Monday, March 1, 2021
Home बिचार सम्पादकीय : सन्तुलन र स्वतन्त्रतामा आधारित परराष्ट्र नीति

सम्पादकीय : सन्तुलन र स्वतन्त्रतामा आधारित परराष्ट्र नीति

नेपालमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भएपछि पहिलोपटक निर्वाचित बहुमतको सरकारले एकीकृत नयाँ परराष्ट्र नीति सार्वजनिक गरेको छ । सन्तुलन र स्वतन्त्रतामा आधारित यो परराष्ट्र नीति नेपालको सन्दर्भमा नयाँ प्रयोग हुनेछ । यस अघिसम्म अवलम्बन गर्दै आएको असंलग्न परराष्ट्र नीति पछिल्लो चरणमा आएर सैद्धान्तिक तथा व्यावहारिक हिसाबले कार्यान्वयन निकै कठिनाइ महसुस भएपछि यसमा परिमार्जन वा सुधारको खाँचो औंल्याइएको थियो । त्यसो त असंलग्न परराष्ट्र नीति आफंैमा तात्कालीन समाजवादी रुस र पुँजीवादी अमेरिकाबीचमा चलिरहेको शीतयुद्धको परिणाम थियो । त्यति बेला दक्षिण एसियामा रहेका नेपाल, भारतजस्ता दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन (सार्क)मा आबद्ध देशहरूले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय सहजता र सम्बन्ध विस्तारका लागि असंलग्न नीति अख्तियार गरेका थिए । यसले तत्कालीन अवस्थामा यस्तोखाले परराष्ट्रनीति अख्तियार गर्ने देशका लागि सहयोग पु¥याएको पनि थियो । तर, समयक्रमसँगै हाल शीतयुद्धको अन्त्य भएको अवस्था सिर्जना भएको छ । यसले सबै देशहरूलाई आआफ्ना परराष्ट्र नीतिमा केही न केही फेरबदल ल्याउन बाध्य पारिरहेको छ ।

संघीय सरकारको परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको परराष्ट्र नीतिमा नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता, स्वाधीनता, राष्ट्रिय सुरक्षा र एकतालाई अक्षुण्ण राख्ने कुरामा जोड दिइएको छ । यिनै राष्ट्रिय हित र स्वार्थमा टेकेर सबल, समुन्नत, शान्तिपूर्ण र प्रतिष्ठित राष्ट्र निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । यसलाई एक स्वतन्त्र र सन्तुलित परराष्ट्र नीतिको रूपमा सञ्चालन गर्दै सार्वभौमिक समानता, पारस्परिक लाभ र सम्मानमा आधारित बाह्य सम्बन्ध सुदृढीकरण तथा समग्र राष्ट्रिय हितको प्रवद्र्धन गरिने बताइएको छ । पारस्पारिक शान्ति र सन्तुलनमा आधारित परराष्ट्र नीति भएकाले यसले चीन र भारतजस्ता दुई छिमेकीलगायत सबै देशसँग सार्वभौमिक समानता, पारस्परिक लाभ र सम्मानका आधारमा द्विपक्षीय सम्बन्ध विस्तार गर्ने उल्लेख गरिएको छ । साथै, अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय मञ्चमा नेपालको पहिचान र प्रतिनिधित्व अभिवृद्धि गरी राष्ट्रिय हितको प्रवद्र्धनसहित विश्व शान्ति स्थापनालाई मूल उद्देश्यका रूपमा राखिएको छ । हाल अन्तर्राष्ट्रिय एजेन्डाका रूपमा रहेका निःशस्त्रीकरण, मानवअधिकारको संरक्षण, दिगो विकास तथा जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणमा पनि जोड दिइएको छ । पछिल्लो समयमा विश्व मानव समुदायले प्रत्यक्ष जुधिरहेका महामारी, आतंकवाद तथा ‘साइबर’ अपराध, सुरक्षित आप्रवासन अनि भूपरिवेष्ठित देशका अधिकार प्राप्ति आदिलाई पनि प्राथमिकताका साथ उठाइएको छ ।

यो पनि पढ्नुहोस   बेवास्ता नगरौं, घटेको छैन कोरोना कहर

यो आफैंमा एकीकृत कूटनीतिक अवधारणामा आधारित भएकाले यसमा आर्थिक कूटनीति सञ्चालन, सामाजिक–आर्थिक रूपान्तरण, अन्तर्राष्ट्रिय पेसा, व्यवसाय तथा रोजगारीलाई पनि विशेष रूपमा ध्यान दिइएको छ । सांस्कृतिक हिसाबले नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य, मौलिक एवं समृद्ध सभ्यता, संस्कृति, जीवन पद्धति, विविधता, चिन्तनधारा, कला, भाषा, साहित्य र खेलकुदको माध्यमबाट नेपालको ‘सफ्ट पावर’ प्रवद्र्धनमा जोड दिइएको छ । पञ्चशीलमा आधारित सन्तुलित परराष्ट्र नीतिअन्तर्गत छिमेकी राष्ट्रसँगको राजनीतिक, आर्थिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध सुदृढ तुल्याउने कुरामा जोड दिइएको छ । द्विपक्षीय सन्धि–सम्झौतालाई राष्ट्रिय हित अनुकूल हुनेगरी पुनरावलोकन तथा परिमार्जन गर्ने र आवश्यकतानुसार नयाँ सन्धि–सम्झौता गर्ने, विगतमा भएका द्विपक्षीय, त्रिपक्षीय सन्धि–सम्झौतालाई राष्ट्रिय हित अनुकूल हुनेगरी सार्वभौमिक समानता, पारस्परिक सम्मान र लाभका आधारमा समयानुकूल पुनरावलोकन र परिमार्जन गर्ने कुरा प्रस्ट पारिएको छ । यसका साथै, विश्व समुदायसँग ऐक्यबद्धता र सहकार्य गर्ने, मानवअधिकारको प्रवद्र्धन तथा संरक्षणमा जोड दिइएको छ । परराष्ट्र नीतिको कार्यान्वयनको निर्देशन, सुपरिवेक्षण र मूल्यांकन गरिने भनिएकाले यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुने देखिन्छ ।

(Visited 88 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

खोप अभियानलाई देशव्यापी बनाइँदै

काठमाडौं । कोरोनाविरुद्ध खोप ल्याएर वितरण गर्न सफल भएको सरकारले भ्याक्सिन अभियान सफल हुँदै गएको भन्दै यो अभियानमा संलग्न भई सफल बनाउन सबै पक्षमा...

नेपालका लागि सुनौलो अवसर

आउँदा पाँच वर्षभित्र नेपाल विकासशील देश बन्नु नेपालका लागि आफंैमा अवसर र चुनौती दुवै हो । आन्तरिक रूपमा यो बढी चुनौती हो भने बाह्य...

साताका लोकप्रिय समाचार

सत्ता साझेदारीका लागि दाहाल नेपालको दौडधूप

काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा पुनस्र्थापना गर्ने निर्णय गरेसँगै नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) मा दाहाल–नेपाल समूहका अध्यक्षद्वय पुष्पकमल दाहाल र माधवकुमार नेपाल नयाँ सरकार...

छोराले गरे बाबुको हत्या

पोखरा । भ-याङबाट खसेर बावुको मृत्यु भएको दाबी गरेका उनका छोरा नै हत्या अभियोगमा पक्राउ परेका छन् । अन्नपूर्ण गाउँपालिका ३ पाउँदुरकोट घर भई पोखरा...

सहज छैन प्रधानमन्त्री ओलीलाई हटाउन

काठमाडौं । नेकपाका अध्यक्ष तथा संसदीय दलका नेतासमेत रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई विद्यमान अवस्थामा संसद्बाटै प्रधानमन्त्रीबाट हटाउन कानुनी तथा संवैधानिक रूपमै असहज हुने...

भ्रष्टलाई नामेट पार्न जाग हे अख्तियार !

यतिखेर मुलुकमा सुशासनको दियो बाल्ने प्रमुख जिम्मेवारीमा रहेको अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग र राज्य सञ्चालनमा मुख्य भूमिकामा रहेका अन्य संवैधानिक आयोगलाई समेत कमजोर बनाउने...

‘फटाह फणिन्द्रे’मा बुद्धी तामाङ र रवि डंगोल

काठमाडौँ । फिल्म ‘फटाह फणिन्द्रे’मा बुद्धी तामाङ र रवि डंगोल भित्रिएका छन् । निर्देशक अरुण खड्काले फिल्मको मुख्य कलाकारको रुपमा बुद्धी र रविसँग मंगलबार...

ट्रेन्डिङ

सुनको कचौरामा भिक्षा

गौरवशाली इतिहास र समृद्धशाली संस्कृति बोकेको हाम्रो देश नेपाल गरिबी, अभाव र पछौटेपनबाट माथि उठ्न सकेको छैन । इतिहासमा स्वतन्त्र अस्तित्व भएको सार्वभौमसत्ता सम्पन्न...

गच्छेदारले विशेष अदालतलाई किन टेरेनन् ?

काठमाडौं । ललिता निवास जग्गा प्रकरणमा मुछिएका पूर्वउपप्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस नेता विजयकुमार गच्छेदारले विशेष अदालतले अदालतमा उपस्थित हुन जारी गरेको म्यादमा उपस्थित हुन अस्वीकार...

बागमती प्रदेशका सबै नागरिकले २४ घन्टाभित्र पिसिआर रिपोर्ट पाउने

सिन्धुली । सिन्धुलीमा कोभिड १९ पिसिआर परिक्षण ल्याव सञ्चालनमा आएको छ । ल्यावको उद्घाटन बाग्मति प्रदेशका सामाजिक विकास मन्त्री युवराज दुलालले गरेका छन ।...

बागलुङमा पहिरोमा पुरिएर एकको मृत्यु

बागलुङ । बागलुङको बडिगाड गाउँपालिका–१० दर्लिङ्गमा पहिरोले पुरिएका एक पुरुषको मृत्यु भएको छ । बारीमा जाँदै गर्दा बाटोमाथिबाट आएको पहिरोमा परी निगालापानी बस्ने ३६ बर्षीय...

भारतीय विदेश सचिव आजै स्वदेश फर्किने, त्यसअघि गोरखा जाने

काठमाडौं । दुई दिने नेपाल भ्रमणमा आएका भारतीय विदेश सचिव हर्षवर्द्धन श्रृंगला आज स्वदेश फर्किदैछन् । त्यसअघि उनी गोरखा जाने भएका छन् । भारतीय...

महरा विरुद्धको मुद्दा ‘हेर्दाहेर्दै’ सोमबार

काठमाडौं । जिल्ला अदालत काठमाडौंले बलात्कारको अभियोगमा पुर्पक्षका लागि थुनामा रहनुभएका पूर्वसभामुख कृष्णबहादुर महरा विरुद्धको बहस नसकिएपछि हेर्दाहेर्दैमा सोमबारका लागि तोकेको...

जन्म दिने आमा भीरबाट लडिन्, कर्म दिनेलाई आगोले खायो

बैतडी । भारतको बैंग्लोरमा रोजगारी गर्दै आएको एक परिवारमा अप्रिय घटना भयो गएको २०७६ भदौमा । खाना पकाउने ग्यासको सिलेण्डर पड्केर २ छोरा सहित...

कुस्ती खेलाडीलाई डेढ लाख पुरस्कारसहित सम्मान

दार्चुला। दार्चुलाको शैल्यशिखर नगरपालिकाले १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक विजेता संगिता धामीलाई एक लाख पचास हजार रुपैयाँ पुरस्कारसहित सम्मान गरिएको...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

हाम्रो पात्रो

प्रमुख

विप्लव समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन स्थानिय नेता पक्राउ

सप्तरी, राजविराज । सरकारसँग वार्ताको तयारी भइरहेको चर्चा चलिरहेको बेला नेत्र विक्रम चन्द समूहका सप्तरी जनसत्ता प्रमुखसहित तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । पक्राउ...

नवीन्द्रराज जोशी बाँच्नु हुन्छ भन्ने आशा छ : डा. झा

काठमाण्डौ । मष्तिस्कघात भएका कांग्रेसका युवा नेता नवीन्द्रराज जोशीको अवस्था गम्भीर रहेको छ । गम्भीर अवस्थामा उनको काठमाण्डौको थापाथलीस्थित नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलमा उपचार भइरहेको...

केपी ओलीसंग विवाहपछिको जीवन

आज पछाडि फर्केर हेर्दा ओलीजीसँग मेरो विवाह भएको ३२ वर्ष पुग्यो । उहाँ आफ्नो देश र आफू बसेको समाजमा सबैलाई न्याय र समानता प्राप्त...

ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने, संसदकाे सामना गर्ने

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभा विघटनको निर्णय सर्वोच्च अदालतले बदर गरिदिएपछि संकटमा परेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तत्काल राजीनामा नदिने भएका छन् । प्रधानमन्त्रीका सन्चार सल्लाहकार...

भर्खरै

नेपालका लागि सुनौलो अवसर

आउँदा पाँच वर्षभित्र नेपाल विकासशील देश बन्नु नेपालका लागि आफंैमा अवसर र चुनौती दुवै हो । आन्तरिक रूपमा यो बढी चुनौती हो भने बाह्य...

राजस्व छलीका कर्तुत धमाधम बाहिरिँदै

काठमाडौं । संसद् विघटन तथा पुनस्र्थापनासँगै राजनीतिक संक्रमणको मौका छोपेर राजस्व छलीमा संलग्न भएकाहरूको कर्तुत धमाधम बाहिरिन थालेको छ । राजस्व छल्नेहरू विरुद्ध आक्रामक...

खोप अभियानलाई देशव्यापी बनाइँदै

काठमाडौं । कोरोनाविरुद्ध खोप ल्याएर वितरण गर्न सफल भएको सरकारले भ्याक्सिन अभियान सफल हुँदै गएको भन्दै यो अभियानमा संलग्न भई सफल बनाउन सबै पक्षमा...

सहज छैन प्रधानमन्त्री ओलीलाई हटाउन

काठमाडौं । नेकपाका अध्यक्ष तथा संसदीय दलका नेतासमेत रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई विद्यमान अवस्थामा संसद्बाटै प्रधानमन्त्रीबाट हटाउन कानुनी तथा संवैधानिक रूपमै असहज हुने...

धेरै पढिएका

भारतीय फिल्ममा स्वस्तिमा अनुबन्धित

काठमाडौं । गत वर्ष चलचित्र बुलबुलबाट दक्षिण एसियाकी उत्कृष्ट नायिकाको अवार्ड पाएपछि अभिनतेत्री स्वस्तिमा खड्कालाई दक्षिण एसियामा चासो दिइयो । यिनै अभिनेत्री यतिबेला एक...

पशुपतिनाथको मन्दिरमा १ सय ८ केजी सुनको जलहरी राखियो

काठमाडौं । भगवान पशुपतिनाथ मन्दिरमा सुनको जलहरी (सुवर्ण पीठिका) राखिएको छ । बुधबार पशुपतिनाथ मन्दिरमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको उपस्थितिमा १०८ केजी सुनको जलहरी राखिएको...

जनता र संविधानवादको जित भएको छ : सभामुख

काठमाडाैं । प्रतिनिधिसभाका सभामुख अग्नीप्रसाद सापकोटाले जनता र संविधानवादको जित भएको बताएका छन् । सर्वोच्च अदालतले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने सरकारको निर्णयलाई बदर गरे लगत्तै सिंहदरबारस्थित...

सरकार र ‘विप्लव’ समूहबीच भित्रभित्रै वार्ता

काठमाडौं । सरकारले नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ नेतृत्वको प्रतिबन्धित नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीसँग अनौपचारिक रूपमा भित्रभित्रै वार्ता गर्दै आएको छ । सरकारी पक्षले वार्तालाई परिणाममुखी बनाउन भन्दै...

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 110 times, 1 visits today)