काठमाडौं । भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको पाँचौँ दिन बितिसक्दा पनि रसुवा र त्रिशूली करिडोरको संकट उद्धारबाट राहत र पुनःस्थापनातर्फ प्रवेश गर्न सकेको छैन ।

भोकमरीको जोखिम, खाद्यान्न अभाव, नाकाबन्दीमा रसुवा क्षेत्र

बाढीले सडक, पुल, विद्युत्, सञ्चार र प्रशासनिक संरचना ध्वस्त बनाएपछि प्रभावित बस्तीमा अत्यावश्यक सेवा र राहत सामग्री पु¥याउन कठिन भएको छ । बाढीमा हराएका तथा सम्पर्कविहीनको खोजी जारी रहे पनि कतिपय दुर्गम बस्ती, खोँच तथा सुरुङमा फसेकाको अवस्था अझै यकिन हुन सकेको छैन । आफन्तको अवस्था थाहा नहुँदा परिवारजनमा बेचैनी बढेको छ ।

१० भदौ बिहान भोटेकोशीमा आएको आकस्मिक बाढीले रसुवाको टिमुरे, रसुवागढी, स्याफ्रुबेँसी हुँदै बेत्रावती, त्रिशूली र त्यसपछिका बस्तीमा ठूलो क्षति पु¥याएको हो । बाढीको प्रभाव रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, चितवन, तनहुँलगायत जिल्लासम्म परेको छ ।

त्रिशूलीपारि आपूर्ति संकट
पुल तथा सडक बगेपछि त्रिशूलीपारिका बस्तीमा खाद्यान्नलगायत अत्यावश्यक सामग्रीको आपूर्ति प्रभावित भएको छ । स्थानीय जनप्रतिनिधिका अनुसार कतिपय बस्तीमा नियमित आपूर्ति रोकिएको छ ।

आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाका अध्यक्ष बुचुङ तामाङले बाढीले घर मात्र नभई बजारसँगको सम्पर्कसमेत विच्छेद गरिदिएकाले खाद्यान्न अभावको जोखिम बढेको बताए । ‘समस्या बाढीले घर बगाएको मात्र होइन, बाढीले बनाइदिएको नाकाबन्दी हो । गाउँमा पसलसम्म सामान आउन सकेको छैन, बजारसम्म पुग्ने बाटो छैन र नियमित खाद्यान्न आपूर्ति रोकिएको छ,’ उनले भने ।

बेत्रावतीदेखि त्रिशूलीपारिका कतिपय बस्तीमा सवारी आवागमन नहुँदा खाद्यान्न, औषधि तथा अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुको आपूर्ति प्रभावित भएको छ । बाढीले त्रिशूली नदीमाथिका पुल तथा सडकका विभिन्न खण्डमा क्षति पु¥याएपछि कतिपय बस्तीमा पैदल पुग्नसमेत कठिन भएको छ ।

उत्तरगया गाउँपालिकाका अध्यक्ष माधव अर्यालले संघीय सरकारको उपस्थिति जमिनमा पर्याप्त रूपमा अनुभूति हुन नसकेको बताए । ‘संघीय सरकार आकाशमा उड्ने हेलिकोप्टरमा मात्रै देखियो, तर उत्तरगयाको जमिनमा अहिलेसम्म सरकारको अनुभूति गर्न सकिएको छैन,’ उनले भने ।

स्थानीयका अनुसार घर पूर्ण रूपमा क्षति नभएका परिवारसमेत खाद्यान्न संकटमा पर्न थालेका छन् । बजारसम्म पुग्ने बाटो तथा पुल नहुँदा पैसा भएर पनि आवश्यक सामग्री खरिद गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ ।

विद्यालयको खाद्यान्नले ४५० लाई खाना
शान्तिबजारमा राहत सामग्री समयमा पुग्न नसकेपछि विद्यालयको दिवा खाजा कार्यक्रमका लागि आएको खाद्यान्न प्रयोग गरेर विद्यार्थी तथा स्थानीयलाई खाना खुवाइएको स्थानीयले बताएका छन् ।

स्थानीयका अनुसार करिब ४५० विद्यार्थी तथा प्रभावितलाई त्यसैबाट खाना खुवाइएको थियो । बाढीबाट बचेका नागरिकका लागि अब तत्कालीन उद्धारसँगै खाद्यान्न, औषधि र सुरक्षित आवागमनको व्यवस्था चुनौती बनेको छ ।

बाढीका कारण जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेका कामदार तथा अन्य व्यक्तिको खोजी र उद्धार पनि चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सुरुङमा लेदो, ढुंगा र माटो पसेका कारण प्रवेशद्वारसमेत पहिचान गर्न कठिन भएको उद्धारकर्ताले बताएका छन् ।

राहत र पुनःस्थापनाको चुनौती
सरकारले खोज तथा उद्धारसँगै राहत, स्वास्थ्य, विद्युत्, सञ्चार, अन्तर्राष्ट्रिय सहायता समन्वय तथा शव व्यवस्थापनका लागि विभिन्न संयन्त्र परिचालन गरेको जनाएको छ ।

हराएका तथा फेला परेका व्यक्तिको विवरण संकलनका लागि सरकारले ‘रसुवा बाढी उद्धार पोर्टल’ सञ्चालनमा ल्याएको छ । पोर्टलमा हराएका तथा फेला परेका व्यक्तिको विवरण, उद्धार अनुरोध, सहयोगको माग, उपलब्ध सहयोग तथा आपत्कालीन सम्पर्कको व्यवस्था गरिएको छ ।

तर सडक र पुलमा भएको क्षतिका कारण राहत वितरण नै अहिले मुख्य चुनौती बनेको छ । बाढीले त्रिशूली नदीमा रहेका कम्तीमा १९ पुलमा क्षति तथा करिब ४० किलोमिटर सडकमा क्षति पु¥याएको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक भएको छ ।

बाढीपछि अर्को विपत्ति
बेत्रावती र त्रिशूलीपारिका बस्तीमा बाढीको तत्कालीन त्रास केही कम भए पनि स्थानीयमा अर्को संकटको डर बढेको छ । ‘घरमा आगो लागेको छैन, घर भत्किएको छैन, परिवारका सदस्य जीवित छन् । तर बजारसँगको सम्बन्ध टुटेको छ । खाद्यान्न, औषधि, बाटो र बिजुली छैन,’ एक स्थानीयले भने, ‘अब बाढीबाट बाँचे पनि कसरी बाँच्ने भन्ने चिन्ता छ ।’

बाढीबाट भएको क्षति तत्कालीन उद्धारमा मात्र सीमित छैन । सडक, पुल, विद्युत् र सञ्चार संरचना एकैपटक क्षतिग्रस्त भएपछि प्रभावित क्षेत्रमा खाद्यान्न तथा औषधि आपूर्ति, स्वास्थ्य सेवा र दैनिक जीवन सञ्चालनमै चुनौती थपिएको स्थानीयको गुनासो छ ।

सम्बन्धित समाचार

३५ वर्ष जागिर खाँदा १० करोड अबैध कमाइ तिब्बत बाढी : प्रधानमन्त्रीले बोलाए आपतकालीन बैठक, मुग्लिन–नारायणगढ सडकमा यात्रा नगर्न/नगराउन आग्रह बाढी प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षणका लागि एमाले महासचिव पोखरेल नेतृत्वको टोली नुवाकोट प्रस्थान संवादबाटै शैक्षिक समस्याको दिगो समाधान खोज्दैछौँः शिक्षामन्त्री पोखरेल बर्खामा हिलो, हिउँदमा धुलोः दमक–चिसोपानी सडक कांग्रेस जोगाउन ‘विधान निलम्बन’ प्रस्ताव स्कुलबाट घर आउँदै गर्दा बगेकी बिनिताको शव भेटियो, एक जनाको खोजी जारी सुदूरपश्चिमका मुख्यमन्त्री भट्टले पाए विश्वासको मत