Sunday, September 27, 2020
Home Editor-Picks छाउगोठ : अलपत्र निर्देशिका, छरपस्ट पिडा

छाउगोठ : अलपत्र निर्देशिका, छरपस्ट पिडा

दैलेख । चामुण्डाविन्द्रासैनी नगरपालिका –३ सिमसेर कि ३० वर्षीया विमला तामाङले महिनावारी नबार्ने गरेको ९ वर्ष भयो । आफु घरमा एक्लै हुँदा खाना बनाई दिने मान्छे कोही नभएपछि बाध्यता भई महिनावारी नबार्ने गरेको खुलासा गरिन् । ‘नौ वर्षदेखि छुई हुँदा म घरमै बसेँ देउता रिसाएन’, उनले भनिन् ।

तर सोही नगरपालिका ३९ वर्षीया मामसरा रावत भने देवी देवता रिसाएर आफ्नो जहानपरिवारलाई बिरामी बनाई दिने, असफल पारिदिने भएकाले महिनावारी भएको समयमा कुनैपनि हालतमा घरमा नबस्ने बताइन् । ‘मैले पाखा लागेका बेला (महिनावारी) भएको पाँच दिनमै घरमा आएर खाना बनाउँदा भैंसी गोठमै म¥यो, कसरी घर बस्ने ।’ जोतिष हेराउँदा पनि घरमै बसेको दोष लगायो’, उनले थपिन् ।

‘महिनावारी परम्परादेखि चलिआएको चलन भएकाले छाड्न सकिन्न’, सोही ठाउँकी अर्जुना शाही बताइन् । ‘महिनावारी भएको बेला दही दुध खाने मन लाग्छ तर देउता रिसाउने हुँदा खान पाइदैन ।’ अब घरभित्र नै बस्ने चलन सरकारले ल्याएको आफु खुशी भएको बताइन् । विशेष गरी साउन भदौको महिनामा खेतबारीमा काम गर्ने जानुपर्ने भएको महिनावारी रोक्नको लागि सुइ (इन्जेक्सन) लगाउने र औषधी खाने गरेको भद्रा शाहीले बताइन् ।

दैलेखका पश्चिम आठविस नगरपालिका, ठाटिकाँध गाउँपालिका, चामुण्डा विन्द्रासैनी नगरपालिका, भैरवी गाउँपालिका दुल्लू नगरपालिका छाउपडी गोठ भत्काए पनि छाउ बार्ने गरेको स्थानीय महिला बताउँछन् । ‘सरकारले गोठ भत्कायो के भयो । घरमा बसे देउता रिसाउँछन् । हामी त छुइ भएका बेला गोठै बस्छौं, देउताले सुख दिँनैन’, उनीहरु भन्छन् ।

नेपाल सरकारले छाउपडी प्रथालाई कुरिती घोषणा गर्नलाई निर्देशिका जारी गरेपनि, छाउपडीका गोठ भत्काउन सरकार गाउँ पुगेपनि निर्देशिका लिएर गाउँमा जान नसकेको स्थानीयबासी आरोप छ । बरजस्ती गोठ भत्काई संख्याका आधार धेरै गोठ भत्काएपनि मन भित्रका छाउपडी गोठ भत्काउन नसकेको ठाटिकाँध १ का नामबहादुर शाहीले बताए । उनले भने, ‘सरकार भौतिक संरचना भत्काउन लाग्यो । निर्जिव न बोल्छ न बुझ्छ । हामीले मनबाट छाउपडी गोठ भत्काउन सके मात्र महिला सुरक्षित हुन्छन् ।’

सर्वोच्च अदालतको ०६२ बैशाख १९ को आदेश अनुसार सरकारले ०६३ बैशाख २६ गते छाउपडी प्रथालाई कुिरति घोषणा गर्नुका साथै निर्देशिका र आवश्यक कानुन निर्माण गरेको थियो । प्रथा कार्यान्वयनका लागि जिल्ला विकास समिति संयोजक र महिला विकास कार्यालयलाई सदस्यसचिव रहने निर्देशिकाले तोकेको छ ।

सोही बस्तीका गमबहादुर शाही भने, ‘घरमा कोही मान्छे बिरामी हुँदा धामी झाँक्रीले महिनावारीलाई दोष दिन्छन् । ‘बिरामी हुने ग्रह दशाले भेटाएर हो वा महिनावारीका कारण हो छुट्टयाउन सकिएको छैन ।’ चामुण्डा उच्च मावि कक्षा १२ मा अध्ययरत छात्रा जमुना रावतको देवता रिसाएर घरभित्र बस्न दिँदैन भने सबै मिलेर सुधारिएको छाउपडी गोठ बनाउनुपर्ने भनाई छ । महिनावारी भएको बेला सबै अलग अलग बस्ने भएकाले नियास्रो समेत लाग्ने गरेको बताइन् । उनले भनिन्, ‘साथीहरुसँग रमाएर बस्न पाए राम्रो हुन्थ्यो ।’

आठ वर्षअघि सन २०१२ मार्च ८ मा एकसय दुई औं अन्र्तराष्ट्रिय महिला दिवसको अवसर पारेर छाउपडी प्रथा अन्त्य गर्ने जिल्लाका एभरेष्ट क्लव, महिला सशक्तिकरण मञ्च र सामाजिक सेवा केन्द्र सोसेकले अभियान थालिने प्रेस विज्ञप्ती मार्फत जानकारी गराएपनि त्यो अभियान कागजमा मात्र सिमित रह्यो । महिनावारी भएको बेला महिलाले गोठमै बस्नु प¥यो । साविकको तोलीजैसी, सात्तला र लकान्द्र गाविसमा महिला सशक्तिकरण जनचेतनामुलक कार्यक्रम गरेपनि महिलाले छाउपडी बार्न छाडेनन् । छाउपडी प्रथा कम गर्न लक्ष्य नै हो प्रत्येक गाउँपालिका र नगरपालिकामा छलफल कक्षा सञ्चालन गरेर महिला र पुरुषमा चेतना जगाउनु पर्छ, ठाटिकाँधका टेकबहादुर रोकाय बताए ।

महिनावारी बेलामा अधिकांश ग्रामीण भेगका महिला बढी यौन हिंसा र बलात्कारका घटनाबाट पीडित हुने, सर्पले टोक्ने, जंगली जनावरको आक्रमणमा पर्ने, दुग्धजन्य पदार्थ, पोषणयुक्त खाने कुरा नदिई कमजोर हुने, आराम चाहिने समयमा बढी श्रम गर्नुपर्ने, विद्यालय जान नपाइने, धारामा समेत जान नदिनु जस्ता परम्परागत रुढीबादी कुराले महिलाहरु धेरै कुराबाट बञ्चित हुने गरेकाले घटना न्यूनीकरणका लागि अभियान थालिएको थियो । केही बर्ष अगाडी चामुण्डा विन्द्रासैनी नगरपालिकामा दुई जना महिलाको छाउ बारेकै छाउगोठमा मृत्यु भएको थियो । छाउगोठ भत्काउने अभियानले दैलेखमा २ सय ४३ छाउगोठ भत्काएपनि झनै त्रिपाल हालेर महिलाले छाउ बार्ने गरेकाले नारीको पिडा झनै छरपस्ट भएको बुद्धिजिवीको भनाई छ ।

(Visited 79 times, 1 visits today)
Loading comments...

RAJDHANIDAILY VIDEO

HAMRO PATRO

प्रमुख

थप १५७३ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, १० जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा नेपालमा एक हजार ५७३ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार गत २४ घण्टामा देशभर...

मकवानपुरमा खोलाले बगाउँदा दम्पतीको मृत्यु

वाग्मती । मकवानपुर जिल्लामा खोलाले बगाउँदा एक दम्पतीको आज मृत्यु भएको छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिकामा सामरी खोलाले बगाउँदा पतिपत्नीको मृत्यु भएको हो । मकवानपुरगढी...

हिमालयलाई ‘सेल्फ ग्राउण्ड ह्याण्डलिङ’ दिने निर्णय तत्काल कार्यान्वयन नगर्न निर्देशन

काठमाडौँ । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री योगेश भट्टराईले हिमालय एयरलाइन्सलाई भूमिस्थ प्रबन्ध सेवा ‘ग्राउण्ड ह्याण्डलिङ’ दिने निर्णय तत्काल कार्यान्वयन नगर्न नियामक नेपाल नागरिक...

कोरोना संक्रमणबाट विदेशमा थप २१ नेपालीको निधन

काठमाडौँ । विश्वव्यापी महामारी कोभिड–१९ सङ्क्रमणबाट विभिन्न मितिमा थप २१ नेपालीको ज्यान गएको यो साता पुष्टि भएको छ । गैरआवासीय नेपाली सङ्घका अनुसार कुवेतमा पाँच,...

भर्खरै

पुर्चौडी नगरपालिका विद्यालयहरु फेरि बन्द

बैतडी । बैतडीको पुर्चौडी नगरपालिका विद्यालयहरु पुनः बन्द भएका छन् । लामो समयदेखि बन्द रहेका विद्यालय असोज ७ गतेदेखि सञ्चालनमा आएका थिए । असोज...

यसपाली दसैमा भिमेश्वर मन्दिरमा सर्वसाधारणले पूजा गर्न नपाउने

दोलखा । दोलखाको पवित्र धार्मिक स्थल भिमेश्वर मन्दिरमा बडा दसै भर सरकारी पूजा मात्रै हुने भएको छ । ६ महिना अघि देखी नित्य पुजा...

काठमाडौँ उपत्यकामा एकैदिन ८०९ जनामा संक्रमण, ५ जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौँ उपत्यकामा ८०९ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार काठमाडौँमा ६३३, ललितपुरमा १०४ र...

प्यानलबोर्डमा मुसा पसेपछि बागबजारमा बत्ति गयो

काठमाडौं । नेपाल विद्युत प्राधिकरणको लैनचौर सबस्टेशनको प्यानलबोर्डमा मुसा पसेकोले उक्त सबस्टेशनबाट विद्युत आपुर्ती हुने क्षेत्रमा लाईन गएको छ । प्राधिकरणका अनुसार बागवजार ,राजदरबार ,लैनचौर,...

धेरै पढिएका

कोराना संक्रमणः अमेरिकामा एकै दिन एक हजार ९०० सयको मृत्यु

न्यूयोर्क । विश्वभर महामारीको रुपमा फैलिएको कोरोनाभाइरसको संक्रमणबाट संयुक्तराज्य अमेरिकामा एकै दिन एक हजार ९०० जनाको मृत्यु भएको छ ।...

सक्छौ तोकिएको मूल्य देऊ, सक्दैनौ चिया फिर्ता देऊ : चिया किसान

इलाम । असारको पहिलो सातादेखि चिया किसान आन्दोलनमा छन् । उद्योगीले चियाको तोकिएको मूल्य नदिएकाले किसान आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् तर आन्दोलन गरेको लामो समय...

सिँचाइमार्फत रोजगारी सिर्जना

काठमाडौं । सरकारले सिँचाइमार्फत रोजगारी सिर्जना गर्ने कार्यक्रम ल्याएको छ । कोरोना भाइरस कोभिड–१९ का कारण स्वदेशमै रोजगारी गुमाएका र विदेशबाट फर्कनेका लागि कृषि...

नेपाली भूमि फिर्ता लिएरै छोड्छौँ : प्रधानमन्त्री ओली

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले कालापानी क्षेत्र, लिम्पियाधुरा र लिपुलेक नेपालको भूमि भएकाले त्यसलाई फिर्ता लिएरै छोड्ने अठोट गरेका छन् । गत शुक्रबार...

ई-पेपर

(Visited 63 times, 1 visits today)