कपिलवस्तु । कपिलवस्तुमा अझै पनि बालविवाहका घटनाहरू जारी रहेको पाइन्छ। यसलाई रोक्नका लागि शिवराज नगरपालिकाले विभिन्न कदमहरू उठाइरहेको भए पनि स्थानीय बालिकाहरूले अझै पनि आफ्नो पढाइको अधिकारबाट वञ्चित हुने र बालविवाहको सिकार हुने गरेको बताए। शिवराज नगरपालिका ११ थुन्हियामा आयोजित एक कार्यक्रममा नगरप्रमुख अजय थापा समक्ष सहभागी बालिकाहरूले बालविवाहका ’boutमा आफ्नो समस्याहरू खुलेर राखे।

कार्यक्रममा सहभागी बालिकाहरूले जनचेतनाको अभाव र समाजमा अझै पनि बालविवाहका परम्परागत प्रचलनका कारण आफूहरूको भविष्य प्रभावित भइरहेको बताए। उनीहरूले भने, “हामीलाई पढ्नको लागि अवसर चाहिन्छ, तर घरपरिवारले हामीलाई विवाह गरेर पठाइरहेका छन्।“ एक किशोरीले आफ्ना पीडाहरू सुनाउँदै नगर प्रमुखसँग भावुक हुँदै भनिन्, “मेरो पढ्ने चाहना छ, तर घरपरिवारले मेरो विवाह गरिदिनुभएको छ, म पढ्न चाहन्छु, तर मलाई त्यो अवसर दिइएको छैन।“

बालिकाको यस समस्यालाई सुनेर नगरप्रमुख थापाले निकै दुःख व्यक्त गर्दै बालविवाहको कठोर विरोध गरे। उनले भने, “बालविवाह एक सामाजिक अपराध हो र यसका लागि जिम्मेवार व्यक्ति वा परिवारलाई दण्ड दिइनेछ। यस किसिमका अपराधको कुनै पनि क्षमा हुँदैन।“ मेयर थापाले बालविवाहमा संलग्न परिवार र व्यक्तिहरूलाई चेतावनी दिँदै यस किसिमका कार्यहरू नगर्न आग्रह गरे। उनले यस विषयमा जनचेतना फैलाउन र बालिकाहरूलाई शिक्षा प्राप्त गर्नका लागि स्थानीय सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए।

मेयर थापाले बालविवाहका पीडित बालिकाहरूलाई विश्वास दिलाउँदै भने, “हामी तपाईँहरूको समस्यामा पूर्ण रूपले समर्थन गर्छौँ र छिट्टै समाधान निकाल्ने प्रयास गर्छौँ।“ उनले बालविवाहका पीडित किशोरीको समस्या समाधान गर्न नगरपालिकाले पहल गर्ने र द्रुत कारबाही गर्ने आश्वासन दिएका छन्। मेयर थापाले समाजमा हिंसा र अन्य सामाजिक समस्याहरूको विरुद्धमा पनि आवाज उठाउने र यस्ता घटनाहरूको समाधानका लागि टेलिफोन नम्बरहरू उपलब्ध गराए। ९८६४५७९७४०, ९८६७०३६३५८ र ९८४६९३८०६९ टेलिफोन नम्बरहरूमा सम्पर्क गर्न पनि उनले आग्रह गरेका छन्।

कार्यक्रममा सहभागी अन्य बालबालिकाले पनि विद्यालयका विभिन्न समस्याहरू मेयर थापा समक्ष राखे। सुमन चौधरी नामक बालिकाले विद्यालयमा पुस्तकालय र शौचालयको अभाव रहेको बताइन्। अन्य बालबालिकाहरूले पनि विद्यालयको भौतिक संरचना जीर्ण भएको र खानेपानीको उचित व्यवस्थापन, खेलमैदान र कम्प्युटर ल्याबको आवश्यकता रहेको बताएका थिए। विद्यालयका समस्याहरूका ’boutमा बालिकाहरूको आवाज सुनेपछि मेयर थापाले नगरपालिकाले सबै विद्यालयहरूको अवस्था र आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै विकासका कार्यक्रमहरू अघि बढाइरहेको जानकारी दिए।

नगरप्रमुख थापाले भने, “हामी विद्यालयहरूको अवस्थाका ’boutमा पूर्ण जानकारी राख्छौँ र त्यसका आधारमा सुधारात्मक कदम चाल्छौँ। अहिले सित्लापुरमा नयाँ ४ कोठे विद्यालय भवन निर्माण भइरहेको छ, जसले शिक्षाका लागि सुविधा थप्नेछ। हामी कुनै पनि राजनैतिक दबाबमा काम नगर्ने छौँ र केवल गुणस्तरीय शिक्षामा केन्द्रित रहने छौँ।“

मेयर थापाले सामुदायिक विद्यालयहरूको गुणस्तर सुधार्नका लागि नगरपालिकाले विशेष योजना बनाएको र त्यसका आधारमा विभिन्न गतिविधिहरू सञ्चालन गरिरहेको जानकारी दिए। “हामी शिक्षा सुधारमा विश्वास गर्दछौँ, र सामुदायिक विद्यालयहरूको गुणस्तर सुधार्नका लागि योजना बनाइरहेका छौँ। हामीले प्रायः पुस्तकालय, शौचालय र अन्य आधारभूत सुविधा उपलब्ध गराउनका लागि काम गरिरहेका छौँ,“ मेयर थापाले थपे।

त्यस्तै, शिक्षा क्षेत्रको थप सुधारको लागि मेयर थापाले भने, “हामीले व्यवहारिक शिक्षामा विशेष जोड दिनु पर्दछ। सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरूले आफ्ना सन्तानलाई निजी विद्यालयमा पढाउने गरेका छन्, यसबाट शिक्षकको नैतिक दायित्व र जिम्मेवारी’bout सोच्नुपर्छ।“ उनले थपे, “हामी आफैँले सिकाउन चाहने शिक्षामा विश्वास गर्नुपर्छ र हाम्रो समुदायका लागि उत्तम शिक्षा प्रदान गर्न सबैले मिलेर काम गर्नु आवश्यक छ।“

शिवराज नगरपालिका र एक्सन एड नेपालबाट प्राविधिक र आर्थिक सहयोग रहेको कार्यक्रमको आयोजना सिद्धार्थ सामाजिक विकास केन्द्रले गरेको थियो। कार्यक्रममा विद्यालयका शिक्षक, विद्यार्थी,स्थानीय बुद्धिजीवी र पत्रकारहरू सहभागिता रहेको थियो। शिवराज नगरपालिका ११ थुन्हियामा भएको यो कार्यक्रमले बालविवाहको समस्यामा जनचेतना फैलाउनका लागि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ ।

नगरप्रमुख अजय थापाले बालविवाह र शिक्षा सुधारको मुद्दामा मुद्दा उठाउँदै जनतालाई शिक्षाका महत्त्वपूर्ण अवसरहरू दिने र बालिकाहरूको अधिकारको रक्षा गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।