धनगढी । प्लास्टिकका फूलको प्रयोग घट्दै र प्राकृतिक फूलको माग बढ्दै गएपछि कैलालीको धनगढीमा व्यावसायिक फूलखेती गर्ने किसानको संख्या बढ्न थालेको छ । घरायसी प्रयोजन र पूजाआजाका लागि सीमित खेती गर्दै आएका किसान अहिले फूलखेतीलाई आम्दानीको भरपर्दो स्रोत बनाउन थालेका छन् । बिघौँ जमिनमा सयपत्रीसहित विभिन्न प्रजातिका फूल उत्पादन गरेर किसानले राम्रो आम्दानी गर्न थालेका छन् ।

स्थानीय बजारमा प्राकृतिक फूलको माग बढ्नु, उत्पादित फूलले बजार पाउन थाल्नु र स्थानीय सरकारले तालिम तथा अनुदान उपलब्ध गराउन थालेपछि किसानको आकर्षण फूलखेतीतर्फ बढेको हो ।

धनगढी उपमहानगरपालिका–६ का शंकरसिंह बिष्टले व्यावसायिक फूलखेती सुरु गरेको चार वर्ष भयो। सुरुमा दुई बिघा जमिनबाट खेती थालेका उनले अहिले क्षेत्रफल विस्तार गरेर १३ बिघा पु¥याएका छन् । उहाँको बारीमा यतिबेला सयपत्री फूल लटरम्म फुलेका छन्। सयपत्रीसँगै बाह्रै महिना फुल्ने विभिन्न प्रजातिका फूलसमेत उनले उत्पादन गर्दै आउएका छन् ।

पाँच लाख रुपैयाँ लगानीबाट सुरु भएको उहाँको फूलखेती व्यवसायमा हालसम्म ६० लाख रुपैयाँ लगानी भइसकेको छ । खेती विस्तारसँगै १२ जनालाई नियमित रोजगारीसमेत दिएका छन् । सुरुमा सानो क्षेत्रफलबाट थालिएको व्यवसायले विस्तारै व्यावसायिक रूप लिएपछि उहाँले थप क्षेत्रफलमा खेती विस्तार गर्ने योजना बनाएका छन् ।

बिष्टको अनुभवले धनगढीमा फूलखेतीको व्यावसायिक सम्भावना देखाएको छ । उनी मात्रै होइन, धनगढीका अन्य किसान पनि फूलखेतीलाई आम्दानीको राम्रो माध्यम बनाउन थालेका छन् । पछिल्लो समय व्यक्तिगत तथा सामूहिक रूपमा फूलखेती गर्ने किसान बढिरहेका छन् । धनगढी उपमहानगरपालिकामा दर्ता भएर १६ वटा फर्मले व्यावसायिक रूपमा फूलखेती गरिरहेका छन् । दर्ता नभएका तथा सानो क्षेत्रफलमा खेती गर्ने किसानको संख्या पनि बढ्दो छ ।

धनगढी उपमहानगरपालिका–११ र १३ मा फूलखेती गर्दै आएका पुष्कर बिष्ट पनि यस व्यवसायमा सक्रिय छन् । उनले दुई बिघा क्षेत्रफलमा विभिन्न प्रजातिका फूल उत्पादन गरेका छन् । उपमहानगरपालिकाबाट फूलखेतीसम्बन्धी तालिम पाएपछि यस व्यवसायमा लागेएका उनलाई उत्पादित फूल बिक्री नभए स्थानीय सरकारले खरिद गरिदिने आश्वासनले थप हौसला मिलेको छ ।

बजारको सुनिश्चितता नहुँदा किसानले उत्पादन गरेका कृषि उपज बिक्री गर्न समस्या हुने गरेको छ । तर, स्थानीय सरकारले फूल खरिद गरिदिने आश्वासन दिएपछि फूलखेतीप्रति विश्वास बढेको पुष्करको भनाइ छ । सरकारी प्रोत्साहन र बजारको सम्भावना देखेपछि उहाँले पनि यसलाई व्यावसायिक रूपमा अघि बढांएका हुन् ।

धनगढीका किसानले उत्पादन गरेको फूलले अहिले स्थानीय बजारको माग धानिरहेको छ । चाडपर्व, विवाह, पूजाआजा तथा विभिन्न समारोहमा प्राकृतिक फूलको प्रयोग बढ्दै गएपछि यसको बजारसमेत विस्तार हुँदै गएको छ । स्थानीय बजारमा खपत हुन नसकेको फूल काठमाडौंसम्म बिक्रीका लागि पठाउने गरिएको छ । यसले धनगढीमा उत्पादित फूलको बजार स्थानीय क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि विस्तार हुँदै गएको देखाउँछ ।

धनगढी उपमहानगरपालिकाले प्लास्टिकका फूलको प्रयोग निरुत्साहित गर्ने नीति लिएपछि प्राकृतिक फूलको बजार विस्तारमा थप सहयोग पुगेको छ । स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिँदै किसानलाई फूलखेतीमा आकर्षित गर्न उपमहानगरपालिकाले तालिम, बीउबिजन वितरण र अनुदानका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ । उत्पादित फूल बिक्री नभए उपमहानगरपालिकाले खरिद गरिदिने व्यवस्था पनि मिलाएको छ ।

धनगढी उपमहानगरपालिकाका अनुसार सुरुमा किसानलाई फूलखेतीसम्बन्धी तालिम दिएर कार्यक्रम अघि बढाइएको हो । त्यसपछि आवश्यक बीउबिजन उपलब्ध गराउने र उत्पादित फूलको बजार सुनिश्चित गर्ने काम गरिएको छ । यो उपमहानगरले प्राकृतिक फूलको प्रयोग बढाउन प्लास्टिकका फूललाई निरुत्साहित गर्ने नीति पनि लिइएको छ ।

उपमहानगरपालिकाले धनगढीमा उत्पादित फूल काठमाडौंसम्म पु¥याउँदा ढुवानी खर्च बढी लाग्ने भएकाले किसानलाई ढुवानीमा समेत सहयोग गर्ने गरेको छ । काठमाडौंसम्म फूल पठाउँदा प्रतिकेजी ९० रुपैयाँ खर्च लाग्नेमा ५० रुपैयाँ ढुवानीमै खर्च हुने गरेको छ । यस्तो अवस्थामा किसानलाई बजारसम्म उत्पादन पु¥याउन सहज होस् भनेर उपमहानगरपालिकाले सहयोग गर्दै आएको उपमहानगरको भनाइ छ ।

स्थानीय सरकारको प्रोत्साहन, किसानको मेहनत र प्राकृतिक फूलको बढ्दो मागले धनगढीमा फूलखेती विस्तार हुँदै गएको छ । थोरै लगानीबाट सुरु गरेर ठूलो क्षेत्रफलमा खेती विस्तार गर्न सकिने र स्थानीयस्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने भएकाले यो व्यवसाय किसानका लागि आकर्षणको क्षेत्र बनेको छ । विशेषगरी चाडपर्वका बेला फूलको माग उच्च हुने भएकाले किसानले राम्रो आम्दानी गर्ने अवसर पाएका छन् ।

यद्यपि फूलखेतीलाई दीर्घकालीन र दिगो व्यवसायका रूपमा स्थापित गर्न केही चुनौती अझै छन् । उत्पादित फूल समयमै बजारसम्म पु¥याउन नसक्दा गुणस्तरमा असर पर्ने, ढुवानी खर्च बढी लाग्ने र लामो समयसम्म फूल सुरक्षित राख्न आवश्यक भण्डारणको अभाव हुने समस्या छ । यी चुनौती समाधान गर्न सके धनगढीको फूलखेतीले किसानको आयआर्जन बढाउनुका साथै स्थानीय रोजगारी र कृषि अर्थतन्त्रमा समेत योगदान पु¥याउन सक्ने देखिन्छ ।

सम्बन्धित समाचार

विदेश जाने होइन, स्वदेशमै फूल फुलाउने अठोट यस्तो छ आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर सुन तोलामै ३ हजार २०० रुपैयाँले घट्यो, चाँदी पनि घट्यो स्याङ्जामा आलुमा आत्मनिर्भर बनाउन अनुदान गभर्नरको मनोमानीमा जागिर दिने संस्थालाई राष्ट्र बैंकको १५ करोड निकासा एनपीएलका सबै खेलमा डीआरएस लागू हुने विजयादशमीले भौगोलिक, सांस्कृतिक र भाषिक विविधतायुक्त समाजलाई एकै सूत्रमा बाँध्छ : प्रधानमन्त्री शाह फ्रान्समा विरोध प्रदर्शन जारी: लाखौं जनता सडकमा, १,००० जना पक्राउ