Friday, April 23, 2021
Home अर्थ कृषिमा आत्मनिर्भर हुने अवसर

कृषिमा आत्मनिर्भर हुने अवसर

,

विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)को संक्रमणका कारण अहिले विश्व अर्थतन्त्र थला परेको छ । कोरोनाको संक्रमणकै कारण विश्वका विकसित राष्ट्रमा बेरोजगारीको संख्या दिनानु दिन बढ्दै गइरहेको छ ।

द न्युवर्क टाइसका अनुसार अमेरिकामा मात्र कोरोना संक्रमणका कारणले बेरोजगार हुनेको संख्या ४ करोड बढी छ । भारतीय समाचार एजेन्सीका अनुसार कोरोनाका कारण गरिएको लकडाउनले करिब ४० करोडको बेरोजार हुने अनुमान गरेको छ । कोरोनाको संक्रमणका कारण अहिले अधिकांश उद्योग कलकारखाना, होटेल व्यवसाय बन्द भएपछि बेरोजगारीको संख्या दैनिक बढ्दै गएको छ । भारतमा रोजगारीका लागि गएका नेपाली अहिले दैनिक हजारौं संख्यामा स्वदेश फर्किरहेका छन् ।

भारतलगायत अन्य विभिन्न मुलुकमा रोजगारीको सिलसिलामा गएका नेपाली पनि स्वदेश फर्किने क्रम बढेको छ । लकडाउन खुलेपछि धेरै जस्तो युवायुवती स्वदेश फर्किने सम्भावना रहेको सरोकारवाला संघसंस्थाले बताउँदै आएका छन् । विभिन्न संघसंस्था, सरकार निकाय र उद्योग व्यवसायीका अनुसार कोरोना भाइरस संक्रमणका कारणले करिब ५० लाख बढीले रोजगारीमा गएका नेपाली फर्किन सक्ने अनुमान गरेका छन् । स्वदेश तथा विदेशबाट फर्केका गरी नेपालमा करिब ७० लाख बेरोजगार हुने अनुमान गरिएको छ ।

कोरोनाका कारण बेरोजगारीको संख्या बढेसँगै विभिन्न खाडी मुलुकमा रोजगारीमा गएका युवायुवती स्वदेश फर्किनु नेपालका लागि कृषिमा आत्मनिर्भर बन्ने एउटा अवसर भएको विभिन्न विज्ञ बताउँछन् । नेपाल कृषिप्रधान मुलुक भएकाले कृषियोग्य जमिनलाई बाँझो हुन नदिइने गरी बेरोजगार स्वदेश तथा विदेशबाट फर्केर आएका युवायुवतीलाई कृषि खेतीमा आकर्षित गरेर कृषिमा उत्पादन बढाउने अवसर भएको विज्ञको भनाइ छ ।

विदेशबाट आएका सबै युवालाई कृषि खेती आकर्षित गर्न सके कृषिमा आत्मनिर्भर हुने नेपाललाई ठूलो अवसर भएको कृषि विज्ञ भोला मानसिंह बस्नेतले बताउँछन् । कृषि विज्ञ बस्नेत भन्छन, ‘कोरोनाका संक्रमण फैलिन थालेपछि काठमाडौंमा कोठा भाडामा बस्दै आएका मानिस आआप्mनो घर फर्केर खेती गर्न थालिसकेका छन् । ‘संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहले राम्रो समन्वय गरेर कोरोनाकै बीच पनि कृषि क्षेत्रको उत्पादन बढाउनतर्फ लागेका छन् । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहसँग राम्रो समन्वय नहुँदा कृषकले उत्पादन गरेको कृषिजन्य वस्तु यतिकै खेर गएका छन् । उत्पादित वस्तु उपभोक्ताको घरघरमा पु¥याउन कृषकलाई सहज छैन ।

यस्तो विभिन्न समस्यालाई सरकारले सहजीकरण गरेर कृषकलाई प्रोत्साहित गर्नुपर्छ । सरकारले थोरै मात्र ध्यान पु¥याउने हो भने लकडाउनमै पनि सुरक्षित तरिकारले कृषि खेती गरेर उत्पादन बढाउन सकिन्छ । यसका लागि सरकारले कृषकलाई समयमा गुणस्तर बीउ, मल र पर्याप्त सिँचाइ व्यवस्था गर्नुपर्छ । गुणस्तर बीउ, मल र सिँचाइसँग पढेर कृषि बालीमा अभ्यास गरेको कृषि विज्ञको सल्लाहअनुसार कृषि खेती गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

कृषि विज्ञ बस्नेतका अनुसार किसानले कृषि विज्ञबिना खेती गर्दा कति हेक्टर जमिनमा कति मल हाल्ने र बीउ कसरी छर्ने र बालीमा कीरा लाग्दा कति विषादी राख्नेसमेत ज्ञान हँुदैन । यतिकै अनुमानका भर राख्नेछन् । यसरी खेती गर्दा माटोको उर्वरा शक्ति घट्नुका साथै उत्पादन पनि घट्दै जान्छ । त्यसकारण कृषिमा आत्मनिर्भर हुन विज्ञको सल्लाहअनुसार व्यावहारिक एकीकृत कृषि नीति ल्याउनुपर्छ । उत्पादन बढाउन बीउ र माटो र मलको सन्तुलन मिलेको हुनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

विदेशबाट फर्केर आएका र स्वदेशमा रहेका युवायुवतीलाई सहुलियत ब्याजमा कृषि कर्जाको व्यवस्था गरेर धेरै भन्दा धेरैलाई कृषिमा आकर्षित गर्न सके कृषिमा आत्मनिर्भर हुन सक्ने राम्रो अवसर भएको पूर्वकृषि सचिव उत्तमकुमार भट्टराई बताउँछन् । पूर्वसचिव भट्टराई भन्छन्, ‘भूमि बैंकलाई कार्यान्वयन ल्याएर कुनै पनि खेतीयोग्य जमिनलाई बाँझो हुन नदिई कृषि क्रान्ति गर्नुपर्छ । लकडाउनकै बीच जनतालाई घरभित्र नथुनेर कृषि खेतीमा लगाउनुपर्छ ।

कोरोनबाट बच्ने लकडाउन मात्र एउटा विकल्प होइन । लकडाउनले मात्र लम्ब्याउने हो भने भोलि भोकभरी आउने सम्भावना छ । विश्व नै कोरोना भाइरस महामारीका रूपमा फैलिकाले आयात गर्दै आएको खाद्यवस्तु पनि बन्द हुन सक्छन् । त्यसकारण नेपालमा पर्याप्त कृषियोग्य जमिन भएकाले कुनै पनि जमिन बाँझो नहुने गरी खेतीमा गर्नुपर्छ । सरकारले स्थानीय तहसँग सहकार्य गरेर कोरोनाकै बीचमा सुरक्षित तरिकाले कृषि गरेर उत्पादन बढाउन सकिने उनको भनाइ छ ।

‘कृषि क्रान्ति गर्न कृषि क्षेत्रमा आगामी आर्थिक वर्षको बजेट धेरै कम विनियोजन भएको छ । कृषिमा आत्मनिर्भर हुन ४१ अर्बले बजेटले पुग्दैन,’ भट्टराईले भने, ‘कृषि क्रान्ति ल्याउन १ खर्बसम्मको बजेट आवश्यक पर्छ ।’ कृषिमा उत्पादन आत्मनिर्भर हुन सरकारले कृषकलाई पप्र्यात मात्रमा गुणस्तरीय बीउ र अनुदानको मल गाउँगाउँमा पु¥याउनुपर्छ । कृषकलाई पप्र्यात मात्रमा मल वितरण गर्न ५ लाख मेट्रिक टनभन्दा बढी आवश्यक पर्छ तर आमागी आर्थिक वर्षका लागि मललाई विनियोजन गरेको बजेटले २ लाख मेट्रिक टनभन्दा धेरै आउँदैन ।

कृषिमा आत्मनिर्भरका लागि सरकारले कृषकलाई पप्र्यात मल, बीउ, सिँचाइ, कृषिजन्य औजार, बालीमा किरा लाग्न नदिने विषादी र कृषि प्राविधिक व्यवस्था गर्नुपर्छ । लकडाउनले कृषि क्षेत्रमा कुनै असर पार्दैन । उनले भने, ‘कृषकले उत्पादन गरेको कृषिजन्य वस्तु किसानले बिक्री गर्न नसकेको कृषिजन्य वस्तु सरकारले नै सहकारीमार्फत कृषकको खेतबारी आएर किन्नुपर्छ । किसानले नै उत्पादन गर्ने र किसानले नै बजार खोज्न हिँड्नुपर्ने अवस्था नै रहने हो भने कृषि क्षेत्रको विकास हुन सक्दैन । कृषिमा आत्मनिर्भर हुन सरकारले कृषकको लगानीको सुनिश्चित गर्नुपर्छ ।

कृषिमा चुनौतीसँगै कृषिमा आत्मनिर्भर हुन राम्रो अवसर भएको राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ नेपालका अध्यक्ष नवराज बस्नेतले बताए । आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा अहिलेको समय परिस्थितिअनुसार कृषि बजेटमा कार्यक्रम नआउँदा कृषक निराश भएको उनको भनाइ छ । कृषि बजेटमा जुन कार्यक्रम यस अघिका भन्दा केही फरक कार्यक्रम आए पनि सबै साना कृषकलाई समेट्ने गरी नआएको उनको गुनासो छ ।

बाँझो जमिन नहुने गरी सरकारले कृषकलाई राहत प्याकेज कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने बस्नेतको भनाइ छ । कृषकले उत्साहित हुने बजेटमा राहतका प्याकेज सरकारले ल्याउँछ भनेर आशा गरेका थिए तर कृषक उत्साहित हुने कुनै पनि राहत प्याकेज नआएको उनले बताए । तर, सरकारले नयाँ ल्याउनका कृषि कार्यक्रमलाई राम्रोसँग कार्यान्वयन गरेर प्रभावकारी बनाउने हो भने कृषिमा आत्मनिर्भर हुने सम्भावना धेरै रहेको बस्नेतको भनाइ छ ।

(Visited 120 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

भेन्टिलेटर र आईसीयू पाउनै मुस्किल

काठमाडौं । प्रतिदिन कोरोना संक्रमित थपिँदै जाँदा आईसीयू र भेन्टिलेटर अभाव देखिएको छ । देशभर संक्रिय संक्रमित १२ हजार ६ सय ९० मध्ये २...

राष्ट्रिय सभा सदस्य उपनिर्वाचन ६ जेठमा

काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय सभातर्फ रिक्त एक सदस्यको पदमा ६ जेठमा उपनिर्वाचन गर्ने भएको छ । आयोगको सिफारिसमा सरकारले उपनिर्वाचनको मिति तोकेपछि आयोगले...

संक्रमण रोकथामका लागि गम्भीर बन

कोरोना महामारी संक्रमणको दोस्रो लहर फैलिएसँगै नेपाल यसको उच्च जोखिममा रहँदै आएको छ । नेपाल आफैंमा ट्रान्जिट पनि हो । भारत र चीनजस्ता ठूला...

एमाले बैठक बालुवाटारमा सुरु

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) महाधिवेशन आयोजक कमिटीको बैठक बालुवाटारमा सुरु भएको छ । आजको बैठकमा नेता माधवकुमार नेपाल समूहका सांसदहरुले दिएको स्पष्टीकरण...

कर्णालीमा फ्लोर क्रस गर्ने चार जनालाई एमालेको कार्वाही

काठमाडौं । नेकपा एमालेले कर्णाली प्रदेशसभामा फ्लोर क्रस गर्नेे चारजना सांसदलाई पार्टी र संसद सदस्य नरहने गरी कारवाही गरेको छ । माओवादीबाट मुख्यमन्त्री बनेका महेन्द्रबहादुर...

साताका लोकप्रिय समाचार

विवेक र नर्मतालाई उपाधि

पोखरा । १५ औं संस्करणको पोखरा म्याराथनअन्तर्गत ५ किमी छात्र–छात्रा दौड भएको छ । भूतपूर्व खेलाडी मञ्च नेपालको आयोजनामा शनिबार भएको दौडमा छात्रतर्फ ज्ञानज्योति इङलिस...

राष्ट्रिय सभा सदस्य उपनिर्वाचन ६ जेठमा

काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय सभातर्फ रिक्त एक सदस्यको पदमा ६ जेठमा उपनिर्वाचन गर्ने भएको छ । आयोगको सिफारिसमा सरकारले उपनिर्वाचनको मिति तोकेपछि आयोगले...

आठ लाख भूमिहीन

काठमाडौं । देशभरमा भूमिहीन दलित तथा भूमिहीन सुकुम्बासी र अव्यवस्थित बसोबास गर्नेको संख्या सवा ८ लाखभन्दा बढी रहेको पाइएको छ । सरकारद्वारा गठित उच्चस्तरीय भूमिसम्बन्धी...

नयाँ दल दर्ता गृहकार्यमा नेपाल समूह

काठमाडौं । विवाद चर्किंदै गएपछि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) फुटनजिक पुगेको छ । प्रधानमन्त्रीसमेत रहेका पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले ‘समानान्तर कमिटी गठन गरेको...

बढ्दै छन् गर्भवती अविवाहित किशोरी

बझाङ । चैत्र महिनाको १३ गते जिल्ला अस्पतालमा एक किशोरी पेट दुख्ने समस्या लिएर ओपीडीमा पुगिन् । उनलाई चेक चाँज गर्दा उनको पेटमा ४...

ट्रेन्डिङ

कोरोना संक्रमित लुकाएका छैनौं : नेपाल सरकार

काठमाडौं । कोरोना भाइरस संक्रमित एकजना व्यक्ति पनि नलुकाएको नेपाल सरकारले दाबी गरेको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा बिहीबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मन्त्रालयका...

मुस्कान खातुनलाई सहगोग गर्दै जन्मदिन मनाए पर्यटनमन्त्री भट्टराइले

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का स्थायी कमिटी सदस्य तथा संकृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा एसिड पिडित...

विद्यालयलाई जागिर खाने थलो नबनाउ : मन्त्री पोखरेल

काभ्रे । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले विद्यालयलाई जागिर खाने थलो नबनाउन शिक्षकहरुलाई अनुरोध गरेका छन । जिल्लाको चौंरीदेउराली...

अलपत्र बन्यो टेकु पुल

काठमाडौं । सरकार र ठेकेदारबीचको विवादका कारण कालिमाटी र टेकुको बीचमा अवस्थित विष्णुमती नदीमा निर्माण सम्पन्न भएको पुलको अन्योल झनै बढेको छ । सरकारले...

उजाड बन्यो कोशी ब्यारेज

कोशी आसपासका क्षेत्रमा संचालनमा रहेका सबै ३७ वटा होटल लकडाउनका कारण विगत २ महिना देखि बन्द रहँदा अहिले सबै संचालक संकटमा परेका छन् सप्तरी राजविराज...

अनुमतिबिनै धमाधम छायांकन

काठमाडौं । अभिनेता अनमोल केसी शुक्रबार नयाँ फिल्म ‘ए मेरो हजुर–४’ तयारीमा थिए । तर, स्थानीय निकाय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, चलचित्र विकास बोर्डलगायतले छायांकनका...

प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्धको मुद्दामा बृहत् पूर्ण इजलासको माग खारेज

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्धको मुद्दा आइतबारबाट संवैधानिक इजलासमा निरन्तर सुनुवाइ हुने भएको छ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्धको रिट बृहत् पूर्ण इजलासमा सुनुवाइ हुनुपर्ने १२ जना...

बेलायतमा कोरोनाबाट फेरि एक नेपालीको मृत्यु, मृतकको संख्या १८ पुग्यो

लण्डन । बेलायतमा कोरोनाका कारण थप एक जनाको मृत्यु भएको छ । पोखरा याङ्जाकोट स्थायी घर भइ हाल बेलायतको रेडिङमा बस्दै आउनुभएका ४९...

थप छ कोरोना सङ्क्रमितको मृत्यु

विराटनगर । मोरङका विभिन्न अस्पतालमा पछिल्लो १२ घण्टाको अवधिमा थप छ जनाको कोरोना सङ्क्रमणबाट मृत्यु भएको छ । यसरी मृत्यु हुनेहरुमा नोबेल शिक्षण अस्पताल...

रौतहटमा प्रहरीमाथि हातपात

गौर । रौतहट जिल्लाको मौलापुर नगरपालिकामा शान्ति सुरक्षामा खटेको प्रहरीमाथि आक्रमण भएको छ । हिजो बेलुका भएको यस घटनालाई रौतहट प्रहरीले अझै गोप्य नै...

तुलसीपुर बजारका ८ व्यापारी बिहानै पक्राउ

तुलसीपुर । लकडाउन उल्लंघन गरेको भन्दै तुलसीपुर बजारबाट ७ जना व्यापारीसहित ८ जना पक्राउ परेका छन् । अत्यावश्यकबाहेकका पसल खोलेको आरोपमा उनिहरुलाई पक्राउ गरिएको...

ललितपुरमा कोरोना संक्रमित बढेको बढ्यै, ५८ जनामा संक्रमण

ललितपुर । ललितपुरमा पछिल्लो ३ दिनमा कोरोना संक्रमितको संख्या बढेको पाइएको छ । सोमबारदेखी बुधबारसम्म जिल्लामा ३९ जना नयाँ संक्रमित भेटिएका छन् । आइतबारसम्म...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 137 times, 1 visits today)