ओस्लो । दक्षिण अफ्रिकी मूलकी न्यायाधीश तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घकी पूर्व मानव अधिकार प्रमुख नावी पिल्लेलाई सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानून र न्याय प्रणालीको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा योगदान पुर्‍याएको भन्दै नर्वेली नोबेल समितिले शुक्रबार पिल्लेलाई यस वर्षको शान्ति पुरस्कार दिने घोषणा गरेको हो ।

८५ वर्षीया पिल्लेले आफ्नो जीवनमा रङ्गभेदकालीन दक्षिण अफ्रिकामा राजनीतिक कैदीहरूको अधिकारको रक्षा गर्नेदेखि गाजामा इजरायलको सैन्य कारबाही’bout संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आयोगको नेतृत्व गर्नेसम्मका काम गरेकी छन् ।

नोबेल समितिका अध्यक्ष योर्गेन वात्ने फ्राइडनेसले पिल्लेको काम विश्वलाई अझ शान्तिपूर्ण बनाउन चाहनेहरूका लागि आशा र प्रेरणाको स्रोत भएको बताए ।

उनका अनुसार पिल्लेलाई प्रदान गरिएको पुरस्कार अन्तर्राष्ट्रिय नियममा आधारित प्रणाली र संस्थाहरूलाई कमजोर पार्न खोज्नेहरूका लागि स्पष्ट सन्देश पनि हो ।

पिल्लेको सम्मानलाई अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय र अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको आलोचना गर्दै आएका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प तथा इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुको नीतिप्रति अप्रत्यक्ष आलोचनाका रूपमा समेत हेरिएको छ ।

पिल्लेले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार परिषद्अन्तर्गत गठित प्यालेस्टिनी भूभाग र इजरायलसम्बन्धी स्वतन्त्र अनुसन्धान आयोगको नेतृत्व गरेकी थिइन् । उक्त आयोगले सन् २०२५ मा इजरायलले गाजामा नरसंहार गरेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।

आयोगले गाजाका प्यालेस्टिनी जनतालाई नष्ट गर्ने विशिष्ट उद्देश्यका साथ नरसंहार गरिएको निष्कर्ष प्रस्तुत गरेको थियो । साथै, इजरायलका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र पूर्वरक्षामन्त्रीले नरसंहारका लागि उक्साएको आरोपसमेत आयोगले लगाएको थियो ।

इजरायलले भने यी आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ र आयोगसँग सहकार्य गर्न अस्वीकार गरेको छ ।

शुक्रबार पुरस्कार पाएको खबरपछि जर्मनीको न्युरेम्बर्गमा आयोजित एक कार्यक्रममा प्रतिक्रिया दिँदै पिल्लेले गाजाको अवस्था’bout टिप्पणी गरेकी थिइन् ।

‘त्यहाँ भइरहेको कुरा नरसंहार हो,’ उनले भनेकी थिइन् ।

पिल्लेको नेतृत्वमा रहेको आयोगले सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको आक्रमणका क्रममा युद्ध अपराध तथा अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानूनको उल्लङ्घन भएको निष्कर्ष निकाल्ने प्रतिवेदन पनि सार्वजनिक गरेको थियो ।

पिल्लेलाई नोबेल शान्ति पुरस्कार दिने घोषणाप्रति इजरायली विदेश मन्त्रालयले कडा असन्तुष्टि जनाएको छ ।

मन्त्रालयले पुरस्कारलाई न्यायको मान्यताभन्दा पनि इजरायलविरोधी घृणा र पूर्वाग्रहलाई वैधता दिने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेको छ । पिल्लेमाथि झूट, घृणा र इजरायलविरोधी पूर्वाग्रह फैलाएको आरोपसमेत लगाइएको छ ।

यसको विपरीत, हमासका वरिष्ठ अधिकारी बासेम नाइमले पिल्लेलाई दिइएको पुरस्कारलाई प्यालेस्टिनी जनता, विशेषगरी गाजाका नागरिकका लागि आशाको सन्देश भनेका छन् ।

पिल्लेले दक्षिण अफ्रिकामा रङ्गभेदविरुद्धको संघर्षका क्रममा राजनीतिक कैदीहरूको अधिकारको रक्षा गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् । उनले नेल्सन मण्डेलासहित रोबेन टापुमा थुनिएका राजनीतिक कैदीहरूको अधिकारका लागि कानुनी काम गरेकी थिइन् ।

उनी सन् २००३ देखि २००८ सम्म अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतकी न्यायाधीश र सन् २००८ देखि २०१४ सम्म संयुक्त राष्ट्रसङ्घकी मानव अधिकार प्रमुख रहेकी थिइन् ।

हाल उनी अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयमा म्यानमारविरुद्ध गाम्बियाले दायर गरेको नरसंहारसम्बन्धी मुद्दामा तदर्थ न्यायाधीशका रूपमा कार्यरत छिन् । उक्त मुद्दामा म्यानमारले रोहिङ्ग्या अल्पसङ्ख्यक समुदायविरुद्ध नरसंहार गरेको आरोप लगाइएको छ ।

पिल्लेको नोबेल शान्ति पुरस्कारले अन्तर्राष्ट्रिय कानून, मानव अधिकार र न्यायिक संस्थाहरूको भूमिकामाथि विश्वव्यापी बहसलाई थप केन्द्रमा ल्याएको छ ।

सम्बन्धित समाचार

हर्मुज खोल्न इरानको सातदिने प्रस्ताव इरानसँगको तनाव बढेपछि तेलको मूल्य बढ्यो, विश्व बजारमा दबाब ट्रम्प–सी भेटवार्तापछि अमेरिका र चीनद्वारा ३० अर्ब डलरका वस्तुमा भन्सार कटौती राजधानी टोकियोमा जनसंख्या बढ्दा जापानको अन्य प्रान्तमा जनसंख्या उल्लेख्य रुपमा घट्दो, वृद्ध नागरिक बढ्दो एक दशकपछि इराकबाट हट्दै अमेरिकी सेना विमान दुर्घटनामा पारेर सबै यात्रुलाई मार्ने सह–पाइलटको योजना भताभुंग, भारतीय पाइलटको सर्वत्र प्रशंसा दुबईका युवराजले भेटे फ्लाईदुबईका पाइलट स्मित मच्छर मौसमी र प्रकोपको अवस्था निगरानीका लागि सशस्त्र प्रहरी झापाद्वारा ड्रोन परिचालन, उद्धार टोली चौबीसै घण्टा स्ट्यान्डबाई