काठमाडौं । दक्षिण पूर्वी एसियाको कम्बोडियामा रोजगारीको प्रलोभनमा पुगेका नेपाली नागरिक फस्ने क्रम तीव्र बन्दै गएको छ ।

पछिल्ला तथ्यांकले सयौं नेपाली उद्धार भइसकेको देखाए पनि अझै धेरै नागरिक जोखिमपूर्ण अवस्थामै रहेको नेपाली राजदूतावास बैंककले जनाएको छ । अनलाइन स्क्यामिङ, अवैध बसाइँ र मानव बेचबिखनसँग मिल्दोजुल्दो गतिविधिमा नेपाली नागरिक फस्दै गएको बहुआयामिक समस्या गम्भीर कूटनीतिक र मानवीय संकटका रूपमा देखिएको छ ।

४८७ नेपालीको उद्धार, दर्जनौं पक्राउ, हजारौं अझै जोखिममा रहेको अनुमान

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म दक्षिणपूर्वी एसियाका विभिन्न मुलुकबाट ६ सय १२ नेपालीलाई उद्धार गरी स्वदेश फर्काइएको छ । तीमध्ये सबैभन्दा धेरै ४ सय ८७ जना कम्बोडियाबाट उद्धार गरिएको तथ्यांक छ । यो तथ्यांकले अहिलेको समयमा कम्बोडिया नेपालीका लागि सबैभन्दा जोखिमयुक्त देशको रूपमा अगाडि देखा परेको छ ।

उद्धार प्रयासका बाबजुद नेपाली फस्ने क्रम जारी छ । ३ महिनायता मात्र विभिन्न चरणमा गरी दर्जनौं नेपालीको उद्धार गरिएको छ । एक घटनामा ५१ जना नेपालीलाई अनलाइन स्क्यामिङ केन्द्रबाट उद्धार गरी नेपाल फर्काइएको थियो । यस्तै, अर्को घटनामा २१ जना नेपालीलाई ठगी गिरोहले फसाएर कम्बोडिया पु¥याएको अवस्थामा उद्धार गरिएको थियो ।

त्यसैगरी, २० जना र १६ जना नेपालीलाई छुट्टाछुट्टै घटनामा अवैधरूपमा सञ्चालन भइरहेका स्क्यामिङ केन्द्रबाट उद्धार गरिएको नेपाली राजदूतावास बैंककले स्पष्ट पारेको छ । यी घटनाले समस्या एक दुई घटनामा सीमित नभई संगठित रूपमा फैलिएको देखिएको छ ।

बैंककस्थित नेपाली राजदूतावासका अनुसार पनि अझै धेरै नेपाली त्यस्ता केन्द्रहरूमा फसेका छन् । यद्यपि यकिन तथ्यांक उपलब्ध हुन सकेको छैन । परराष्ट्र मन्त्रालयले सन् २०२१ यता करिब २१ हजार नेपाली विभिन्न उद्देश्यले कम्बोडिया पुगेको जनाएको छ, जसले जोखिमको दायरा अझ फराकिलो हुनसक्ने उल्लेख गरिएको छ ।

यसैंबीच कम्बोडियामा नेपाली नागरिक कानुनी समस्यामा समेत परिरहेका छन् । पछिल्लो विवरणअनुसार विभिन्न आपराधिक गतिविधिमा संलग्न रहेको आरोपमा कम्तीमा १४ नेपाली त्यहाँ पक्राउ परेका छन् । तीमध्ये केहीलाई संगठित ठगी, बन्धक बनाउने र हिंसात्मक गतिविधिमा संलग्नताको आरोपमा मुद्दा चलाइएको छ ।

नेपालीहरू प्रायः उच्च तलब, सजिलो काम र विदेश बसाइँको आकर्षक सपनामा फस्ने गरेका छन् । अधिकांश घटनामा उनीहरू पर्यटकीय भिसामा कम्बोडिया पुग्ने गरेको पाइएको छ । तर त्यहाँ पुगेपछि पासपोर्ट जफत गरिने र जबरजस्ती स्क्यामिङ कार्यमा लगाइने गरेको बताइएको छ । उद्धार गरिएका व्यक्तिले आफूहरूलाई दिनभर कम्प्युटर अगाडि राखेर विदेशी नागरिकलाई ठगी गर्न बाध्य बनाइएको बताएका छन् ।

यस्ता गतिविधि केवल आर्थिक अपराध मात्र नभई मानव बेचबिखनसँग पनि जोडिएको हुनसक्ने मानवअधिकारकर्मीहरूको भनाइ छ । पीडितहरूलाई धम्की दिने, कुटपिट गर्ने र भाग्न खोजे कडा सजाय दिने जस्ता घटना पनि बाहिर आएका छन् ।

कम्बोडिया सरकारले पनि पछिल्लो समय यस्तो अपराध नियन्त्रण गर्न कडा कदम चाल्न थालेको छ । नयाँ कानुनअनुसार अनलाइन स्क्यामिङमा संलग्न व्यक्तिलाई पाँच लाख अमेरिकी डलरसम्म जरिवाना र आजीवन कैदसम्म सजाय हुन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसले त्यहाँ रहेका नेपाली नागरिक थप कानुनी जोखिममा परेका छन् ।

नेपाली राजदूतावासले भिसा अवधि ननाघ्न, गैरकानुनी काममा संलग्न नहुन र समस्या परे तत्काल सम्पर्क गर्न सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै आएको छ । उद्धार प्रक्रिया सहज बनाउन दूतावासले तथ्यांक संकलन अभियानसमेत सुरु गरेको छ ।

कम्बोडियामा नेपाली फस्ने समस्या क्षेत्रीयरूपमा पनि ठूलो संकटका रूपमा देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवेदनहरूले समेत दक्षिणपूर्वी एसियामा सञ्चालित साइबर स्क्याम केन्द्रहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय संकटका रूपमा चित्रण गरेका छन्, जहाँ विभिन्न देशका नागरिक फसिरहेका छन् ।

उद्धार भएका ४८७ नेपालीको तथ्यांक सकारात्मक भए पनि त्यहाँ पुगेका नेपालीमध्ये हजारौं असुरक्षित छन् । विभिन्न जंगलका बीचमा र अनकन्टार ठाउँमा बन्दी अवस्थामा राखेर अनलाइन स्क्याम कार्यमा फसाइने भएकाले उद्धारको समस्या भइरहेको र यकिन तथ्यांक उपलब्ध हुन नसकेको बताइएको छ ।

सम्बन्धित समाचार

कफिनमा फर्किँदा पनि ऋणको भारी: गाउँमा शोक र परिवारमा पीडाको पहाड सरकारले आज ३ ठाउँको सुकुम्बासी हटाउँदै तीनकुनेस्थित गैरीगाउँको सुकुम्बासी बस्तीमा पनि चल्यो डोजर ‘गल्छी–रसुवागढी सडक’का अतिक्रमण हटाउन सुरु प्रधानमन्त्री शाहले बोलाए मन्त्रिपरिषद् बैठक यस्ता छन् मन्त्री सीता वादीले गर्दिनँ भनेका १० काम मस्कोको एक्लो नेपाली रेष्टुरेन्ट मेटाले दियो फेसबुक, इन्स्टाग्राम बन्द गर्न सक्ने चेतावनी