप एक साता निषेधाज्ञा लम्बिएको छ ।जेठ मसान्तसम्म लगाइएको निषेधाज्ञालाई थप एक साता बढाउने निर्णय भएको हो । आइतबार काठमाडौं,...

मनसुन प्रवेशसँगै बाढीपहिरोको जोखिम उच्च, सतर्कता अपनाउन आग्रह

  काठमाडाैं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले मनसुनको आगमनसँगै यस वर्ष बाढी तथा पहिरोको जोखिममा बढोत्तरी हुने सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै सतर्कता अपनाउन सबैमा...

हिमाल सागर असारदेखी अमेरिकामा कन्सर्टमा सहभागी हुने

  काठमाडौं । अमेरिकामा एकल सांगीतिक कार्यक्रम गर्न गएका गायक हिमाल सागरले त्यहाँ कोरोनाको महामारीका कारण कन्सर्ट गर्न पाएका थिएनन् । अब भने यही ५...

साताका लोकप्रिय समाचार

रामपियारीमा कविता फकाउँदै सुधीर

काठमाडौं । काठमाडौंमा निषेधाज्ञा जारी रहँदा पनि गीतका भिडिया रिलिज गर्ने क्रम जारी छ । यसै क्रममा गायक जीवन बडु र गायिका आकृति मिश्राले...

कृषि केन्द्रले दियो तीन जिल्लाका २८५ किसानलाई अनुदान

  काठमाडौँ । बागमती प्रदेशको भूमी व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय अन्तरगतको कृषि ज्ञान केन्द्रले कृषिक्षेत्रको प्रबद्र्धन गर्न २ सय ८५ कृषकलाई अनुदान दिएको छ...

गाउँ फर्कन लागेका आसिफलाई गायनमा भ्याई नभ्याई

काठमाडौं । विगत डेढ महिनादेखि जारी निषेधाज्ञाका कारण काठमाडौंमा रहेका कतिपय गायक गायिका फुर्सदमा छन् । तर, पछिल्लो समय भाइरल भएका गायक आफिल खानले...

डेढ अर्ब फाइदामा नेपाल वायुसेवा निगम

काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय हवाई इन्धनको मूल्य घटेसँगै राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगमलाई डेढ अर्ब फाइदा हुने भएको छ । निगमले गरेको हवाई इन्धन मूल्य...

नुनमा निजी क्षेत्र : उपभोक्ताका लागि घातक

काठमाडौँ । साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसन विगत ५८ वर्ष ( २०२०) साल देखि सरकारको नियमलाई पूर्ण पालन गरी निरन्तर रुपमा आयोडिनयुक्त नुन देशभरी आपूर्ति गर्दै...

ट्रेन्डिङ

आजको नेकपा सचिवालय बैठकमा तीन मन्त्रीको नाम टुंगो लगाइने

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को सचिवालय बैठक आज अपरान्ह ४ बजे प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बस्दैछ । बैठकले अर्थमन्त्रीसहित तीन रिक्त मन्त्रालयमा...

कोरोनाभाइरसको सन्त्रास: इटलीका एक दर्जन सहर बन्द

रोम । युरोपमै सबैभन्दा धेरै कोरोनाभाइरस संक्रमितहरू फेला परेपछि इटलीले प्रकोप नियन्त्रण गर्न असाधारण उपाय अपनाउने भएको छ । कोभिड–१९ का बिरामीहरूको संख्या ७९...

लाहान बमकाण्डमा संलग्न एक पक्राउ

सुजीतकुमार झा, जनकपुरधाम । सिरहाको लहानस्थित मालपोत कार्यालयमा भएको बमकाण्डमा संलग्न रहेको आशंकामा प्रहरीले एक जनालाई पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा लहान नगरपालिका वडा...

राजमार्ग र उपत्यकामा अलपत्र नागरिकलाई सुरक्षित घर पुर्याउन सर्वोच्चको आदेश

काठमाडौं ।सर्वोच्च अदालतले आफ्नो गन्तव्यमा जाने क्रममा अलपत्र परेका नागरिकहरुलाई तत्काल उनीहरुको घर पु¥याउन अन्तरिम आदेश जारी गरेको छ । न्यायाधीश डा....

प्रधानमन्त्री ज्यू छातीमा हात राखेर भन्नुस् कुशासन र भ्रष्टाचारकाे कारण तपाई होईन ? : देउवा

माननिय सभामुखज्यू, कोभिड–१९ को महामारीका कारण धेरै नेपाली दिदीबहिनी, दाजुभाइहरुले ज्यान गुमाउनु परेको छ । म यस दुःखद घडीमा दिवंगत आत्माहरुको चीर शान्तिको कामना साथ...

सिद्धार्थ ईन्स्योरेन्स र रोटरीबीच सम्झौता

काठमाडौं । सिद्धार्थ ईन्स्योरेन्स र रोटरी इन्टरनेशनल डिष्ट्रिट ३२९२ बीच सहकार्य कार्यसम्वन्धी सम्झौता सम्पन्न भएको छ । सम्झौताअनुसार रोटरीले सञ्चालन गरेको साक्षरता कार्यक्रमका लागि...

४५ होटलमा क्वारेन्टाइनको व्यवस्था

काठमाडौं । विदेशबाट नेपाल आएका नेपालीहरूले आफ्नै खर्चमा बस्न चाहनेहरूका लागि सरकारले होटलको सूची प्रकाशन गरेको छ । काठमाडौं जिल्ला प्रशासन कार्यालयले पहिलो चरणमा...

उदयपुरमा ट्याक्टर दुर्घटना हुँदा १ जनाको मृत्यु

उदयपुर । उदयपुरको बेलका नगरपालिका–८ सेतिखोलामा ट्याक्टर दुर्घटना हुँदा १ जनाको ज्यान गएको छ । बिहान पौने १० बजेको समयमा भिमफेदीबाट सेतिखोला तर्फ जाँदै गरेको...

कोरोना संक्रमितका मलामी गएकाहरुले आफ्नो टोल सिल गरे

धनगढी । मृत्युपछि कोरोना पुष्टि भएकी धनगढीकी एक महिलाको मलामी गएका टोलवासीले आफैं टोल सिल गरेका छन् । शुक्रबार राति धनगढीको सेती प्रादेशिक अस्पतालको डायलासिस...

सुनको मूल्यमा नयाँ रेकर्ड

काठमाडौँ । पछिल्लो समय नेपाली बजारमा पहेँलो धातुको मूल्य निरन्तर उकालो लाग्दै गएको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका अनुसार डेढ महिनामा सुनको मूल्य...

मधेसका नागरिकलाई अनागरिक बनाउँन खोजिदैछ : रामसहाय यादव

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) ले नेपाली नागरिकसंग विवाह गर्ने विदेशी महिलाले ७ बर्ष पछि वैवाहिक अङ्गीकृत नागरिकता पाउँने गरेको निर्णय प्रति...

सुनुवाइ हुन नसके संघीय कानुनअनुसार सिधै नियुक्ति

काठमाडौं । संवैधानिक परिषद्ले विभिन्न संवैधानिक निकायमा नियुक्तिका लागि गरेको सिफारिसलाई सभामुख अग्निप्रसाद सापकोटाले फिर्ता गरे पनि कानुनतः नियुक्ति प्रक्रियामा कुनै बाधा नपुग्ने देखिएको...

ई-पेपर

1

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 170 times, 1 visits today)