Saturday, April 17, 2021
Home सौजन्य चापागाउँका अग्रणी कुची

चापागाउँका अग्रणी कुची

चित्रकारिता

,

कृष्णहरि देशार (६८)

अग्रज कलाकार कृष्णहरि देशार ६८ वर्षका भए । कुन बेलादेखि कुची समाउन थाले, उनलाई ठ्याक्कै हेक्का छैन । गुरु कालीदास श्रेष्ठसँग चित्रकला सिक्न उनी चापागाउँदेखि काठमाडौं बसन्तपुरसम्म तीन घण्टा लगाएर हिँडेरै पुग्थे ।
कालीदासको घरमा पुगेको पहिलो दिनमै उनलाई आदेश भयो, ‘यो झ्यालबाट देखिने दृश्य बनाऊ ।’ झ्यालबाट यस्सो चियाए, बसन्तपुर दरबार क्षेत्र उनीसामु छर्लङै देखियो । ध्यानपूर्वक ‘गुरु आदेश’ पालना गरे, कृष्णहरिले । चित्र सकियो, कालीदास दंग परे । त्यसपछि सुरु भयो, उनको औपचारिक कलायात्रा ।

‘सुरुसुरुमा हिँड्ेरै आउँथें, हिँडेरै जान्थें, आउनजानै ६ घण्टा लाग्थ्यो,’ कृष्णहरि सम्झन्छन्, ‘धेरै समय लाग्ने भएपछि बसन्तपुरमै डेरा खोजेर कलेज पढ्न थालें । गुरु कालीदासले नै कोठा खोजिदिएपछि सहज भयो ।’ केही समय कालीदासकै घरमा बिताएका कृष्णहरि त्यतिबेला दस रुपैयाँ कोठा भाडा तिर्थे । तलब थियो, तीस रुपैयाँ ।

जुद्ध कला पाठशालामा पढ्दा उनी न्यूरोडको डेरामा दुई वर्ष बसे । ‘त्यतिबेला २५ पैसाको तरकार किन्यो भने वालछ्याल हुन्थ्यो, ५० पैसाको मट्टितेलले झन्डै महिना दिन थाम्थ्यो,’ कृष्णहरि २०२४ सालतिरको डेरा जीवन सम्झन्छन्, ‘त्यो समय मैले धेरै चित्र बनाएँ, बसन्तपुर वरिरिका प्रायः चित्र क्यानभासमा उतारें । साइनबोर्ड लेख्यो भने अझ आम्दानी
पनि हुन्थ्यो ।’

ललितपुर चापागाउँले धेरै कलाकार जन्माएको छ । झन्डै पाँच दशकको अवधिमा युवापुस्ताका कलाकारले पनि आफ्नै स्थानबाट योगदान पु-याइरहेका छन् । तर, तीमध्ये भुल्नै नहुने अग्रणी कलाकार बिर्संदा गाउँको पहिचान अधुरै रहन सक्छ

कृष्णहरिको कथा लामै छ । उनले कुचीसँग मात्रै सोइनो गाँसेनन् । २०२५ सालतिर उनले ‘प्रौढ कक्षा अभियान’समेत चलाए । ललितपुर चापागाउँस्थित ज्योति विहार सत्तम थियो । प्रौढ कक्षा त्यहीँबाट सुरु भयो । तत्कालीन जिल्ला शिक्षा अधिकारी तुलसीनारायण श्रेष्ठले पाटन सौगलबाट २५ थान किताब बोकेरै ल्याएको कृष्णहरिलाई अझै सम्झना छ ।
‘चक, सिलोट र किताब बोकेर उहाँ आउनुभएको थियो,’ ठुलो कलाकार बन्ने इच्छा अधुरै छाड्न बाध्य भएको सुनाउने उनी भन्छन्, ‘पैसाकै अभावका कारण कलायात्रालाई निरन्तरता दिन सकिनँ ।’



अर्जुन देशार (५६)

‘बिनामोह कला सिर्जना गर्नुपर्छ’ भन्ने सिद्धान्त पाल्छन्, चापागाउँ भन्सार टोलका अर्जुन देशार । ‘अक्षर लेखन’ हुँदै कलाफाँटमा होमिएका अर्जुन ‘साइनबोर्ड’मा अब्बल मानिन्छन् । तत्कालीन कृषि सूचना शाखामा कलाकार मंगलनारायण जोशीसँगको भेटपछि उनमा ‘जागिर’ खाने आशा पलायो । तर, अर्जुनको आशा, आशामै सीमित रह्यो ।

‘कृषि विभागमा तत्कालीन कार्यकारी किरण चित्रकारको अध्यक्षतामा कलाकार माग भयो,’ ५६ वर्षीय अर्जुन सम्झन्छन्, ‘सबैमा उत्तीर्ण भए पनि केही कारणवश त्यहाँ पनि जागिर पाइनँ । त्यतिबेला कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठले सिफारिस गर्दासमेत केही लागेन ।’

दुईतिरबाट जागिरबाट बञ्चित अर्जुनको ‘मुड फ्रेस’ पार्न मदनकृष्णले तत्कालीन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा महको प्रहसन ‘विज्ञापन’ देखाउन लगे । ‘रमाइलो भयो, मनलाई केही शान्ति मिल्यो,’ उनी भन्छन्, ‘राजाको जन्मोत्सवमा ठुल्ठुला ढोका सजाउनेदेखि चित्र बनाउनेसम्ममा धेरै नै काम गरियो ।’

लगनखेलमा पसल राख्न अर्जुनसँग पाँच सय रुपैयाँसमेत थिएन । उनका साथी श्रीमान देशारले पाँच सय सहयोग गरेपछि उनको पसल खुल्यो । ‘चित्र बनाउने मेरो आफ्नै शैली छ, फोकस भएको वस्तुबाट चित्र बनाउन सुरु गर्छु,’ बितेका समय ‘कलाको महŒव नबुझ्ने’ परिवेश भएको सुनाउने अर्जुन सम्झन्छन्, ‘सानो फोटो कसरी ठुलो (इनलार्ज) गर्ने भन्ने ज्ञान मैले मदनकृष्ण दाईबाटै सिकेको हुँ ।’

कैयौंका पत्रिकाका ‘कभर डिजाइन’ गर्न भ्याइसकेका अर्जुन अचेल नेबिको प्रालिमा जागिरे छन् । ‘जागिरसँगै कलाकारितालाई पनि निरन्तरता दिइरहेको छु,’ २०४९ सालमा ‘कामना’ मासिकद्वारा आयोजित देशव्यापी चित्र प्रतियोगितामा प्रथम अर्जुनले भने, ‘अब जागिरबाट अवकाश भएपछि चित्रकलामा पूर्णतया समर्पित हुनेछ ।’



सुनन्द मेहर कायस्थ (५३)

आठ वर्षको हुँदैदेखि बुबाको कलाकारिताबाट प्रभावित भए, चापागाउँ भन्सार टोलकै कलाकार सुनन्द मेहर कायस्थ । ‘मैले घरमै गुरु भेट्टाएँ,’ उनलाई अझै सम्झना छ, ‘बाहिर गुरु खोज्न जानै परेन ।’ २०४२ तिर अग्रज कलाकार कायस्थले नेपाली चलचित्र ‘कुसुमे रुमाल’ र ‘जीवन रेखा’को पास्टर बनाए । उनको कामको चौतर्फी प्रशंसा भयो ।

त्यतिबेला क्यानभास र रङ अहिलेजस्तो सुलभ थिएन । जे भेटिन्छन्, त्यसैलाई कलाकारिता तिखार्न प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता थियो ।

‘सरेसमा धुलो रङ मिसाएर धेरै चित्र बनाइयो,’ विद्यालय जीवनमा कांग्रेसको ‘सत्याग्रह’मा परेर ६ महिना थुनामा परेको सुनाउन नबिर्सने ५३ वर्षीय कायस्थ सुनाउँछन्, ‘विभिन्न माटोलाई रङका रूपमा प्रयोग गरेर क्यानभास रंग्याएँ, फोटो स्टुडियोको पृष्ठभूमि बनाउने काम पनि गरें ।’

कलाको मोल समाजले अझै बुझन् नसकेको ठम्याइ छ, कायस्थको । सपना धेरै छन्, उनका । आफूले पूरा गर्न नसके पनि छोरा सुशान्त मेहर कायस्थले अधुरा सपना पूरा गर्नेमा उनी आशावादी छन् ।

(Visited 147 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

आइतबारसम्म असिनापानी सम्भावना

काठमाडौं । स्थानीय वायुको असरले शुक्रबार दिउँसोदेखि काठमाडौं उपत्यका आसपासमा असिनापानी परेको छ । ‘प्रि–मनसुन’ समय एक्कासि वर्षा हुने भएकाले शुक्रबार बिहान घाम लागे...

१० वर्ष उमेर समूहसम्मका ६ हजार ४ सय ९४ मा कोरोना संक्रमण

केही दिनयता कोरोना भाइरस संक्रमणबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित बालबालिका बनेका छन् । यस्तो अवस्थामा समेत विद्यालय बन्द गर्ने ठोस निर्णयमा सरकार पुग्न सकिरहेको छैन...

राजस्व छलीमा भन्सार प्रतिनिधि नै

काठमाडौं । सरकारले राजस्व छलीविरुद्ध आक्रामक रूपमा अघि बढेको दाबी गरिरहे पनि भन्सार प्रतिनिधिको मिलिमतोमा १ करोड १३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्वमा ठगी गरेको...

प्रधानमन्त्रीको आह्वानमा ११ बजेदेखी सर्वदलिय बैठक

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको आह्वानमा आज सर्वदलीय बैठक बस्ने भएको छ । आज ११ बजेदेखि सरकारी निवास बालुवाटारमा सर्वदलिय बैठक बस्दैछ । बैठकमा...

साताका लोकप्रिय समाचार

बुटवलमा हत्या गरिएका युवाकाे शव बागलुङ लगेर गाडियाे

बुटवल ।  बुधबार दिउँसो बागलुङ जिल्लाको ढोरपाटन नगरपालिका–२ रिनाम भन्ने स्थानमा गाडिएको अवस्थामा प्रहरीले वेवारिसे अधबैँसे पुरुषको शव फेला पा-यो । घटनाको प्रकृति हेर्दा...

भारतबाट फर्किएका ४३ जनामा देखियो कोरोना, एकजनाको मृत्यु

धनगढी । कैलालीमा ५० बर्षीय कोरोना संक्रमितको मृत्यु भएको छ । सेती प्रादेशिक अस्पतालमा उपचाररत कोरोना संक्रमित विरामीको मृत्यु भएको हो । अस्पतालको कोभिड अस्थायी...

तुलसीपुरमा कोरोना संक्रमित श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमानको उपचार जारी

तुलसीपुर । तुलसीपुरमा कोरोना सक्रंाित एक महिलाको मृत्यु भएको छ । कोरोना विशेष अस्पताल बेलझुण्डीमा उपचारत तुलसीपुर उपमहानगरपालिका– ७ गणेसपुर निबासी ५५ बर्षकी महिलाको...

जनता वाक्क दिक्क भए कि ?

राजनीतिक रूपमा २०७७ साल दुःखद रहयो । सरकारले विकास र समृद्धिको नारा दिएअनुसार त्यसलाई द्रुत गतिमा अघि बढाउन सकेन । नागरिकहरू महँगीको मारबाट पीडित...

काठमाडौंसहित ठूला शहर विद्यालय एक महिना बन्द गर्न सुझाव

काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले काठमाडौं उपत्यकासहित ठूला शहरका विद्यालय एक महिना बन्द गर्न सिफारिस गरेको छ । यो अवधिमा अनलाइन कक्षामार्फत पठनपाठन गराउन...

ट्रेन्डिङ

बेलायत बस्दै आएका गायक केसी रुखमा झुण्डिएको अवस्था भेटिए

लन्डन । करिब डेढ दशकदेखि बेलायतको लण्डनमा बस्दै आएका गायक बद्री केसी मृत भेटिएका छन् । गत शुक्रबार उपराह्न ४ बजे आफ्नो फेसबुकमा आफ्ना...

९४२ जनामा एक जना संक्रमित

काठमाडौं । प्रत्येक ९ सय ४२ जनाको आरटी–पीसीआर प्रविधिबाट कोरोना भाइरस परीक्षण गर्दा एक जनामा संक्रमण पुष्टि हुँदै आएको छ । पछिल्लो एक सातामा...

सभापति देउवाद्वारा सचेतना अपनाई पर्व मनाउन आग्रह

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले कोरोना भाइरसको महामारीले विश्वसँगै नेपाल पनि आक्रान्त रहेका कारण स्वास्थ्य सुरक्षाका मापदण्डलाई पूर्णरूपमा पालना गरेर पर्व मनाउन...

काठमाडौं उपत्यकामा थपिए १५ जना कोरोना संक्रमित

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकामा बुधबार १५ जना कोरोना संक्रमित थपिएका छन् । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयद्वारा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा प्रवक्ता प्रा डा जागेश्वर गौतमले...

प्रचण्डले माधव नेपालको ढाडमा टेकेर केपी ओलीको टाउकोमा हान्न खोजे : सञ्चारमन्त्री

काठमाडौं । सरकारका प्रवक्ता एवम् सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री पार्वत गुरुङले मुलुक सम्पूर्ण रुपमा निर्वाचनमा होमिएको बताएका छन् । क्रियाशील दलित पत्रकार संघ, नेपालले मंगलबार...

बाँकेको आईसोलेशनबाट कोरोना संक्रमित फरार

नेपालगन्ज । बाँकेको जानकी गाउँपालिका–२ को श्रीमाध्यमिक विद्यालय जोगागाउँको आइसोलेशन सेन्टरमा बसेका कोरोना संक्रमित भागेका छन् । नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका १२ कोरियनपुरका ३५ वर्षिय पुरुष...

पूर्व मन्त्री बस्नेतको अगुवाईमा कोरोना परीक्षणमा प्रयोग हुने स्वास्थ्य सामग्री हस्तान्तरण

सिन्धुपाल्चोक । नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य एवम पुर्व सूचना तथा सञ्चार मन्त्री मोहनबहादुर बस्नेतको अगुवाईमा सिन्धुपाल्चोकका दुइ स्वास्थ्य केन्द्रलाई कोरोना परीक्षणमा प्रयोग...

बाजुराको आइसोलेसनमा राखिएको बच्चाको मृत्यु

बाजुरा । बाजुराको सदरमुकाम मार्तडीको आइसोलेसनमा राखिएको बच्चाको उपचारको क्रममा मृत्यु भएको छ । बुढिगंगा १ घर भएका २ बर्षीय बच्चाको आइतबार बिहान मृत्यु...

पूर्वकप्तान पारसलाई कोरोना संक्रमण

काठमाडौं । नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका पूर्वकप्तान पारस खड्कालाई कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । पारसले सामाजिक संजालमार्फत आफूलाई संक्रमण भएको जानकारी दिएका हुन्...

काठमाडौमा खुल्यो अचम्मको रेस्टुरेन्ट, जहाँ माछासासु मात्रै होइन दुध घ्यू पनि पाइदैन

काठमाडौ । काठमाडौको ठमेलमा फागुन तीन गतेदेखि भेज एन्ड भेगन रेष्टुरेन्ट संचालनमा आएको छ । नेपाली काग्रेसका साम्सद भिमसेन दास प्रधान र नेपाल...

कतारबाट फर्किएकालाई कोरोनाको आशंका, १४९ लाई खरिपाटी क्वारेन्टिनमा राखियो

भक्तपुर । कोरोना भाइरस सङ्क्रमणको आशङ्का भएपछि शुक्रबार कतारबाट फर्किएका एक बालिका, छ महिलासहित १४९ लाई होल्डिङ सेन्टरमा नलगी भक्तपुरको चाँगुनारायण नगरपालिका–७ खरिपाटीस्थित क्वारेन्टिनमा...

पोर्चुगलमा एउटै फ्ल्याटमा बस्ने आठ नेपाली सङ्क्रमित

लिस्बन । पोर्चुगलको राजधानी लिस्बनमा बस्दै आएका आठ नेपालीमा कोरोनाको सङ्क्रमण भएको छ । उनीहरु सबै मार्कस्पोम्बलस्थित एउटै फ्ल्याटमा ‘रुम सेयरिङ’ गरी बस्दै आएका...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 137 times, 1 visits today)