न्युयोर्क । अ‍ेरिकी रंगमञ्चको सबैभन्दा प्रतिष्ठित सम्मान मानिने ‘टोनी अवाड्र्स’को ७९औं संस्करणअन्तर्गत यस वर्ष क्लासिक नाटक ‘डेथ अफ अ सेल्सम्यान’ले सर्वाधिक ६ विधामा अवार्ड जितेको छ । महान् अमेरिकी नाटककार ‘आर्थर मिलर’द्वारा लिखित यस कालजयी कृतिको नयाँ प्रस्तुतिकरणले समकालीन रंगमञ्चमा पुनः आफ्नो प्रभाव स्थापित गरेको भन्दै समीक्षकले यसलाई ‘ब्रान्डवे पुनर्जागरणको प्रतीक’का रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

न्युयोर्कस्थित ऐतिहासिक ‘रेडियो सिटी म्युजिक हल’मा आइतबार राति सम्पन्न समारोह अवार्ड वितरणमै सीमित रहेन । यो अमेरिकी रंगमञ्च, संगीत, अभिनय, निर्देशन, प्राविधिक सिर्जना र सांस्कृतिक विविधताको विशाल उत्सवका रूपमा प्रस्तुत भयो । विश्वभरका रंगकर्मी, अभिनेता, निर्देशक, निर्माता तथा मनोरञ्जन उद्योगका प्रतिष्ठित व्यक्तित्व उपस्थित कार्यक्रममा ब्रान्डवे रंगमञ्चको वर्तमान अवस्था, यसको आर्थिक पुनरुत्थान, नयाँ पुस्ताको सहभागिता तथा क्लासिक कथा पुनप्र्रस्तुतिकरण’bout व्यापक चर्चा भयो ।

‘टोनी अवाड्र्स’को इतिहासमा प्रत्येक वर्ष केही विशेष नाटक वा ‘म्युजिकल’ले दर्शक र समीक्षकको मन जित्दै समारोहमा वर्चश्व कायम गर्ने गरेका छन् । यसपटक त्यो उपलब्धि ‘डेथ अफ अ सेल्सम्यान’को नाममा रह्यो । सो नाटक उत्कृष्ट पुनरुत्थान (बेस्ट रिभाइभल), उत्कृष्ट निर्देशन, उत्कृष्ट अभिनेता, उत्कृष्ट सेट डिजाइन, उत्कृष्ट प्रकाश संयोजन तथा उत्कृष्ट ध्वनि व्यवस्थापनसहित ६ विधामा अवार्ड जित्दै सबैभन्दा सफल प्रस्तुति बन्न सफल भएको छ ।

क्लासिक कथाको आधुनिक पुनर्जन्म
‘डेथ अफ अ सेल्सम्यान’ पहिलोपटक सन् १९४९ मा मञ्चन गरिएको हो । अमेरिकी मध्यमवर्गीय परिवार, असफलताको पीडा, आर्थिक संघर्ष र ‘अमेरिकन ड्रीम’को भ्रम केन्द्रमा राखेर लेखिएको यो नाटक दशकौंदेखि विश्व रंगमञ्चको सबैभन्दा प्रभावशाली कृतिमध्ये एक मानिन्छ । यसपटकको नयाँ ब्रान्डवे प्रस्तुतिकरणले पुरानो कथालाई आधुनिक सामाजिक सन्दर्भसँग जोडेर प्रस्तुत गरेको छ । निर्देशकले कथामा समकालीन आर्थिक असमानता, मानसिक तनाव तथा परिवारभित्रको भावनात्मक दूरी अझ गहिरोरूपमा देखाएका छन् । यही नयाँ दृष्टिकोणले दर्शकलाई गहिरो भावनात्मक अनुभव दिएको हो ।

यो पुरानो नाटक पुनरुत्थानमात्रै होइन । वर्तमान समाजको ऐनासमेत हो । मानिस अझै पनि सपनाको पछाडि दौडिरहेका छन्, असफलतासँग संघर्ष गरिरहेका छन् र आफ्नै अस्तित्व खोजिरहेको नाटकमा प्रस्तुत गरिएको छ ।

‘श्मिगाडुन’ र ‘द लस्ट ब्वाइज’को बलियो उपस्थिति
यस वर्ष मनोनयन सूची सार्वजनिक हुँदा सबैभन्दा धेरै चर्चा ‘श्मिगाडुन’ र ‘द लस्ट ब्वाइज’को थियो । दुवै प्रस्तुति १२–१२ विधामा मनोनयनमा परेका थिए । यद्यपि, अन्तिम परिणाममा दुवैले समान ४–४ अवार्ड जित्दै दोस्रो स्थानमा चित्त बुझाउनुप¥यो ।

‘श्मिगाडुन’ले उत्कृष्ट ‘म्युजिकल’ कोरियोग्राफी, उत्कृष्ट संगीत संयोजन, उत्कृष्ट पोशाक डिजाइन तथा उत्कृष्ट सहायक अभिनेत्रीको अवार्ड जित्यो । हास्य, संगीत र काल्पनिक संसारको संयोजनका कारण यो ‘म्युजिकल’ दर्शकमाझ अत्यन्त लोकप्रिय बनेको थियो । समीक्षकले यसलाई ‘पुरानो हलिउड म्युजिकल शैलीको आधुनिक पुनर्निर्माण’ भनेका छन् ।

त्यसैगरी, ‘द लस्ट ब्वाइज’ले युवा दर्शकमाझ विशेष लोकप्रियता हासिल गरेको छ । भ्याम्पायर कथालाई आधुनिक संगीत, भव्य दृश्य संरचना र तीव्र नृत्य प्रस्तुतिसँग जोडेर बनाइएको यो ‘म्युजिकल’ले उत्कृष्ट प्रकाश संयोजन, उत्कृष्ट ध्वनि डिजाइन, उत्कृष्ट युवा कलाकार तथा उत्कृष्ट दृश्य प्रभावको अवार्ड जित्यो ।

अर्कोतर्फ, ‘¥यागटाइम’ले पनि ४ अवार्ड जित्दै आफ्नो प्रभाव कायम राख्यो । अमेरिकी इतिहास, जातीय विभाजन, आप्रवासन र सामाजिक परिवर्तनको कथालाई संगीतमार्फत प्रस्तुत गर्ने यो ‘म्युजिकल’लाई समीक्षकले अत्यन्त सशक्त सामाजिक प्रस्तुति मानेका छन् ।

‘कोभिड–१९’ महामारीपछि विश्व रंगमञ्च उद्योग ठूलो संकटमा परेको थियो । धेरै थिएटर बन्द भए, हजारौं कलाकार बेरोजगार बने र ब्रान्डवेले आफ्नो इतिहासकै कठिन समय भोग्नुप¥यो । तर, पछिल्ला वर्ष दर्शकको पुनरागमनसँगै ब्रान्डवे उद्योग पुनः जीवन्त बन्दै गएको छ । यस वर्षको ‘टोनी अवाड्र्स’ समारोहले त्यही पुनरुत्थानको प्रतीकात्मक सन्देश दियो । कार्यक्रमभर दर्शकको उत्साह, कलाकारका ऊर्जा र भव्य प्रस्तुतिले अमेरिकी रंगमञ्च फेरि पुरानै लयमा फर्किएको महसुस गराएको छ ।

समारोहका आयोजकले ब्रान्डवेको आर्थिक योगदान’bout पनि जानकारी दिएका थिए । उनीहरूका अनुसार पछिल्लो एक वर्षमा ब्रान्डवे उद्योगले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा अर्बौं डलरको योगदान पु¥याएको छ भने पर्यटन उद्योगलाई पनि ठूलो समर्थन दिएको छ ।

रातभर प्रस्तुति
त्यसो त, ‘टोनी अवाड्र्स’ पुरस्कार वितरण कार्यक्रममात्र होइन, जीवित रंगमञ्चीय प्रस्तुतिको विशाल उत्सव पनि हो । यस वर्षको समारोहमा ब्रान्डवेका चर्चित ‘म्युजिकल’को प्रत्यक्ष प्रस्तुति गरिएको थियो ।

‘श्मिगाडुन’ टोलीले रंगीन र ऊर्जावान प्रस्तुति दिएर दर्शकलाई मन्त्रमुग्ध बनायो भने ‘¥यागटाइम’को भावनात्मक संगीतले सभाहललाई केही क्षण मौन तुल्यायो । ‘द लस्ट ब्वाइज’को उच्च प्रविधियुक्त दृश्य र नृत्य संयोजनले युवा दर्शकलाई विशेष आकर्षित ग¥यो । समारोह उद्घाटन प्रस्तुति विशेष चर्चामा रह्यो । आयोजकले ब्रान्डवे इतिहासका चर्चित गीतको मिश्रित प्रस्तुति तयार गरेका थिए, जसले रंगमञ्चको विगत र वर्तमान एउटै मञ्चमा जोड्ने प्रयास गरेको थियो ।

यस वर्षका धेरै विजेता कलाकारले आफ्नो मन्तव्यमा सामाजिक विषय उठाए । केहीले आप्रवासी समुदायको योगदान’bout बोले भने केहीले ‘एलजीबीटीक्यू प्लस’ कलाकारको प्रतिनिधित्वको प्रशंसा गरे । उनीहरूले रंगमञ्चले सधैं समाजलाई प्रश्न गर्ने साहस दिएको उल्ले ख गरे । ‘हामी मनोरञ्जनका लागिमात्रै होइन, मानिसको अनुभव र संघर्षलाई आवाज दिन यहाँ छौं,’ उनीहरूले सामूहिकरूपमा भने । केही कलाकारले सार्वजनिक शिक्षा, कला क्षेत्रमा सरकारी लगानी तथा युवा कलाकारलाई अवसर दिनुपर्ने विषयमा पनि जोड दिए ।

फेसन र ‘रेड कार्पेट’को चर्चा
‘टोनी अवाड्र्स’को अर्को प्रमुख आकर्षण ‘रेड कार्पेट’ फेसन रह््यो । कलाकार आकर्षक डिजाइनका पोशाकमा उपस्थित थिए । सामाजिक सञ्जालमा रातभर ‘रेड कार्पेट’का तस्बिर ‘भाइरल’ बने । ।युवा कलाकारको साहसी फेसन छनोट र पुराना ब्रान्डवे स्टारको ‘क्लासिक शैली’ले फेसन समीक्षकको ध्यान तान्यो । केही कलाकारले आफ् ना पोशाकमार्फत सामाजिक सन्देश पनि दिए । पुनर्चक्रण गरिएको सामग्रीबाट तयार पोशाक लगाउने कलाकारको संख्या यस वर्ष उल्लेखनीय देखियो ।

‘टोनी अवाड्र्स’लाई अमेरिकी रंगमञ्चको सबैभन्दा ठूलो सम्मान मानिन्छ । चलचित्र क्षेत्रमा ‘ओस्कार’जस्तै रंगमञ्चका लागि ‘टोनी अवाड्र्स’ प्रतिष्ठित हो । प्रत्येक वर्ष ब्रान्डवेमा प्रस्तुत उत्कृष्ट नाटक, ‘म्युजिकल’, अभिनेता, निर्देशक तथा प्राविधिक टोलीलाई सम्मानित गरिन्छ । यस अवार्डले कलाकारका ‘करियर’लाई नयाँ उचाइमा पु¥याउनुका साथै सम्बन्धित नाटक वा ‘म्युजिकल’को व्यावसायिक सफलतामा पनि ठूलो प्रभाव पार्छ । ‘टोनी’ जितेपछि धेरै प्रस्तुतिको टिकट बिक्री उल्लेखनीयरूपमा बढ्ने गरेको इतिहास छ ।

यस वर्ष ‘डेथ अफ अ सेल्सम्यान’को सफलताले क्लासिक साहित्यमा आधारित नाटकको लोकप्रियता फेरि बढाएको छ । आधुनिक प्रविधि र नयाँ निर्देशन शैलीसँग जोडेर पुराना कथालाई पुनः प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्ति अब अझ बलियो बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यस वर्षको ‘टोनी अवाड्र्स’ले एउटा स्पष्ट सन्देश के दिएको छ भने ब्रान्डवे अझै पनि विश्व रंगमञ्चको केन्द्र हो । डिजिटल मनोरञ्जनको तीव्र विस्तारबीच पनि प्रत्यक्ष अभिनय, संगीत र दर्शकबीचको जीवित सम्बन्धको महइभ्व कम भएको छैन । नयाँ पुस्ताका कलाकार, विविध कथावस्तु, आधुनिक प्रविधि र सामाजिक विषयवस्तु संयोजनले ब्रान्डवेलाई अझ समकालीन बनाइरहेको छ ।

७९औं ‘टोनी अवाड्र्स’ समापनसँगै अब दर्शक र समीक्षकको ध्यान आगामी सिजनतर्फ केन्द्रित हुन थालेको छ । तर, यस वर्षको समारोहलाई धेरैले ‘क्लासिक र आधुनिकताको उत्कृष्ट संगम’का रूपमा सम्झिने देखिएको छ । ‘डेथ अफ अ सेल्सम्यान’को ऐतिहासिक सफलता आगामी वर्ष पनि ब्रान्डवे चर्चाको केन्द्रमा रहने अनुमान छ ।

सम्बन्धित समाचार

आश्रममा ‘मेरो आफ्नै संसार’ सार्वजनिक फेरी बन्यो चलचित्र ‘गौँथली’ बुबा महेश भट्टको रोमान्स’bout खुलिन अभिनेत्री पूजा द्रौपदी चरित्रकै कारण रूपा गांगुलीमाथि दुई पटक हातपात बलिउडका चर्चित निर्माता निर्देशक पहलाज निहलानीको निधन ललितकला क्याम्पस र राम मन्दिरमा ‘अन्तर्राष्ट्रिय संगीत महोत्सव’