धनुषा । चौरचन र हरितालिका तीज एकै दिन परेपछि मिथिला क्षेत्रमा पर्वको रौनक थपिएको छ । पर्व नजिकिएसँगै घरघरमा तयारी तीव्र बनेको छ भने बजारमा फलफूल, पूजा सामग्री, मिठाई तथा नयाँ कपडाको किनमेल बढेको छ ।

क्षीरेश्वरनाथ नगरपालिका–४ हरैयाका रामप्रबोध पण्डितलाई यतिबेला माटाका भाँडा बनाउन भ्याइनभ्याइ छ । बिहानदेखि चाकामा माटो घुमाउँदै भाँडा बनाइरहेका उहाँका छेउमा तयार भइसकेका भाँडाको थुप्रो लागिसकेको छ ।

“अरू बेला त फुर्सद नै हुन्छ । चौरचनलगायतका चाडपर्व आएपछि भने माटोले पनि बोलाउन थाल्छ”, पण्डितले भने, “जति बनाए पनि माग पूरा गर्न गाह्रो भइरहेको छ ।”

वर्षभरि माटाका भाँडा बनाएर जीविका चलाउन कठिन हुँदै गए पनि चौरचनजस्ता पर्वले कुम्हाले समुदायको परम्परागत पेसालाई केही दिनका लागि भए पनि चलायमान बनाउने गरेको छ । प्लास्टिक, स्टिललगायत आधुनिक सामग्रीको प्रयोग बढे पनि चौरचनमा आवश्यक पर्ने माटाका भाँडा अझै महत्वपूर्ण मानिन्छन् ।

पण्डितका अनुसार माटाका भाँडा घरघरमा पुग्ने भए पनि नयाँ पुस्ताको यस पेसाप्रति आकर्षण घट्दै गएको छ । आम्दानी कम हुने भएकाले युवाहरू अन्य पेसातर्फ लाग्ने गरेका छन् ।

यता, बजारमा भने चौरचन र तीजको तयारीले चहलपहल बढाएको छ । फलफूल, मिठाई, पूजा सामग्री, नयाँ कपडा तथा घरायसी सामग्री खरिद गर्ने ग्राहकको संख्या बढेको व्यापारीहरूले बताएका छन् ।

क्षीरेश्वरनाथ नगरपालिका–१ रमदैयाकी अनिता यादवका लागि यस वर्षको पर्वको तयारी विगतभन्दा व्यस्त बनेको छ । चौरचन र तीज एकै दिन परेकाले दुवै पर्वका लागि एकैपटक तयारी गर्नुपरेको उनको भनाइ छ ।

“तीजको व्रत बस्नुपर्ने, पूजा गर्नुपर्ने र चौरचनका लागि प्रसाद तथा सामग्री तयार गर्नुपर्ने भएकाले काम धेरै छ”, यादवले भनिन्, “तर पर्व भनेको दुःख होइन, परिवार र आफन्तसँग खुसी बाँड्ने अवसर हो ।”

हरितालिका तीजमा महिलाले व्रत बसेर भगवान् शिव र पार्वतीको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा छ । पछिल्लो समय तीज धार्मिक अनुष्ठानसँगै महिला भेटघाट, गीत–संगीत र सामाजिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा पनि विकसित हुँदै गएको छ ।

मिथिला समाजमा भने चौरचन अर्थात् चौठचन्द्रको विशेष सांस्कृतिक महत्व छ । यस पर्वमा व्रत बसेका महिलाले साँझ चन्द्रमाको पूजा गरी विभिन्न फलफूल, परिकार तथा प्रसाद अर्पण गर्ने गर्छन् । परिवारको सुख, शान्ति, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्दै मनाइने यो पर्व पुस्तौँदेखि मिथिलाको सांस्कृतिक परम्पराका रूपमा कायम छ ।

चौरचनको प्रभाव घरपरिवारमा मात्र सीमित छैन । फलफूल व्यापारी, मिठाई पसले, पूजा सामग्री विक्रेता तथा कुम्हालेसमेत पर्वका कारण प्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित भएका छन् ।

महेन्द्रनगर धनुषाका व्यापारी दिनेश गुप्ताका अनुसार पर्व नजिकिएसँगै फलफूल र पूजाका सामग्रीको माग बढेको छ । “पर्वको दुई–तीन दिन बजारमा निकै चहलपहल हुन्छ । ग्राहकको भीड बढेपछि व्यापार पनि बढ्छ”, उनले भने ।

दुवै पर्व एकै दिन परेकाले मधेस प्रदेशको राजधानी जनकपुरधामसहित विभिन्न स्थानीय तहले भदौ २९ गते सोमबार अत्यावश्यक सेवाबाहेक कार्यालय तथा मातहतका निकायमा स्थानीय बिदा दिने निर्णय गरेका छन् ।

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका प्रमुख मनोज साहले धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेका पर्वमा सर्वसाधारणलाई सहज रूपमा सहभागी हुने वातावरण बनाउन स्थानीय बिदा दिइएको बताए ।

यतिबेला धनुषाका गाउँघरमा चौरचनका लागि तयार पारिएका माटाका भाँडा घाममा सुकिरहेका छन् भने बजारमा फलफूल र पूजा सामग्रीको थुप्रो देखिन थालेको छ । घरका आँगनमा तीज र चौरचनका लागि आवश्यक सामग्री जुटाउने चटारो छ ।

आधुनिकताको तीव्र विस्तारबीच पनि चौरचन र तीजजस्ता पर्वले मिथिलाको परम्परा, सामाजिक सम्बन्ध र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई जोडिरहेका छन् । चौरचनले कुम्हालेको चाका घुमाएको छ भने तीजले महिलाको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई जोडेको छ । यी दुवै पर्वले बजारमा आर्थिक गतिविधिसमेत बढाएका छन् ।

सम्बन्धित समाचार

प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटक लोभ्याउँदै ‘अरुण डाँडा’ दग्नामका यामबहादुरको ५८ वर्षपछि पारिवारिक पुनर्मिलन चेपाङ समुदायले यसरी मनाउँदैछन् न्वागी पर्व आधुनिकताका बीचमा नेपाली मौलिक ‘घुमाउने घर’ हराउँदै विष्णुमतीपछि बागमती नदीले पनि जल सतह सतर्कता तह पार गर्‍यो, बिहानसम्म उच्च सतर्क रहन अनुरोध नारायणी अस्पतालबाट अपहरणमा परेका नवजात शिशुको उद्धार, अपहरणकारी महिला पक्राउ प्रधानमन्त्री राहत कोषमा ६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी संकलन बाढी अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या १२ सय ५९ पुग्यो, ५ हजार ८३ जना सम्पर्कविहीन