Monday, September 27, 2021
Your Ads Here
Homeप्रमुखतीज हो, नाँच्नु पर्छ मस्तले टोल थर्काएर

तीज हो, नाँच्नु पर्छ मस्तले टोल थर्काएर

ध्रुव लम्साल,
sharethis

 

मेरी सानी छोरी १३ वर्षकी भइन् । उसले भनी ‘म त यसपाली तीजको दिन सारी लगाएर नाँच्ने हो, मलाई सारी चाहिन्छ ।’ मेरो छोरीको साइजको सारी पाइदैन भन्ने मलाई थाहा थियो । छोरीले नभइ भएन भनेपछि श्रीमती बजार डुलेर आई र भनी ‘तिमीलाई हुने सारी पाइएन, अब गुन्यु लाएरै नाँच !’

छोरीलाई चित्त बुझेन दराज खोली र आमाका सबै सारी निकाली । भएको मध्ये एउटामा आँखा लाग्यो । अनि भनी– ‘मलाई यो सारी लाइदिनु पर्छ ।’ श्रीमतीले एकघन्टा लगाएर सारी लगाइदिइ धेरै ठाउँमा मिलेन । फेरि छोरीले नै उपाय पत्ता लगाई । ‘मेरै साइजको पेटकोट भयो भने मिल्छ ।’

भोलिपल्ट श्रीमतीले पेटीकोटको कपडा किनेर ल्याई । आफ्नै साइजको पेटीकोटसँग आमाको सारी झोलामा हालेर टाउकोमा चश्मा अड्याउदै छोरी मामाघर गएकी छिन् । थाहा छैन उसको मिलाएर सारी लाएर नाँच्ने धोको पूरा हुन्छ कि हुन्न ।

ठ्याक्कै छोरीकै उमेरको मेरो पालाको तीजको पनि कुरा गरौं । तीजमा हिँड्न सक्ने जति आमाकै पछि लागेर मामाघर जाने चलन थियो । मामा घरबाट आमालाई लिन आउँथे । टाढा नजिक जे भए पनि दाई, भाइ, भदा, भदैनी मध्ये कोही लिन जान्थे । म मामाघरमै बसेर पढेकाले कहिले काँही मामाको नातीहरुसँग म आमालाई लिन जान्थे । घर र मामाघरको दुरी तीन घन्टाको थियो ।

हामी सानो छँदा आमाले तीजमा सारी लाएर माइत गएको थाहा पाइँन । प्रायः धोती लाएर जानु हुन्थ्यो । भरर्खर बिहे गरेकाहरुले सारी लाए पनि प्रायः धोती लाउनेकै बाहुल्यता हुन्थ्यो । अहिले जस्तो तीजका लागि सारी किन्ने चलन थिएन ।

तीजमा महिलाहरु प्रायः भोको बस्ने भएकाले बस्तु भाउलाई घाँस पातको जोहो पुरुषको भागमा पथ्यो । हल गोरु, लैना बकेर्ना भैंसी प्रायको घरमा हुन्थ्यो । तीजका लागि भनेर घाँस पालेर राख्ने चलन थियो । अरु बेलामा बिहान मात्रै घाँस काटे हुन्थ्यो भने दरखाने दिन स्कुलबाट आएपछि पनि एकभारि घाँस काट्नु पथ्र्यो ।

काठमाडौमा एक दिनमा  पुरुषहरुले कति मदिरा पान गर्दा हुन् त्यसको विषयमा कहिल्यै कसैले किन टिप्पणी गर्दैन । तर,माेबाइलमा दुर्गेश थापाकाे गीत सुन्दै महिलाले तीज भड्किलाे बनाए भनेकाे कुरा पटक्कै चित्त बुझ्दैन ।

अरु बेलाको तुलनामा तीजमा बढी घाँस काट्नु पथ्र्यो । तर, नमज्जा पटक्कै लाग्थेन । मेरी सानी छोरी अहिले जति रमाउँछे । त्यो उमेरमा म पनि त्यत्तिकै रमाउथेँ । मूल बाटोमा माइत जानेहरुको दोहोरीलत्त हिँडाइले गाउँमा एकखालको रौनक थपिन्थ्यो । त्यही नै उत्सव थियो ।

खर्च हुँदै हुदैन थियो भने पनि हुन्छ । घरमै जम्मा गरेको घ्यु, दही, आफ्नै बारीमा फलेको केरा र चिचिण्डा, घिरौंलाको तरकारी । तारेको आलु । राति उठेर खाने परिकारलाई दर भन्थ्यिो । भोलि पल्ट महिलाहरु निराहार ब्रत बस्ने भएकाले राति दर पकाएर खाने चलन थियो । बेलुका घ्यु हालेको भात र तरकारी हुन्थ्यो भने राति प्रायः खिर र तारेको आलु । खासमा महिलाहरुले मात्रै खाए हुने हो । घरमा भएका पुरुष पनि राति उठेर झर्को नमानी दर खान्थे । हामीलाई औधि रमाइँलो लाग्थ्यो राति उठेर दर खान ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   भारत सरकारद्वारा पाँच करोड भन्दा बढीको अस्थायी बसोवास सामग्री सहयोग

तीजको दिन स्कुल विदा हुन्थ्यो । हामी बेलैमा गाई फुकाउथ्यौं । दिउँसो एक बजेतिर गाई बाँधेर उकालो लाग्थ्यौ मैदी कोटमा । राजा पृथ्वीनारायण शाहको ब्रतबन्ध गरेको मैदी कोटमा महिलाहरुको टोली टोली जम्मा भएर गीत गाउँने नाँच्ने गर्थे । हाम्रो लागि त्यो मनोरञ्जनको असीमित माध्यम थियो । अहिलेको ‘सुपरहिट’ फिल्म हेरे जस्तै । हामी ठाउँ सरिसरि सबै समूहको गीत सुन्थ्यौ नाँच हेथ्र्यौ ।

प्रायः गीतमा सासु र नन्दको कहर बढी हुन्थ्यो । कतिपय समूहले कुनै घटनामाथि गीत बनाउँथे । बिहे नगरेकी कुनै युवती आमा भएको, पहिरो जाँदा सपरिवारको मृत्यु भएको, घर आगलागी हुँदा चौपायासहित मान्छेको मृत्यु भएको जस्ता घटनामा १५÷२० मिनेटको गीत बनाउँथे ।

हाम्रै गाउँमा एउटी दिदी पर्नेले बिहे नगरी पेट बोकेकी थिइन् । महिलाहरुले यस्तो गीत बनाएका थिए ।

सुन्तालाको बिरुवा बालखैमा लुंगियो
विकासे मलले बढेर होई…

यस्तै यस्तै गीत गाउँथे मिठो भाकामा ।

हिन्दु नारीहरुले श्रद्धाले मनाउने हरितालिका तीज पछिल्लो समय महँगो चाडको रुपमा परिचित हुँदैछ । महँगा सारी, पार्टी प्यालेसमा दर आदि इत्यादि ।

सामाजिक सञ्जालमा तीज, महिला र दरको विषयमा व्यापक टिप्पणी हुन्छ । तर, मलाई चित्त बुझ्दैन । पार्टी प्यालेसमा दर खाएर होहाल्ला गर्ने महिलाहरुप्रति मेरो सतप्रतिशत समर्थन छ । तीज हो महिलाले मस्तले साडी लगाएर नाँच्नु पर्छ टोलै थर्काउने गरी । मेरा आफ्नै मान्यता छ । मेरो मान्यतामा सहमत हुनैपर्छ भन्ने जरुरी छैन ।

महिलाहरुले तीज भड्किलो बनाए भन्नेहरुलाई मेरो एउटा जिज्ञासा । काठमाडौंका मुख्य सडकमा पाँचवटा सटरपछि छैटौं सटरमा एउटा रेष्टुरेन्ट भेटिन्छ । कुनै पनि रेष्टुरेन्टमा बेलुका नौ बजे पुग्दा ९५ प्रतिशत ग्राहक पुरुष हुन्छन् । काठमाडौमा एक दिनमा कति पुरुषहरुले कति मदिरा पान गर्दा हुन् त्यसको विषयमा कहिल्यै कसैले किन टिप्पणी गर्दैन । भट्टीका त कुरा छोडौं । भट्टीमा त महिलाको उपस्थिति शून्य हुन्छ । तर, हाम्रो समाजले दैनिक भट्टी धाउनेहरुको बारेमा कहिल्यै प्रश्न गर्दैन । प्रश्न गर्नका लागि हरेक वर्ष तीज आउनै पर्छ ।

२४ घण्टामा भएका समाचारहरु पढ्नुहोस   कास्कीका ५ पालिकामा कसकाे प्यानलले जित्याे ?

मैले १० कक्षा पढ्दा स्कुलमा २२ रुपैंया फि बुझाउथेँ । १० कक्षामा पढ्ने मेरो छोरीका लागि मध्यमस्तरको स्कुलमा महिले महिनाको १२ हजार फि बुझाउनु पर्छ । अनुपातमा हेर्ने हो भने तीज भन्दा महंगा जिनिस कति छन् कति, तर देख्ने आँखा छैनन् । अझ उदेक लाग्दो कुरा त मोबाइलमा दुर्गेश थापाको गीत सुन्दै फेसबुकमा तीज भड्किलो भो भनेर टिप्पणी गर्छन् ।

गाउँको कुरा छाडौं काठमाडौंमा पनि एक लिटर दुधका लागि हातमा सिसी बोकेर डेरीमा लाइन बस्नु पथ्र्यो कुनै बेला, अहिले होम डेलिभरी हुन्छ । प्रविधिको विकास भएपछि चाड, पर्वलगायतका रिति रिवाज र संस्कारमा पनि परिवर्तन हुन्छ । डेरा वा घरबाट हिँडेरै जाँदा १५ मिनेटमा अफिस पुग्ने पुरुषले मोटरसाइकल हुँईक्याएकोमा प्रश्न नगर्नेहरु महिलाले ३ वर्षमा एउटा सारीका किन्दा (हरेक महिलाले वर्षैपिच्छे सारी किन्दैनन्) यति धेरै प्रश्न गर्छन् । व्यवस्था परिवर्तनमा मात्रै समाज परिवर्तन हुँदैन ।

तपाइको प्रतिक्रिया

(Visited 144 times, 1 visits today)

आजको समाचार

विन्दु परियारकाे अभिनयमा डेब्यु

  काठमाडाैं ।  आधुनिकदेखि पार्श्व गायनमा आफूलाई अब्बल सावित गरेकी गायिका विन्दु परियारको स्वरमा रहेको नयाँ गीत 'तिम्रै हुन पाउँ' सार्वजनिक भएको छ । सार्वजनिक गीतमा...

कास्कीका ५ पालिकामा कसकाे प्यानलले जित्याे ?

पोखरा । नेपाली कांग्रेसको १४ औं महाधिवेशनअन्तर्गत पोखरा महानगर नगरसभापतिमा सुरेन्द्रमान बिजुक्छे निर्वाचित भएका छन् । अन्य ५ प्रतिस्पर्धीलाई पछि पार्दै उनी आगामी कार्यकालका...

राजधानीकर्मी माझी सहित विभिन्न क्षेत्रमा योगदान पु-याउने सम्मानित

  सप्तरी, राजविराज । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्व अध्यक्ष चण्डिराज ढकालले कुनै पनि ठाउँमा विकासका लागि स्थानीय श्रोत साधनको अधिकतम उपयोग हुनु आवश्यक रहेको...

अग्रिम टिकट बुकिङका लागि नयाँ बसपार्कमा ११ टिकट काउन्टर थपियाे

काठमाडाैं ।  काठमाडौँको गोङ्गबुस्थित नयाँ बसपार्कमा अग्रिम टिकट बुकिङका लागि ‘टिकट काउन्टर’ थप गरिएको छ । सरकारले भोलिदेखि दसैँमा घर जानका लागि लामो तथा...

साताका लोकप्रिय समाचार

धुवाँलाई हाइड्रोजनमा परिणत गराैं, व्यापार घाटा कम गराैं

काठमाडौं । खेर गइरहेको बिजुली र उद्योग कलकारखानाबाट निस्केको धुवाँलाई हाइड्रोजनमा परिणत गरी व्यापार घाटा कम गर्न सकिने एक अध्ययनले देखिएको छ । काठमाडौं विश्वविद्यायलले...

कहिले पूरा होला सेती राजमार्ग ?

धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशको विकासमा फट्को मार्ने अपेक्षा गरेको राष्ट्रिय गौरव आयोजनाको सडक सेती राजमार्गले गति लिन सकेको छैन । दुईवटा कार्यालय स्थापना गरी...

प्रिमियर लिगमा चेल्सी र ला लिगामा रियाल म्याड्रिड शीर्षस्थानमा

लन्डन । प्रिमियर लिगमा चेल्सी शीर्ष स्थानमा उक्लिएको छ भने स्पेनिस प्रिमियरा लिगामा रियाल म्याड्रिडले शीर्ष स्थानमा पुगेको छ । टोटनह्याम हट्सपरलाई ३–० ले...

नेकपा एकीकृत समाजवादीको कार्यभार र चुनौती

  नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी) को केन्द्रीय कमिटीको प्रथम बैठक हालै सम्पन्न भएको छ । बैठकले समाजवादी बाटोमा मुलुकलाई अगाडि बढाउने राजनीतिक कार्यदिशाका साथ...

अनअराइभल भिसा खुलेपछि व्यवसायी उत्साहित

काठमाडौं । बन्द भएको डेढ वर्षपछि सरकारले नेपाल भ्रमण गर्न आउने विदेशी पर्यटकका लागि अनअराइभल भिसा खुला गरिदिएपछि अहिले व्यवसायीमा उत्साह छाएको छ ।...

ट्रेन्डिङ

कक्षा १२ को परिक्षा मंसिर ९ गतेदेखि

काठमाडौं । कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) का कारण स्थगित कक्षा १२ को परीक्षा मंसिर ९ गतेदेखि सञ्चालन हुने भएको छ । परीक्षा तालिका र कार्यविधि तयार...

बाढीपहिरो पीडितलाई सहयोग जारी : कराँतेका केन्द्रीय महासचिवले दिए १ लाख

सिन्धुपाल्चोक । बाढीपहिरोको चपेटामा परीरहेको बाह्रविसे नगरपालिकाका विस्थापितहरुका लागि विभिन्न सहयोगी संघ संस्था र व्यक्तिहरुले राहात सामग्री सहयोग गरिरहेका छन् । असार २५ गते...
1

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

तपाइको प्रतिक्रिया
(Visited 204 times, 1 visits today)