Tuesday, January 19, 2021
Home सौजन्य चापागाउँका अग्रणी कुची

चापागाउँका अग्रणी कुची

चित्रकारिता

कृष्णहरि देशार (६८)

अग्रज कलाकार कृष्णहरि देशार ६८ वर्षका भए । कुन बेलादेखि कुची समाउन थाले, उनलाई ठ्याक्कै हेक्का छैन । गुरु कालीदास श्रेष्ठसँग चित्रकला सिक्न उनी चापागाउँदेखि काठमाडौं बसन्तपुरसम्म तीन घण्टा लगाएर हिँडेरै पुग्थे ।
कालीदासको घरमा पुगेको पहिलो दिनमै उनलाई आदेश भयो, ‘यो झ्यालबाट देखिने दृश्य बनाऊ ।’ झ्यालबाट यस्सो चियाए, बसन्तपुर दरबार क्षेत्र उनीसामु छर्लङै देखियो । ध्यानपूर्वक ‘गुरु आदेश’ पालना गरे, कृष्णहरिले । चित्र सकियो, कालीदास दंग परे । त्यसपछि सुरु भयो, उनको औपचारिक कलायात्रा ।

‘सुरुसुरुमा हिँड्ेरै आउँथें, हिँडेरै जान्थें, आउनजानै ६ घण्टा लाग्थ्यो,’ कृष्णहरि सम्झन्छन्, ‘धेरै समय लाग्ने भएपछि बसन्तपुरमै डेरा खोजेर कलेज पढ्न थालें । गुरु कालीदासले नै कोठा खोजिदिएपछि सहज भयो ।’ केही समय कालीदासकै घरमा बिताएका कृष्णहरि त्यतिबेला दस रुपैयाँ कोठा भाडा तिर्थे । तलब थियो, तीस रुपैयाँ ।

जुद्ध कला पाठशालामा पढ्दा उनी न्यूरोडको डेरामा दुई वर्ष बसे । ‘त्यतिबेला २५ पैसाको तरकार किन्यो भने वालछ्याल हुन्थ्यो, ५० पैसाको मट्टितेलले झन्डै महिना दिन थाम्थ्यो,’ कृष्णहरि २०२४ सालतिरको डेरा जीवन सम्झन्छन्, ‘त्यो समय मैले धेरै चित्र बनाएँ, बसन्तपुर वरिरिका प्रायः चित्र क्यानभासमा उतारें । साइनबोर्ड लेख्यो भने अझ आम्दानी
पनि हुन्थ्यो ।’

ललितपुर चापागाउँले धेरै कलाकार जन्माएको छ । झन्डै पाँच दशकको अवधिमा युवापुस्ताका कलाकारले पनि आफ्नै स्थानबाट योगदान पु-याइरहेका छन् । तर, तीमध्ये भुल्नै नहुने अग्रणी कलाकार बिर्संदा गाउँको पहिचान अधुरै रहन सक्छ

कृष्णहरिको कथा लामै छ । उनले कुचीसँग मात्रै सोइनो गाँसेनन् । २०२५ सालतिर उनले ‘प्रौढ कक्षा अभियान’समेत चलाए । ललितपुर चापागाउँस्थित ज्योति विहार सत्तम थियो । प्रौढ कक्षा त्यहीँबाट सुरु भयो । तत्कालीन जिल्ला शिक्षा अधिकारी तुलसीनारायण श्रेष्ठले पाटन सौगलबाट २५ थान किताब बोकेरै ल्याएको कृष्णहरिलाई अझै सम्झना छ ।
‘चक, सिलोट र किताब बोकेर उहाँ आउनुभएको थियो,’ ठुलो कलाकार बन्ने इच्छा अधुरै छाड्न बाध्य भएको सुनाउने उनी भन्छन्, ‘पैसाकै अभावका कारण कलायात्रालाई निरन्तरता दिन सकिनँ ।’



अर्जुन देशार (५६)

‘बिनामोह कला सिर्जना गर्नुपर्छ’ भन्ने सिद्धान्त पाल्छन्, चापागाउँ भन्सार टोलका अर्जुन देशार । ‘अक्षर लेखन’ हुँदै कलाफाँटमा होमिएका अर्जुन ‘साइनबोर्ड’मा अब्बल मानिन्छन् । तत्कालीन कृषि सूचना शाखामा कलाकार मंगलनारायण जोशीसँगको भेटपछि उनमा ‘जागिर’ खाने आशा पलायो । तर, अर्जुनको आशा, आशामै सीमित रह्यो ।

‘कृषि विभागमा तत्कालीन कार्यकारी किरण चित्रकारको अध्यक्षतामा कलाकार माग भयो,’ ५६ वर्षीय अर्जुन सम्झन्छन्, ‘सबैमा उत्तीर्ण भए पनि केही कारणवश त्यहाँ पनि जागिर पाइनँ । त्यतिबेला कलाकार मदनकृष्ण श्रेष्ठले सिफारिस गर्दासमेत केही लागेन ।’

दुईतिरबाट जागिरबाट बञ्चित अर्जुनको ‘मुड फ्रेस’ पार्न मदनकृष्णले तत्कालीन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा महको प्रहसन ‘विज्ञापन’ देखाउन लगे । ‘रमाइलो भयो, मनलाई केही शान्ति मिल्यो,’ उनी भन्छन्, ‘राजाको जन्मोत्सवमा ठुल्ठुला ढोका सजाउनेदेखि चित्र बनाउनेसम्ममा धेरै नै काम गरियो ।’

लगनखेलमा पसल राख्न अर्जुनसँग पाँच सय रुपैयाँसमेत थिएन । उनका साथी श्रीमान देशारले पाँच सय सहयोग गरेपछि उनको पसल खुल्यो । ‘चित्र बनाउने मेरो आफ्नै शैली छ, फोकस भएको वस्तुबाट चित्र बनाउन सुरु गर्छु,’ बितेका समय ‘कलाको महŒव नबुझ्ने’ परिवेश भएको सुनाउने अर्जुन सम्झन्छन्, ‘सानो फोटो कसरी ठुलो (इनलार्ज) गर्ने भन्ने ज्ञान मैले मदनकृष्ण दाईबाटै सिकेको हुँ ।’

कैयौंका पत्रिकाका ‘कभर डिजाइन’ गर्न भ्याइसकेका अर्जुन अचेल नेबिको प्रालिमा जागिरे छन् । ‘जागिरसँगै कलाकारितालाई पनि निरन्तरता दिइरहेको छु,’ २०४९ सालमा ‘कामना’ मासिकद्वारा आयोजित देशव्यापी चित्र प्रतियोगितामा प्रथम अर्जुनले भने, ‘अब जागिरबाट अवकाश भएपछि चित्रकलामा पूर्णतया समर्पित हुनेछ ।’



सुनन्द मेहर कायस्थ (५३)

आठ वर्षको हुँदैदेखि बुबाको कलाकारिताबाट प्रभावित भए, चापागाउँ भन्सार टोलकै कलाकार सुनन्द मेहर कायस्थ । ‘मैले घरमै गुरु भेट्टाएँ,’ उनलाई अझै सम्झना छ, ‘बाहिर गुरु खोज्न जानै परेन ।’ २०४२ तिर अग्रज कलाकार कायस्थले नेपाली चलचित्र ‘कुसुमे रुमाल’ र ‘जीवन रेखा’को पास्टर बनाए । उनको कामको चौतर्फी प्रशंसा भयो ।

त्यतिबेला क्यानभास र रङ अहिलेजस्तो सुलभ थिएन । जे भेटिन्छन्, त्यसैलाई कलाकारिता तिखार्न प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता थियो ।

‘सरेसमा धुलो रङ मिसाएर धेरै चित्र बनाइयो,’ विद्यालय जीवनमा कांग्रेसको ‘सत्याग्रह’मा परेर ६ महिना थुनामा परेको सुनाउन नबिर्सने ५३ वर्षीय कायस्थ सुनाउँछन्, ‘विभिन्न माटोलाई रङका रूपमा प्रयोग गरेर क्यानभास रंग्याएँ, फोटो स्टुडियोको पृष्ठभूमि बनाउने काम पनि गरें ।’

कलाको मोल समाजले अझै बुझन् नसकेको ठम्याइ छ, कायस्थको । सपना धेरै छन्, उनका । आफूले पूरा गर्न नसके पनि छोरा सुशान्त मेहर कायस्थले अधुरा सपना पूरा गर्नेमा उनी आशावादी छन् ।

(Visited 89 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

दीप बस्न्यातको ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्चको आदेश

काठमाडौं । बालुवाटार ललिता निवासको सरकारी जग्गा हिनामिनामा मुछिएका अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका पूर्वप्रमुख आयुक्त दीप बस्न्यातको सम्बन्धमा ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्च अदालतले आदेश...

भारतमा फुटपाथमा सुतिरहेका मजदुरमाथि ट्रक गुड्यो, १५ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । भारतको गुजरातको सुरतस्थित कोसाम्बा भन्ने स्थानमा गएराति ट्रकले किच्दा १५ मजदुरको मृत्यु भएको छ । किम मान्डवी रोडअन्तर्गत पालोडगाम नजिक फुटपाथमा सुतिरहेका उनीहरूमाथि...

माझी बस्तीमा खुसी : डाक्टर आए सित्तैमा जाँचे, औषधी निशुल्क दिए

सिन्धुपाल्चोक । चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिका–१४ झ्याडी माझी बस्तीकी ८० वर्षीया सुन्तली माझीले जिवनको यो उमेरसम्म अस्पताल र स्वास्थ्यकर्मीलाई नजिकबाट आफ्नो स्वास्थ्य समस्याको बारेमा बताउन...

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा जागरण जरुरी

नेपालको सबैभन्दा ठूलो र पुरानो शैक्षिक संस्था त्रिभुवन विश्वविद्यालय अहिले आलोचनाको केन्द्रमा रहेको छ । यस मातहतका क्याम्पस तथा निकाय पनि टीकाटिप्पणी र आलोचनाको...

नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरसबाट नेपाल कति जोखिममा ?

काठमाडौं । नेपालमा नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ । बेलायत हुँदै नेपाल फर्किएकामध्ये तीन जनामा नयाँ प्रजातिको कोरोना पुष्टि भएको हो...

साताका लोकप्रिय समाचार

झोलुङ्गे पुलको नामकरण गर्नेलाई २५ हजार पुरस्कार

बागलुङ । बागलुङ नगरपालिका–१ बाङ्गेचौर र पर्वतको कुश्मा नगरपालिका–१ अदुवाबारी जोड्ने देशकै लामो (५६७ मि) झोलुङ्गे पुलको नामकरणका लागि सम्भाव्य नाम पठाउन सार्वजनिक आह्वान...

राजावादीको षड्यन्त्रमा नेकपा विभाजन : गृहमन्त्री

धनकुटा । गृहमन्त्री रामबहादुर थापा ‘बादल’ ले राजावादीले नेकपाभित्रका असन्तुष्ट पक्षलाई उक्साएर पार्टी विभाजन गराएको आरोप लगाएका छन् । नेकपा धनकुटाको केपी ओली पक्षले...

चिसो आङमा जब न्यानो पर्याे…

महादेवटार, भीमफेदी (मकवानपुर) । सुकराम तामाङ कक्षा ४ मा पढ्छन् । आज अलि बढी नै दंग देखिएका उनले चित्र बनाएबापत पुरस्कारमा ‘चकलेट’ पाएका छन्...

प्रदेश १ मा सत्तारोहणको बाटोमा काँग्रेस

मोरङ । प्रदेश १ मा अबको सत्ता समिकरणका लागि नेपाली कांग्रेस निर्णायक भएको छ । दुई तिहाई सहितको सरकार सञ्चालन गरिरहेको नेकपा नै दुई...

प्रिमियर लिगः म्यान्चेस्टर सिटीको जीत

लन्डन । इंग्लिस प्रिमियर लिग फुटबलअन्तर्गत गएरातिको खेलमा म्यान्चेस्टर सिटी विजयी भयो । उसले ब्राइटनलाई १–० ले पराजित गरेको छ । घरेलु मैदानमा भएको...

ट्रेन्डिङ

लिदी पहिरो : स्काभेटर प्रयोग नगरी बेपत्ता खोज्न कठिन

सिन्धुपाल्चोक । सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिकाको लिदी पहिरामा परेर बेपत्ता भएकाको खोजी कार्यमा समस्या आएको छ । नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी र स्थानीयले...

आगामी तीन दिन अधिकांश स्थानमा वर्षा हुने

काठमाडौँ । आगामी तीन दिन देशका अधिकांश स्थानमा वर्षाको सम्भावना रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ । मनसुनी न्यूनचापीय प्रणालीको प्रभावले आगामी...

पर्यापर्यटन, होमस्टे र सहकारी

काठमाडौं । मुलुक द्वन्द्वग्रस्त अवस्थाबाट भर्खरै शान्ति प्रक्रियामा आएको थियो । सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा विदेशी पर्यटकले भौतिक रूपमा खासै क्षति बेहोर्न परेन । तर,...

कूटनीतिक क्षमता र सीमाविवाद

आज हामी संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणालीभित्रका नागरिक भएर जीवनयापन गरिरहेका छौं । देशमा ठूलाठूला राजनीतिक परिवर्तन भए प्रणाली बदलिए तर व्यक्ति र प्रवृत्ति...

जनस्वास्थ्यका न्यूनतम मापदण्ड अपनाएर विद्यालय सञ्चालन गरिने

काठमाडौं । कोरोना भाइरस संक्रमणले बन्द शैक्षिक संस्था क्रमशः खुल्दै थालेका छन् । जनस्वास्थ्यका न्यूनतम मापदण्ड कार्यान्वयन गर्दै विद्यालय सञ्चालनमा आउन थालेका हुन् । कोरोनाका...

यसरी सफल भएको थियो प्रम ओलीको दोस्रोपटक मिर्गौला प्रत्यारोपण

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको दोस्रोपटक गरिएको मिर्गौला प्रत्यारोपण सफल भएको छ । त्रिवि शिक्षण अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. प्रेमकृष्ण खड्काका अनुसार प्रधानमन्त्रीको...

लेबनानमा विस्फोटमा मृत्यु हुनेको संख्या सय नाघ्यो, चार हजारबढी घाइते

बेरुद । लेबनानको राजधानी बेरुतको प्रमुख बन्दरगाहमा मंगलबार शक्तिशाली विस्फोट भएको छ । सो विस्फोटनमा परी एक सय भन्दा बढीको ज्यान गएको छ ।...

कोरोना उपचार कोषमा अपेक्षाभन्दा कम रकम

काठमाडौं । कोरोना संक्रमण रोकथाम, नियन्त्रण तथा उपचार कोषमा अपेक्षित सहयोग रकम प्राप्त नभएपछि सरकारलाई आर्थिक व्यवस्थापन गर्न समस्या उत्पन्न हुने भएको छ ।...

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

भारतमा फुटपाथमा सुतिरहेका मजदुरमाथि ट्रक गुड्यो, १५ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । भारतको गुजरातको सुरतस्थित कोसाम्बा भन्ने स्थानमा गएराति ट्रकले किच्दा १५ मजदुरको मृत्यु भएको छ । किम मान्डवी रोडअन्तर्गत पालोडगाम नजिक फुटपाथमा सुतिरहेका उनीहरूमाथि...

रविभवनको सोल्टी सिटी अपार्टमेन्टमा आगलागी

काठमाडौँ । काठमाडौंको रविभवनस्थित सोल्टी सिटी अपार्टमेन्टमा आगलागी भएको छ । सोमबार दिउँसो अपार्टमेन्टको माथिल्लो तलामा आगलागी भएको प्रहरी जनाएको छ । दमकल, प्रहरी, स्थानीयवासीको...

नेपालमा ३ जनामा नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरस पुष्टि

काठमाडौं । नेपालमा तीन जनामा नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । नेपालमा २८ वर्षीया महिला तथा ३२ र ६७ वर्षीय पुरुषमा...

‘संविधानमा हुँदै नभएको व्यवस्थालाई राजनीति हो भनेर संसद विघटन गर्न मिल्दैन’

काठमाडौँ । प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेको रिट निवेदनबमोजिम आज संवैधानिक इजलासमा भएको सुनुवाइमा रिट निवेदकका तर्फबाट अधिवक्ता दीनमणि पोखरेलले यसमा राजनीतिक विषय भनेर अदालत उम्किन...

भर्खरै

शान्ति, स्थिरता र विकासका लागि ताजा जनादेश अनिवार्य: राष्ट्रपति भण्डारी

काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले शान्ति, स्थिरता र विकासका लागि ताजा जनादेश अनिवार्य भएको बताएकी छन् । राष्ट्रपति भण्डारीले सोमबार निर्वाचन आयोगको वार्षिक प्रतिवेदन...

दीप बस्न्यातको ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्चको आदेश

काठमाडौं । बालुवाटार ललिता निवासको सरकारी जग्गा हिनामिनामा मुछिएका अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका पूर्वप्रमुख आयुक्त दीप बस्न्यातको सम्बन्धमा ‘कैफियत प्रतिवेदन’ झिकाउन सर्वोच्च अदालतले आदेश...

नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरसबाट नेपाल कति जोखिममा ?

काठमाडौं । नेपालमा नयाँ प्रजातिको कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ । बेलायत हुँदै नेपाल फर्किएकामध्ये तीन जनामा नयाँ प्रजातिको कोरोना पुष्टि भएको हो...

माझी बस्तीमा खुसी : डाक्टर आए सित्तैमा जाँचे, औषधी निशुल्क दिए

सिन्धुपाल्चोक । चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिका–१४ झ्याडी माझी बस्तीकी ८० वर्षीया सुन्तली माझीले जिवनको यो उमेरसम्म अस्पताल र स्वास्थ्यकर्मीलाई नजिकबाट आफ्नो स्वास्थ्य समस्याको बारेमा बताउन...

धेरै पढिएका

उद्योगमा ७२ अर्ब ६२ करोड लगानी गर्ने प्रतिबद्धता

काठमाडौं । चालूआर्थिक वर्षको ६ महिनामा लगानीकर्ताले उद्योगक्षेत्रमा ७२ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । उद्योग विभागमा स्वदेशी तथा विदेशी...

पेट्रोलमा प्रतिलिटर दुई रुपैयाँ बढ्यो

काठमाडौँ । नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थमा मूल्य बृद्धि गरेको छ । प्रतिलिटर पेट्रोल, डिजेल र मट्टितेतमा निगमले २ रुपैयाँ बृद्धि गरेको छ ।...

अनलाइन फुड फेस्ट शुक्रबारदेखि

काठमाडौं । नेपालको सबैभन्दा लोकप्रिय अनलाइन फुड डेलिभरी प्लेटफर्म फुडमाण्डूले विगत तीन वर्षदेखि नियमित रूपमा आयोजना गर्दै आएको अनलाइन फुड फेस्टिभल यस वर्ष पनि...

बालुवाटार गेटमा ओलीलाई स्पष्टीकरणको पत्र बुझाएर फर्किए दाहाल–नेपाल समुह

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपा दाहाल–नेपाल समुहले प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास बालुवाटारमा केपी शर्मा ओलीलाई स्पष्टीकरण सोध्ने निर्णयको पत्र बुझाएको छ । २ माघमा बसेको...

ई-पेपर

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 101 times, 1 visits today)