Monday, May 17, 2021
Home बिचार स्वार्थलोलुप झुन्डमा रूपान्तरित राजनीतिक दल

स्वार्थलोलुप झुन्डमा रूपान्तरित राजनीतिक दल

श्यामप्रसाद मैनाली,

तात्कालीन राजा महेन्द्रले २०१७ सालमा खोसेको लोकतन्त्र २०४६ सालको जनआन्दोलनको सफलतापश्चात् पुनः प्राप्ति हुन पुग्यो । प्रतिबन्धित राजनीतिमा मूल प्रवाहीकरण भएपश्चात् थुप्रै विसंगति र विकृति आमन्त्रण गर्दै अघि बढे । बहुदलवादी अल्प अवधिमा नै अभयदान पाएको वर्गको रूपमा प्रस्तुत हुँदै गर्दा छोटो समयमा नै जनताका नजरमा कसिङ्गर बन्न थाले । बिस्तारै दलहरू अप्रिय बन्दै जाँदा नेपालको राजतन्त्रले आफ्नो गुमेको अधिकार फिर्ता गर्ने अभीष्टका साथ कदम चाल्न थाल्यो । २०४६ सालदेखि १५ वर्षको अवधिमा दलभन्दा राजतन्त्रले आफ्नो छवि सुधार्दै गएको अनुभूति गर्न थालियो तर जे जस्तोसुकै भए पनि जनताका प्रतिनिधिको स्थान राजतन्त्रले होइन, राजनीतिक दलले नै लिइराखेको यथार्थ सबैले स्मरण गर्नुपर्ने हुन्छ । विकल्पको अभावमा नेपाली यिनै खराबमध्ये कम खराबलाई छनोट गर्न बाध्य भइराखेका थिए ।

राजनीतिक दलका नेता छोटो अवधिमा नै भ्रष्टाचारमा लिप्त हुन पुगे । स्वच्छ छवि भएको नेता भेटिन कठिन हुँदै गयो । आर्थिक अवस्था कमजोर भएकामा रातारात नवधनाढ्य बन्ने प्रतिस्पर्धा चल्दै गयो । दरबार निरपेक्ष थिएन, भ्रष्टाचारजन्य निर्णय मन्त्रिपरिषद्बाट गराएर अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको क्षेत्राधिकारबाट बाहिर राख्ने हरकत हुँदै गयो । भ्रष्टाचार नै अधिकारको रूपमा देखिन थाल्यो । सर्वसाधारण मतदाताले आफ्ना प्रतिनिधिको क्रियाकलाप नजिकबाट हेर्न विवश बन्दै गए । यही परिप्रेक्ष्यमा नेपाली कांग्रेसका केही नेता जसलाई कांग्रेसलाई जीवन्त राख्ने आधारका रूपमा चित्रित गरिन्थ्यो र उनीहरूलाई समाप्त पार्न मुद्दा लगाइयो । यो कांग्रेसलाई कमजोर बनाउने षड्यन्त्र थियो किनकि अन्य दलका भ्रष्टाचारमा लिप्त चेहरा जनताका सामु शिर उच्च पार्दै हिँड्ने अवसर पाइराखेका छन् । नेपाली कांग्रेसलाई भ्रष्टाचारमा डुबेको दलका रूपमा जनतासमक्ष प्रमाणित गराउने कुत्सित प्रयासलाई नेपाली जनताले राम्ररी बुझिराखेका छन् । जे होस्, भ्रष्टाचारलाई आफ्नो दैनिकीका रूपमा अधिकांश नेताले लिँदै अघि बढ्न अभ्यस्तता प्राप्त गरेकै हुन् । यी सबै दलहरूको ठूलो गल्ती थियो ।

राजतन्त्र दललाई कमजोर बनाई अघि बढ्ने र दल गलत क्रियाकलापमा उद्यत रही जनताबाट आलोचित भइराखेको अवस्थामा आम निर्वाचनमा नेपाली जनताले अत्यन्त नगन्य स्थानमा मात्र विजय गराएको दल भूमिगत राजनीतिमा प्रवेश ग¥यो । सत्तामा पुगेका दलको प्रभाव नकारात्मक बनिराखेको अवस्थामा भूमिगत राजनीति गर्नेबाट केही आशा थोरै नेपालीले गर्न पुगे । तर धेरै नेपाली त्रासका कारण यस दलको अनुकरण गर्नुपर्ने बाध्यात्मक परिस्थितिमा पुगे । जनविद्रोहमा होमिएको दाबी गर्ने माओवादीको यस्तो राजनीतिका कारण राज्य र विद्रोही दुवैतर्फबाट करिब १६ हजार नेपालीको हत्या हुन पुग्यो । अंगभंग हुने, बेपत्ता हुने र सम्पत्ति हरण हुनेको संख्या बढ्दै गयो ।

स्वार्थ लोलुप झुन्डमा परिणत भएका राजनीतिक दलबाट देशको अवस्था अझै अस्तव्यस्त बन्ने देखिँदै गएको छ

१० वर्षको अवधिमा नेपालीलाई त्रसित बनाई माओवादी सत्ताको शिखर चुम्न पुग्यो, यस दलभित्रका धेरैले आर्थिक तरक्की गर्ने अवसर प्राप्त गरे, जसले यो अवसर पाएनन् उनीहरू विभिन्न टुक्रामा विभाजित हुन पुगे । अन्य अवधिमा जसरी यो दल सफलताको शिखर चुम्न पुग्यो अप्राकृतिक हिसाबले अघि बढेको यस दलको राजनीति पुनः सडकमै प्रायः पुगिसकेको छ । इमानदारिताका साथ राजनीति गरेको भए सम्भवतः माओवादी जनताको छनोटमा पर्न सक्थे । त्यसैले व्यक्ति विशेषले फाइदा लिए तापनि माओवादी दल विशेषको यस प्रकारको हत्या र हिंसाको राजनीति गर्नु अर्को ठूलो गल्ती थियो ।

दलको व्यक्तिगत र दलगत स्वार्थकै कारण २०४५ सालको व्यापार र पारवहन सन्धिसम्बन्धी गतिरोध र दक्षिणतर्फको नाकाबन्दीलाई राजनीतिक दलले सकारात्मक रूपमा ग्रहण गरे । विदेशीकै इसारामा राजतन्त्र समाप्त पारे । नयाँ दिल्लीमा बसेर माओवादी र सात दलीय संसद्वादी दलको गठबन्धनका बीच समझदारी गरे । भारतको सामान्य कर्मचारीले अमर्यादित शैलीमा प्रधानमन्त्रिसँग भेट गर्दा गौरवान्वित भए । दिल्लीमा बसी दर्शन भेटका लागि बिन्तीपत्र हाली बस्दा असफल भई स्वदेश फर्कने क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सुरक्षा जाँच गरी सक्दा बिन्तीपत्र स्वीकार भई दर्शनका लागि खबर पाउँदा भाग्यमानी सम्झिए । २०२७ सालको इतिहासदेखि २०४५ साल हुँदै २०७२ सालमा आइपुग्दा झस्किए । १७ वर्षसम्म यो अवस्था आउने अनुमानसम्म गर्न जरुरी देखेनन । अत्यन्त उदारताका साथ तराईमा नागरिकता वितरण गर्दा व्यक्तिगत स्वार्थ पूर्ति हुनेदेखि गौरवान्वित बन्दै गए ।

क्षेत्रीय दलकाहरू आफैंविरुद्ध विदेशी आतिथ्यमा आन्दोलनरत रही आएका छन् । यी सबै क्रियाकलापबाट व्यक्तिगत रूपमा धेरैले धेरै पाए तर देशले सधंै गुमाई मात्र रहेको छ । नेपालको कूटनीति यो इतिहासको स्मरण गर्दा कुन हदसम्म असफल छ चिन्तन गर्नुपर्ने अवस्था छ । यो सबै परिस्थितिको आमन्त्रण हाम्रा नेताबाटै भएको हो÷होइन, यसको जवाफदेहिता कुन कुन दलले लिनुपर्ने हो, नेपाली जनताले यो प्रश्न गरिराखेका छन् । यसमा हाम्रा प्रायः सबै दल र दलसँग सम्बन्ध भएका नेता जिम्मेबार देखिएका छन् यसलाई स्वीकार गर्नुपर्दछ । यो परिस्थिति देशवासीले भोगिराखेको अवस्थामा यी सबै दलले आफ्ना मतदातासमक्ष आत्मालोचना गर्नुपर्ने हो होइन सोचनीय बनेको छ ।

संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनबाट पहिलो ठूलो दल बन्ने सौभाग्य प्राप्त गरेको दल सत्तामा पुग्नेबित्तिकै नेपाली सेनामाथि पूर्ण नियन्त्रण गर्ने सर्वसत्तावादी सोचले अघि बढ्दा असफल भई सत्ताबाट हट्नेबित्तिकै अर्का दलका पात्र देखिए, जो दुईदुई वटा निर्वाचन क्षेत्रबाट जनताले अस्वीकार गरेका थिए, यसलाई स्वीकार गरी आफ्नो दलको महŒवपूर्ण जिम्मेवारीबाट बिदा लिएको नाटक मञ्चन गरे, सो नाटक मञ्चन गरेकै केही समयपछि समानुपातिकतर्फको सांसद बने, लोकतन्त्रवादी दलको समर्थनमा प्रधानमन्त्री बने, मत नदिने जनतालाई प्रजातन्त्रको पाठ राम्ररी पढाए ।

यस्ता व्यक्तिलाई सांसद बनाउन एमाओवादी र प्रधानमन्त्री बनाउन नेपाली कांग्रेसको राम्रो सहयोग प्राप्त भएको थियो । यी तीनवटै दल प्रधानमन्त्री बन्ने सौभाग्य पाएको एमाले, सांसद बनाउने एमाओवादी र प्रधानमन्त्री बनाउन महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने नेपाली कांग्रेसलाई थोरै मात्र पनि गल्तीको महसुस भएन । यी सबै क्रियाकलाप लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यता अनुकूल नै थिए त ? हामी नेपालीहरूले थुप्रै शहीद बनाई ल्याएको प्रजातन्त्र यस्तै दिनको स्वागत गर्नका लागि नै हो त ? सचेत नेपालीका बीच छलफलको विषय बनेको छ ।

भ्रष्टाचारजन्य निर्णय मन्त्रिपरिषद्बाट गराएर अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगको क्षेत्राधिकारबाट बाहिर राख्ने हरकत हुँदै गयो

लामो समयसम्म संविधान बनाउन नसक्ने संविधानसभाको म्याद थप गर्दै जनताका प्रतिनिधि भएको आभास दिन चुकेनन् । संविधान जारी हुँदा उत्पन्न हुन सक्ने परिस्थितिको सही आँकलन पनि गर्न सकेनन् । सत्ता लम्ब्याउने चालकै रूपमा मधेसवादी आन्दोलनका माग सहजै स्वीकार गरिदिए, संघीयता दिए, आर्थिक पक्षलाई बेवास्ता गर्दै तयार पारिएको समावेशी नीतिलाई कार्यान्वयनमा लगे, एक्कासि प्रतिशत हिन्दू भएको देशमा धर्म निरपेक्षतामा जाँदा जनतालाई सोध्न साहस गर्न सकेनन् । तर जनताकै पर्यायका रूपमा रहेकाले देशलाई रातारात धर्म निरपेक्ष बनाइदिए, देश धर्म निरपेक्ष बनाइदिँदा क्रिस्चियनलाई प्रसन्न बनाए, राजतन्त्रलाई अप्रजातान्त्रिक संस्थाको रूपमा बुझ्दै गए ।

आखिर देश अस्तव्यस्त भयो, सीमित व्यक्ति मोटाए, थोरैले आफ्ना घरवालीलाई जनताको प्रतिनिधि बनाउने अवसर पाए । तर एकपटक ठन्डा दिमागले चिन्तन गरांै, दिनभरि काम गरेर बालबच्चाको लालनपालन गर्नेको अवस्था कस्तो होला ? यी सबै अवस्थाको जिम्मेवार नेपाली सर्वसाधारण जनता त होइनन्, उनीहरू आफ्ना नेताले जे जस्तोसुकै भए पनि सहमतिको दस्तावेज भएकाले संविधान जारी भएकोमा प्रसन्न थिए । लामो अवधिमा जनताले सरकार र नेतालाई यसको श्रेय दिएका थिए । तर यसलाई स्वीकार गर्ने हैसियत हाम्रो राजनीतिमा नभएको देखिँदै छ । अहिलेको राजनीतिक संकट र सत्तारूढ दलभित्र भएको राजनीतिक विभाजन यस्तै गैरराजनीतिक क्रियाकलापको उपज हो, स्वार्थ सिद्ध गर्ने माध्यम मात्र हो, यसअघि शासन सञ्चालन गर्दा पटकपटक परीक्षण भई सकेका सत्तासीन हुँदा देश र जनता कसरी लाभान्वित हुन सक्छन् ? जब देशमा दलीय सहमतिमा भ्रष्टाचार संस्थागत हुन्छ, राष्ट्रिय राजनीतिक दलका शीर्षस्थ आफ्ना कार्यकर्ता, नजिकका इस्टमित्रहरूको पक्षपोषणमा मात्र सीमित हुन्छन् ।

व्यक्तिगत स्वार्थ सिद्ध गर्न सबै प्रकारले समझदारी गर्न अभ्यस्त छन् । यसप्रकारको देशमा बाहिरी हस्तक्षेप र माफियाबाट नियन्त्रित राजनीति हुनु अस्वाभाविक होइन । दुई तिहाइ नजिकको बहुमत प्राप्त सरकार इतिहासमै अत्यन्त कमजोर बन्नु कुनै आश्चर्य हुँदैन । राजनीतिले जब सिद्धान्त, आदर्श, मूल्य, मान्यता र जनताप्रतिको प्रतिबद्धतालाई अस्वीकार गर्दै अघि बढ्छ सबै पक्ष अस्तव्यस्त हुन्छ, अहिले देश यही अवस्थाबाट गुज्रिराखेको छ ।

व्यक्तिगत स्वार्थ सिद्ध गर्न राजनीतिलाई व्यापार बनाएकाबाट हुँदै आएको यस प्रकारका गलत प्रवृत्तिलाई समाप्त गर्न जनताको अर्थपूर्ण दबाब जरुरी छ । अन्यथा, स्वार्थ लोलुप झुन्डबाट देशको अवस्था अझै अस्तव्यस्त बन्नेछ । यस्तै चर्चा परिचर्चा राजनीतिमा चासो राख्नेका बीच राजधानीको विभिन्न स्थानमा भइराखेको छ, जसलाई हाम्रा दलमा नेतृत्व गर्नेले गम्भीरताका साथ लिनुपर्दछ ।

  • श्यामप्रसाद मैनाली
(Visited 68 times, 1 visits today)
Loading comments...

आजको समाचार

साताका लोकप्रिय समाचार

सिलिन्डरका लागि बिरामीका आफन्तको हानथाप

  धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशका अस्पतालमा बिरामीका आफन्त एक थान अक्सिजन सिलिन्डरका लागि तड्पिनुपर्ने अवस्था छ । उनीहरुका लागि एक थान सिलिन्डर हात पार्नु युद्ध...

बैंकको मुद्दती खाता नवीकरण अब इमेलबाटै गर्न सकिने

काठमाडौं । निषेधाज्ञा अवधिमा बैंकको मुद्दती खाता नवीकरण इमेलबाटै गर्न सकिने भएको छ । नेपाल बैंकर्स एसोसिएसनले आइतबार विज्ञप्ति जारी गर्दै निषेधाज्ञा अवधिभर मुद्दती...

भाेज खाँदा खाँदै बेहुला पक्राउ

पर्वत ।  जलजला गाउँपालिका –२ मा निषेधाज्ञाका समयमा बिहे भोज चलाउने व्यक्ति पक्राउ परेका छन् । कोरोनाको हटस्पट जलजला –२ माझफाँटमा बिहेको भोज गर्ने...

भारतमा २४ घण्टामा चार हजारको मृत्यु, संक्रमण दरमा भने केही सुधार

नयाँ दिल्ली । कोरोनाभाइरसको दोस्रो लहरको सामना गरिरहेको भारतमा केही दिनदेखि संक्रमितको दैनिक मृत्यु संख्यामा कमी आएको छैन । भारतको केन्द्रीय स्वास्थ्य तथा परिवार...

दोलखामा अक्सिजन प्लान्ट बनाउने निर्णय

दोलखा । सामाजिक सञ्जालमा दोलखाका जनप्रतिनिधिहरुको चौतर्फी आलोचना भएपछि जिल्लामै अक्सिजन ग्याँस प्लान्ट स्थापना गर्ने निर्णय भएको छ । जिल्ला संकट व्यवस्थापन केन्द्रले जनप्रतिनिधि मात्र...

ट्रेन्डिङ

तीन महिनाभित्र ओलीको निरङ्कुसता उन्मूलन हुन्छ : प्रचण्ड

धनगढी । नेपकपा प्रचण्ड–माधव समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले छिटै नै नेपकपाका नेता बामदेव गौतम आफूहरुको आन्दोलनमा सहभागी हुने बताएका छन् । शनिबार...

नक्सालमा कार्यरत ४ प्रहरी कर्मचारीमा कोरोना संक्रमणको आशङ्का

काठमाडौँ । प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालमा कार्यरत चार प्रहरी कर्मचारीमा कोरोना सङ्क्रमणको आशङ्का गरिएको छ । नेपाल प्रहरी अस्पताल महाराजगञ्जमा आज गरिएको कोरोना परीक्षणमा...

अरिंगालको टोकाइबाट दैलेखमा बालिकाको मृत्यु

दैलेख । गएको आइतबार अरिंगालको टोकाईबाट दैलेखमा एक बालिकाको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा ठाटीकाँध गाउँपालिका –१ सिराडीकी १५ बर्षीया मैन विक हुन्...

नेपाल-भारत सीमा नाका खोल्न प्रधानमन्त्रीलाई ज्ञापनपत्र

जनकपुरधाम । सीमा बन्द हुँदा दुवै देशको जनतालाई कठिनाई भइरहेको खबर आइरहेको बेला नेपाल–भारत खुल्ला सीमा सम्वाद समूह र व्यापारीहरुको संस्थाले नेपाल-भारत सीमा खोल्न...

बन्न सकेन कांग्रेस-माओवादी-जसपा गठबन्धन

काठमाडौं । संसद पुनस्थापिनापछि बदलिएको मुलुकको राजनीतिक ‘कोर्स’अनुसार नै सत्तारूढबाहेकका दल सरकार फेरबदलको प्रयासमा निरन्तर लागेका छन् । तर उनीहरूको गठबन्धन सशक्त बन्न नसक्दा...

लोकतान्त्रिक आन्दोलनको घातक प्रवृत्तिविरुद्ध अझै लड्छौँ : प्रचण्ड

चितवन । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) दाहाल–नेपाल समूहका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध अझै शक्तिका साथ लड्ने बताएका छन् । पुराना वामपन्थी नेता खम्बासिंह...

कसैको पार्टी विरोधी गतिविधिले एकतालाई भत्काउन सक्दैन : प्रचण्ड

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले पार्टी एकतालाई कमजोर पार्ने सबै प्रकारका प्रवृत्ति र तत्वका विरुद्ध एकताबद्ध भएर उभिन...

अफगान युद्ध अन्त्यका लागि प्रयास जारी

वासिङ्टन । संयुक्तराज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘स्टेटस अफ युनियन’लाई सम्बोधन गर्दै अमेरिकी प्रशासनले ‘अफगान युद्ध’ अन्त्य गर्न काम...

टोटनह्यामलाई क्रिस्टल प्यालेसको अवरोध

लन्डन । इग्लिस प्रिमियर लिग फुटबल अन्तर्गत शीर्ष स्थानको टोटनह्याम हट्सपरलाई क्रिष्टल प्यालेसले रोकेको छ । गएराति सम्पन्न खेल १–१ गोलको बराबरीमा सकियो । क्रिष्टल...

आमाको हत्या गरी छोराले गरे आत्महत्या

विराटनगर । मोरङ, बेलबारी नगरपालिकामा एक छोराले आमाको हत्या गरी आत्महत्या गरेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङका अनुसार बेलबारी–४ काकुम बुधबारे बस्ने ५५...

जनमैत्री प्रशासनको झलक : जनताको साथी सीडीओ

२०५१ सालको अन्त्यतिरको कुरा हो । म भूमिसुधार मन्त्रालयबाट अछाम जिल्लाको प्रजिअमा सरुवा भएँ । सो बखत गृहमन्त्री केपी शर्मा ओली हुनुहुन्थ्यो । उहाँले...

प्रकोपविरुद्धको सङ्घर्ष कमजोर हुनुहुँदैनः प्रचण्ड

चितवन । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले प्रकोपविरुद्धको सङ्घर्ष एक जुट भएर गर्नुपर्ने बताएका छन् । जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठकलाई...

ई-पेपर

RAJDHANIDAILY VIDEO

प्रमुख

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि?

(Visited 156 times, 1 visits today)